{"id":9327,"date":"2025-03-31T10:00:00","date_gmt":"2025-03-31T08:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=9327"},"modified":"2025-06-18T10:14:59","modified_gmt":"2025-06-18T08:14:59","slug":"jak-to-sie-robi-w-nauce-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/hai-magazine\/numer-4\/jak-to-sie-robi-w-nauce-4\/","title":{"rendered":"Jak to si\u0119 robi w nauce (4)"},"content":{"rendered":"<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Zmie\u0144 dok\u0142adnie to, co chc\u0119<\/strong><\/h4><p>Dr hab. Marek \u015amieja prowadzi badania nad nowymi metodami sterowania procesem generowania danych w modelach sztucznej inteligencji. Jego projekt koncentruje si\u0119 na rozwijaniu g\u0142\u0119bokich warunkowych modeli generatywnych, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na precyzyjne kszta\u0142towanie wynik\u00f3w tworzonych przez algorytmy, takich jak GAN-y i VAE. Modele te znajduj\u0105 zastosowanie w wielu dziedzinach, od wyja\u015bniania decyzji AI, poprzez generowanie kontrfaktycznych przyk\u0142ad\u00f3w, a\u017c po tworzenie cz\u0105steczek chemicznych o okre\u015blonych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach czy realistyczne uzupe\u0142nianie brakuj\u0105cych fragment\u00f3w obraz\u00f3w.<\/p><p>Jednym z kluczowych wyzwa\u0144 w tym obszarze jest wysoka z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 obliczeniowa i konieczno\u015b\u0107 dostosowywania modeli do nowych danych, co cz\u0119sto wymaga zasob\u00f3w por\u00f3wnywalnych do tych, jakimi dysponuj\u0105 globalne firmy technologiczne. Aby temu zaradzi\u0107, zesp\u00f3\u0142 dr. \u015amieji pracuje nad przeno\u015bnymi sieciami (plugin networks), kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mog\u0142y modyfikowa\u0107 dane w oparciu o istniej\u0105ce modele, redukuj\u0105c tym samym koszty obliczeniowe.<\/p><p>Projekt ma szerokie konsekwencje praktyczne \u2013 nie tylko w obszarze uczenia maszynowego, ale tak\u017ce w takich dziedzinach jak farmakologia, grafika komputerowa i interpretowalno\u015b\u0107 AI. Wyniki bada\u0144 mog\u0105 pom\u00f3c w tworzeniu bardziej przejrzy- stych system\u00f3w sztucznej inteligencji, wspomaga\u0107 projektowanie nowych lek\u00f3w oraz usprawnia\u0107 technologie generatywne w wielu bran\u017cach. Dodatkowo, aby u\u0142atwi\u0107 adaptacj\u0119 swoich rozwi\u0105za\u0144, badacze planuj\u0105 udost\u0119pnia\u0107 implementacje swoich algorytm\u00f3w na platformach open-source.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Na tropie bakterii \u2013 w przy\u015bpieszonym tempie<\/strong><\/h4><p>Zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, kierowany przez prof. dr hab. Monik\u0119 Brzychczy-W\u0142och i dr. hab. Bartosza Zieli\u0144skiego, opracowa\u0142 prze\u0142omow\u0105 metod\u0119 wykorzystuj\u0105c\u0105 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 do szybkiej diagnostyki mikrobiologicznej. Dzi\u0119ki zastosowaniu g\u0142\u0119bokich sieci neuronowych system potrafi b\u0142yskawicznie rozpoznawa\u0107 bakterie i grzyby na podstawie obraz\u00f3w mikroskopowych \u2013 ca\u0142y proces trwa zaledwie minut\u0119. To ogromna zmiana w po- r\u00f3wnaniu z tradycyjnymi metodami, takimi jak hodowle fenotypowe czy testy molekularne, kt\u00f3re wymagaj\u0105 kosztownej aparatury i zajmuj\u0105 wiele<\/p><p>godzin, a nawet dni. Nowa technologia nie tylko przy\u015bpiesza diagnoz\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119ksza jej dok\u0142adno\u015b\u0107, co ma ogromne znaczenie w szybkim leczeniu infekcji, zw\u0142aszcza w przypadkach takich jak sepsa, gdzie czas odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119. Dzi\u0119ki tej metodzie lekarze mog\u0105 szybciej wdro\u017cy\u0107 odpowiednie leczenie, co mo\u017ce uratowa\u0107 \u017cycie pacjent\u00f3w. Rozwi\u0105zanie to ma tak\u017ce potencja\u0142 zastosowania poza medycyn\u0105, np. w przemy\u015ble farmaceutycznym, monitorowaniu bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci czy badaniach naukowych, co czyni je niezwykle obiecuj\u0105c\u0105 innowacj\u0105 w dziedzinie diagnostyki mikrobiologicznej.