{"id":9503,"date":"2025-03-28T12:16:02","date_gmt":"2025-03-28T11:16:02","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=9503"},"modified":"2025-06-18T10:38:44","modified_gmt":"2025-06-18T08:38:44","slug":"sztuka-technologia-i-miliony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/ai_branza\/sztuka-technologia-i-miliony\/","title":{"rendered":"Sztuka, technologia i miliony"},"content":{"rendered":"

Nie jest niczym nowym to, \u017ce arty\u015bci si\u0119gaj\u0105 po r\u00f3\u017cne narz\u0119dzia technologiczne, by wykroczy\u0107 poza ograniczenia manualnych metod tw\u00f3rczych. Camera obscura<\/em> (kt\u00f3rej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 staro\u017cytno\u015bci) pomaga\u0142a malarzom wiernie odwzorowywa\u0107 perspektyw\u0119 oraz proporcje malowanych obiekt\u00f3w. Camera lucida<\/em> pozwoli\u0142a na wr\u0119cz fotograficzne odzwierciedlenie szczeg\u00f3\u0142\u00f3w malowanego obiektu. Z kolei fotografi\u0119 tak\u0105, jak\u0105 znamy dzisiaj, wynaleziono pod koniec XIX wieku. I ju\u017c wtedy w\u015br\u00f3d malarzy pojawi\u0142y si\u0119 obawy, \u017ce pozbawi ich ona pracy i statusu oraz odbierze im monopol na realistyczne utrwalanie rzeczywisto\u015bci. Fotografia sta\u0142a si\u0119 jednak autonomiczn\u0105 dziedzin\u0105 sztuki. Za\u015b dzi\u0119ki niej arty\u015bci malarze uwolnili si\u0119 z konieczno\u015bci wiernego przedstawiania \u015bwiata i zacz\u0119li rozwija\u0107 abstrakcjonizm i inne kierunki malarstwa. Era cyfrowa by\u0142a kolejnym prze\u0142omowym etapem w dziejach sztuki. Dzi\u0119ki komputerom, programom graficznym i internetowi arty\u015bci zyskali zupe\u0142nie nowe narz\u0119dzia do wyra\u017cania swojej tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>

\"\"
Camera obscura, \u017ar\u00f3d\u0142o: wikipedia.org<\/p>

Dzi\u015b \u2013 w czasach rozkwitu generatywnej AI \u2013 pytania o oryginalno\u015b\u0107, kreatywno\u015b\u0107 i etyk\u0119 nabieraj\u0105 nowego znaczenia. Zw\u0142aszcza gdy w gr\u0119 wchodz\u0105 du\u017ce pieni\u0105dze.<\/strong><\/p>

Na prze\u0142omie lutego i marca 2025 dom aukcyjny Christie\u2019s przeprowadzi\u0142 licytacj\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 Augmented Intelligence<\/mark><\/a> <\/mark>(Wzmocniona Inteligencja). Po raz pierwszy w historii firmy przedmiotem by\u0142y obiekty artystyczne stworzone przy pomocy r\u00f3\u017cnorodnych narz\u0119dzi opartych o sztuczn\u0105 inteligencj\u0119. Od generatywnych sieci przeciwstawnych, przez modele tekstowo-obrazowe, a\u017c po robotyk\u0119 i analiz\u0119 du\u017cych zbior\u00f3w danych.\u00a0\u00a0<\/p>

Najwy\u017csz\u0105 cen\u0119 sprzeda\u017cy, tj.  277 200 dolar\u00f3w osi\u0105gn\u0119\u0142a Instalacja video Refika Anadola<\/mark><\/a> pt. \u201eMachine Hallucinations \u2013 ISS Dreams \u2013 A\u201d. Praca stanowi cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszej serii i wykorzystuje ponad 1,2 miliona zdj\u0119\u0107 wykonanych z Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej. Zdj\u0119cia zosta\u0142y przetworzone przez algorytmy AI w dynamiczny obraz.<\/p>