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Skanowanie mroku<\/strong><\/h4><p>Si\u00f3dma rano, poniedzia\u0142ek. Kolejka zg\u0142osze\u0144 do przejrzenia \u2013 273 przypadki. Kuba wie, \u017ce nie zd\u0105\u017cy przeanalizowa\u0107 ich wszystkich, zanim kolejne do\u0142\u0105cz\u0105 do listy. Za ka\u017cd\u0105 spraw\u0105 mo\u017ce kry\u0107 si\u0119 dziecko, kt\u00f3re potrzebuje pomocy. System dzia\u0142a tylko w godzinach pracy zespo\u0142u, ale przest\u0119pcy nigdy nie \u015bpi\u0105. Czas to najwi\u0119kszy wr\u00f3g.<\/p><p>Na ca\u0142ym \u015bwiecie codziennie pojawiaj\u0105 si\u0119 miliony nowych zdj\u0119\u0107 i film\u00f3w przedstawiaj\u0105cych seksualne wykorzystywanie dzieci. W 2023 r. internetowe platformy zg\u0142osi\u0142y niemal 55 mln takich materia\u0142\u00f3w. Walka z tym procederem to nieustanny wy\u015bcig z czasem, w kt\u00f3rym ka\u017cda sekunda mo\u017ce zawa\u017cy\u0107 na losie ofiary. Problemem jest skala \u2013 analiza zg\u0142osze\u0144 wymaga ogromnej pracy ludzi, kt\u00f3rzy musz\u0105 r\u0119cznie przegl\u0105da\u0107 setki tysi\u0119cy plik\u00f3w. Szacuje si\u0119, \u017ce nawet 20% z nich to tre\u015bci, kt\u00f3re ju\u017c wcze\u015bniej zosta\u0142y zidentyfikowane, ale wci\u0105\u017c kr\u0105\u017c\u0105 po sieci.<\/p><p>Rozwi\u0105zaniem mo\u017ce by\u0107 sztuczna inteligencja. Od 2020 r. zesp\u00f3\u0142 Dy\u017curnet.pl, dzia\u0142aj\u0105cy w ramach NASK, rozwija narz\u0119dzia AI wspieraj\u0105ce klasyfikacj\u0119 materia\u0142\u00f3w CSAM (Child Sexual Abuse Material). Systemy oparte na widzeniu komputerowym mog\u0105 automatycznie identyfikowa\u0107 tre\u015bci wizualne i klasyfikowa\u0107 je jako nielegalne. Dzi\u0119ki temu analitycy mog\u0105 skupi\u0107 si\u0119 na nowych przypadkach, a algorytm zajmie si\u0119 wykrywaniem duplikat\u00f3w. To pozwala skr\u00f3ci\u0107 czas reakcji i szybciej dotrze\u0107 do dzieci, kt\u00f3re mog\u0105 potrzebowa\u0107 pomocy.<\/p><p>Kolejnym krokiem b\u0119dzie rozw\u00f3j modeli multimodalnych, kt\u00f3re po\u0142\u0105cz\u0105 analiz\u0119 obrazu z przetwarzaniem j\u0119zyka naturalnego. Dzi\u0119ki temu system nie tylko wykryje materia\u0142y CSAM, ale r\u00f3wnie\u017c dostarczy informacji istotnych dla \u015bledztwa. Docelowo AI ma dzia\u0142a\u0107 24\/7, analizuj\u0105c zg\u0142oszenia w momencie ich wp\u0142yni\u0119cia.<\/p><p>Gdy Kuba zaloguje si\u0119 do systemu w poniedzia\u0142ek rano, AI podpowie mu, kt\u00f3re zg\u0142oszenia wymagaj\u0105 natychmiastowej uwagi. Dzi\u0119ki temu b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 skoncentrowa\u0107 si\u0119 na tym, co najwa\u017cniejsze \u2013 ratowaniu dzieci przed dalsz\u0105 krzywd\u0105.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>AI, prawo i inwigilacja: kto kogo kontroluje?