\"\"
Kreacja Refika Anadola prezentowana na du\u017cym ekranie<\/p>

Oto co artysta m\u00f3wi o swoim procesie tw\u00f3rczym:<\/p>

U podstaw mojej praktyki artystycznej le\u017cy dialog mi\u0119dzy ludzk\u0105 kreatywno\u015bci\u0105 a sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 \u2013 taki, kt\u00f3ry nieustannie redefiniuje granice sztuki, percepcji i poznania maszynowego. Sztuczna inteligencja nie s\u0142u\u017cy jako zwyk\u0142e narz\u0119dzie, lecz jest moj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowniczk\u0105. Przekszta\u0142ca ogromne zbiory danych (zaczerpni\u0119te ze zbiorowej  pami\u0119ci, system\u00f3w \u015brodowiskowych i archiw\u00f3w architektonicznych czy instytucjonalnych) we wci\u0105gaj\u0105ce, wielozmys\u0142owe kompozycje. M\u00f3j proces tw\u00f3rczy jest zar\u00f3wno naukowy, jak i poetycki: trenuj\u0119 modele uczenia maszynowego na r\u00f3\u017cnych zbiorach danych, dzi\u0119ki czemu wp\u0142ywam na ich ewolucj\u0119 poprzez wyselekcjonowane interwencje, udoskonalenia algorytmiczne i w\u0142asn\u0105 intuicj\u0119 estetyczn\u0105. W ten spos\u00f3b sztuczna inteligencja staje si\u0119 przed\u0142u\u017ceniem mojej wyobra\u017ani. Staram si\u0119 tworzy\u0107 przestrzenie pe\u0142ne cud\u00f3w i uniesie\u0144 \u2013 w kt\u00f3rej dane nie s\u0105 jedynie przetwarzane, ale do\u015bwiadczane, za\u015b inteligencja maszyn staje si\u0119 pomostem do rozszerzonej ludzkiej percepcji.<\/em><\/p>

\"\"
Refik Anadol, \u017ar\u00f3d\u0142o: ucla.edu<\/p>

Christie\u2019s przyci\u0105gn\u0119\u0142a znaczn\u0105 liczb\u0119 nowych uczestnik\u00f3w<\/mark><\/a>: 37% zarejestrowanych licytuj\u0105cych  bra\u0142o udzia\u0142 w wydarzeniu po raz pierwszy a 48% stanowili przedstawiciele pokole\u0144 Millennials i Gen Z. Czy to zwiastun rosn\u0105cego zainteresowania m\u0142odszych kolekcjoner\u00f3w sztuk\u0105 cyfrow\u0105 i dzie\u0142ami stworzonymi z wykorzystaniem AI? Ka\u017cde dzie\u0142o mia\u0142o przypisany sw\u00f3j NFT, a za te wylicytowane mo\u017cna by\u0142o oczywi\u015bcie zap\u0142aci\u0107 kryptowalut\u0105. Warto doda\u0107, \u017ce nie wszystkie prezentowane dzie\u0142a znalaz\u0142y nabywc\u00f3w. <\/p>

Kontrowersje wok\u00f3\u0142 aukcji<\/strong><\/h4>

Aukcja spotka\u0142a si\u0119 z du\u017c\u0105 krytyk\u0105 ze strony \u015brodowiska artystycznego. Ponad 6500 artyst\u00f3w podpisa\u0142o otwarty list<\/mark><\/a>, w kt\u00f3rym wyrazi\u0142o obawy dotycz\u0105ce etycznych aspekt\u00f3w sprzeda\u017cy dzie\u0142 stworzonych przy u\u017cyciu modeli AI. Zw\u0142aszcza, \u017ce te cz\u0119sto s\u0105 trenowane na materia\u0142ach chronionych prawem autorskim bez zgody ich tw\u00f3rc\u00f3w (o podobnym zjawisku w \u015bwiecie muzyki pisa\u0142em w tym artykule<\/mark><\/a>).<\/p>

W odpowiedzi na te zarzuty, przedstawiciele Christie’s podkre\u015blil<\/mark>i<\/a>, \u017ce tw\u00f3rcy, kt\u00f3rych prace wystawiono na aukcji, maj\u0105 ugruntowan\u0105 pozycj\u0119 w \u015bwiecie artystycznym, a po AI si\u0119gn\u0119li, by wzbogaci\u0107 dzie\u0142a. Z kolei trening modeli odbywa\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na autorskich zasobach, kt\u00f3re dostarczyli sami tw\u00f3rcy. Christie\u2019s, kt\u00f3re od ponad 250 lat \u017cyje z pracy artyst\u00f3w zaczyna promowa\u0107 kierunek, kt\u00f3ry wzbudza kontrowersje w ich w\u0142asnym \u015brodowisku. Czy sko\u0144czy si\u0119 to jakim\u015b wi\u0119kszym bojkotem? Z drugiej strony warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce protest nie by\u0142 krytyk\u0105 wykorzystywania technologii AI jako takiej lecz etycznych aspekt\u00f3w zwi\u0105zanych z trenowaniem modeli, zw\u0142aszcza z wykorzystaniem danych bez odpowiedniej umowy\/rekompensaty.<\/p>