<\/strong><\/h4><p>Dr hab. Marcin Rojszczak z Politechniki Warszawskiej prowadzi badania nad wykorzystaniem sztucznej inteligencji w nieukierunkowanej inwigilacji elektronicznej i jej zgodno\u015bci\u0105 z europejskimi standardami ochrony praw cz\u0142owieka. Nieukierunkowana inwigilacja, nazywana tak\u017ce masow\u0105, polega na szerokim gromadzeniu danych o du\u017cej liczbie os\u00f3b, bez wcze\u015bniejszego wskazania konkretnych podejrzanych. Tego rodzaju dzia\u0142ania maj\u0105 na celu wykrycie potencjalnych zagro\u017ce\u0144 dla bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa, ale budz\u0105 kontrowersje ze wzgl\u0119du na zakres ingerencji w prywatno\u015b\u0107 obywateli.<\/p><p>Celem projektu jest opracowanie ram prawnych dla system\u00f3w wykorzystuj\u0105cych AI w tego typu inwigilacji, tak aby ich dzia\u0142anie by\u0142o zgodne z zasadami ochrony praw cz\u0142owieka w Unii Europejskiej. Badania obejmuj\u0105 analiz\u0119 regulacji i praktyk w takich krajach, jak Niemcy, Francja, Belgia, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone. Uwzgl\u0119dniaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c przepisy i orzeczenia europejskich instytucji prawnych, takich jak Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej i Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka.<\/p><p>Projekt \u0142\u0105czy metody prawne i techniczne \u2013 opr\u00f3cz analizy przepis\u00f3w obejmuje tak\u017ce badania eksperymentalne nad dzia\u0142aniem technologii AI w inwigilacji. Wpisuje si\u0119 w aktualn\u0105 debat\u0119 o tzw. inwigilacji algorytmicznej, czyli wykorzystaniu sztucznej inteligencji do przetwarzania ogromnych zbior\u00f3w danych. Wyniki tych bada\u0144 mog\u0105 pom\u00f3c w lepszej ochronie prywatno\u015bci obywateli oraz przyczyni\u0107 si\u0119 do tworzenia nowych regulacji prawnych na poziomie krajowym i unijnym.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kwartalny przegl\u0105d projekt\u00f3w AI w nauce.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":9747,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[612,756,759,402],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[343,492],"class_list":["post-9327","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-numer-4","category-ai_branza","category-edukacja","category-hai-magazine","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":343,"user_id":5,"is_guest":0,"slug":"inez-okulska","display_name":"dr Inez Okulska","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/479f0f5551a6bf974825e84cfe39166b785e5cd476e583be6a22279c2c379917?s=96&d=mm&r=g","first_name":"dr Inez","last_name":"Okulska","user_url":"","job_title":"","description":"Redaktor naczelna hAI Magazine, badaczka i wsp\u00f3\u0142autorka modeli AI (StyloMetrix, PLLuM), wyk\u0142adowczyni, Top100 Woman in AI in PL"},{"term_id":492,"user_id":184,"is_guest":0,"slug":"anita-ciesielska","display_name":"dr hab. Anita Ciesielska","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Yellow-and-Black-Simple-Professional-LinkedIn-Profile-Picture.png","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Yellow-and-Black-Simple-Professional-LinkedIn-Profile-Picture.png"},"first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":"Ekspertka AI w nauce i edukacji | Nauczycielka akademicka | Badaczka | Wydzia\u0142 Biologii i Ochrony \u015arodowiska | Uniwersytet \u0141\u00f3dzki"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9327"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9327\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9628,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9327\/revisions\/9628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9327"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=9327"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=9327"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=9327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}