Po raz pierwszy, po raz drugi\u2026<\/strong><\/h4>

W listopadzie 2024 dom aukcyjny Sotheby’s wystawi\u0142 na aukcj\u0119 obraz \u201eA.I. God. Portrait of Alan Turing\u201d, kt\u00f3ry zosta\u0142 namalowany przez artyst\u0119-robota Ai-Da. Ten \u2013 we wsp\u00f3\u0142pracy z naukowcami z uniwersytet\u00f3w w Oksfordzie i Birmingham \u2013 zosta\u0142 (zosta\u0142a?) stworzony przez specjalist\u0119 od sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej Aidana Moellera. Obraz sprzedano za astronomiczn\u0105 kwot\u0119 1,1 miliona dolar\u00f3w, co spotka\u0142o si\u0119 z wielkim poruszeniem w \u015bwiecie kolekcjoner\u00f3w. Znamienne, \u017ce portret przedstawia matematyka i pioniera informatyki, kt\u00f3ry ju\u017c w latach 50. XX wieku przewidywa\u0142 rol\u0119, jak\u0105 sztuczna inteligencja odegra w przysz\u0142ym rozwoju ludzko\u015bci.<\/p>

\"\"
Robot Ai-Da. Po prawej portret Turinga. \u0179r\u00f3d\u0142o: Ai-Da Robot Studios<\/p>

Z kolei jeszcze sierpniu 2023 polski dom aukcyjny Art In House zaprosi\u0142 tw\u00f3rc\u00f3w do projektu \u201eArty\u015bci & AI\u201d<\/mark><\/a>. W planach by\u0142o zorganizowanie aukcji tw\u00f3rczo\u015bci powsta\u0142ej przy wsparciu sztucznej inteligencji. Obrazy wygenerowane przez takie programy jak MidJourney czy Dale-e mia\u0142y by\u0107 potem przeniesione przez tw\u00f3rc\u00f3w na p\u0142\u00f3tno, desk\u0119 lub papier. Ostatecznie jednak aukcja nie dosz\u0142a do skutku \u2013 nie uda\u0142o mi si\u0119 uzyska\u0107 informacji co by\u0142o powodem. Pozostaje nam zatem czeka\u0107 na podobn\u0105 inicjatyw\u0119 na polskim rynku aukcyjnym.<\/p>

A co na ten temat s\u0105dz\u0105 sami zainteresowani?<\/p>

Urszula \u015awi\u0119cicka, Prezes <\/em>Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w<\/strong><\/p>

Naturaln\u0105 rzecz\u0105 s\u0105 obawy w kwestii nieznanych zagadnie\u0144. My wiemy, dzi\u0119ki latom do\u015bwiadcze\u0144, (Arty\u015bci zrzeszeni w ZPAP prze\u017cyli bardzo du\u017co \u2013 funkcjonujemy od 114 lat) \u017ce jest to kolejne narz\u0119dzie. <\/em><\/p>

Algorytm, za kt\u00f3rym stoi cz\u0142owiek. A \u201enic co ludzkie…”.<\/em> To my Arty\u015bci kreujemy nowe wypowiedzi artystyczne, tworzymy nowe artefakty, kt\u00f3re za chwil\u0119 b\u0119dzie zasysa\u0107, kopiowa\u0107 i przetwarza\u0107 AI. Tylko, \u017ce ostatecznie efekt b\u0119dzie \u201etaki, jak\u2026\u201d –  w stylu, podobne, nawi\u0105zuj\u0105ce do, itd.<\/em><\/p>

Osobi\u015bcie licz\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki AI wr\u00f3ci szacunek do unikalnych, oryginalnych i pojedynczych artefakt\u00f3w wykonanych przez Artyst\u0119.<\/em><\/p>

Ewa Gbiorczyk, Prezes Zwi\u0105zku Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w<\/em><\/strong><\/p>

Oj, bojkot jest blisko. Rozmawia\u0142am z kilkoma artystami, kt\u00f3rzy stosuj\u0105 elementy AI w swojej tw\u00f3rczo\u015bci. AI jest ciekawa i pomocna, natomiast bardziej zatrzymujemy si\u0119 przy prawach autorskich, a tam ci\u0105gle brakuje regulacji. <\/em><\/p>

Nacisk k\u0142adziemy na w\u0142asnor\u0119czne wykonane dzie\u0142a, odrzucamy propozycje prac wytworzonych przy pomocy narz\u0119dzi AI. W tej chwili mo\u017cna swobodnie odr\u00f3\u017cni\u0107 obrazy wykonane r\u0119cznie od tych wykonanych przy pomocy AI.  <\/em><\/p>

Problem ro\u015bnie przy fotografii czy fotografice, bo tam nie da si\u0119 ju\u017c odr\u00f3\u017cni\u0107 tw\u00f3rcy ludzkiego od nieludzkiego. Dzie\u0142a wytworzone przez AI bezwzgl\u0119dnie nale\u017cy oddzieli\u0107 prawnie. R\u00f3wnie\u017c eksponowane powinny by\u0107 w miejscach innych od tych, w kt\u00f3rych eksponuje si\u0119 prace wytworzone ludzk\u0105 r\u0119k\u0105.<\/em><\/p>

Jak wida\u0107 nawet \u015brodowisko artystyczne jest w tej kwestii podzielone. Dyskusje na temat sztuki generatywnej cz\u0119sto koncentruj\u0105 si\u0119 na prawach autorskich, wynagrodzeniu tw\u00f3rc\u00f3w i fundamentalnym pytaniu o to, czym w\u0142a\u015bciwie w erze AI jest sztuka. I oby takich rozm\u00f3w by\u0142o jak najwi\u0119cej, cho\u0107 nie s\u0105dz\u0119, by mog\u0142y one rozwia\u0107 absolutnie wszystkie w\u0105tpliwo\u015bci. Jak pisa\u0142em w tym tek\u015bcie<\/mark><\/a> <\/mark>bardzo ostro\u017cnie podchodz\u0119 do kwestii \u201euwolnienia ludzkiej kreatywno\u015bci\u201d, kt\u00f3re obiecuj\u0105 tw\u00f3rcy AI. Warto by za ilo\u015bci\u0105 sz\u0142a r\u00f3wnie\u017c jako\u015b\u0107, a za sprawno\u015bci\u0105 w obs\u0142udze narz\u0119dzi \u2013 poczucie estetyki. Bo r\u00f3wnie istotnym aspektem jest kwestia pi\u0119kna \u2013 czyli tego subiektywnego zachwytu. Niezale\u017cnie od technologii, kt\u00f3ra stoi za dzie\u0142em, ostatecznie to odbiorcy decyduj\u0105, co ich porusza i co uznaj\u0105 za warto\u015bciowe.\u00a0<\/p>

I oby jak najwi\u0119cej by\u0142o w tym ludzkiego pierwiastka.<\/p>

\"\"
Obraz \u201c Golden Breath\u201d wylicytowany za 21 420 dolar\u00f3w. \u0179r\u00f3d\u0142o: christies.com<\/p>

PS. W marcu 2025 artystka Grimes sprzeda\u0142a kolekcj\u0119 cyfrowych artefakt\u00f3w NFT<\/mark><\/a> (obraz\u00f3w, klip\u00f3w wideo, animacji i poemat\u00f3w) za prawie 6 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Ciekawe, czy czeka nas podobna ba\u0144ka spekulacyjna sztuki generatywnej jak ta z lat 2021-2022, gdy np. za wybrane avatary z kolekcji Bored Ape Yacht Club (BAYC) p\u0142acono naprawd\u0119 zawrotne sumy. NFT o numerze #8817, kt\u00f3ry zosta\u0142 sprzedany wtedy za 3,4 miliona dolar\u00f3w, dzi\u015b jest warty ledwie 100 tysi\u0119cy.<\/p>

\"\"<\/p>

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nowe technologie nieustannie zmieniaj\u0105 spos\u00f3b, w jaki tworzymy i postrzegamy sztuk\u0119. Jednak tam, gdzie pojawia si\u0119 innowacja, szybko wkraczaj\u0105 te\u017c wielkie pieni\u0105dze. Czy finansowa rywalizacja o prace tworzone przez algorytmy to naturalny etap rozwoju rynku, czy te\u017c ba\u0144ka, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce p\u0119knie?<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":9514,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[756,760],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[352],"class_list":["post-9503","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai_branza","category-kultura_media","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":352,"user_id":10,"is_guest":0,"slug":"seweryn-jakubiec","display_name":"Seweryn Jakubiec","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9f6a221b4ee0d45f9cb264964464c87cc2036e4466dc908a6ec21be51baff707?s=96&d=mm&r=g","first_name":"Seweryn","last_name":"Jakubiec","user_url":"","job_title":"","description":"Senior Product Manager w bran\u017cy IT, obserwator \u015bwiata tech i AI, muzyk-amator, wielbiciel kot\u00f3w rasy Devon Rex"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9503","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9503"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9503\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10767,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9503\/revisions\/10767"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9503"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=9503"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=9503"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=9503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}