{"id":9096,"date":"2025-03-31T10:00:00","date_gmt":"2025-03-31T08:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=9096"},"modified":"2025-06-18T09:29:02","modified_gmt":"2025-06-18T07:29:02","slug":"recenzje-ksiazek-ai-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/hai-magazine\/recenzje-ksiazek-ai-4\/","title":{"rendered":"Recenzje ksi\u0105\u017cek AI (4)"},"content":{"rendered":"

Szanse i zagro\u017cenia<\/strong><\/h4>

22 lutego 1946 r. George Kennan, ameryka\u0144ski dyplo- mata stacjonuj\u0105cy w Moskwie, wys\u0142a\u0142 do Waszyngtonu telegram sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 5 tys. s\u0142\u00f3w. Kennan ostrzega\u0142 w nim, \u017ce Zwi\u0105zek Radziecki ze wzgl\u0119du na same za\u0142o- \u017cenia komunizmu jest ekspansywny, i wezwa\u0142 rz\u0105d USA do oporu przeciwko wszelkim pr\u00f3bom zwi\u0119kszenia wp\u0142y- w\u00f3w przez Sowiet\u00f3w. Ta strategia szybko sta\u0142a si\u0119 zna- na jako \u201edoktryna powstrzymywania\u201d (u nas nazywano j\u0105 \u201edoktryn\u0105 Trumana\u201d) \u2013 i przez nast\u0119pne 40 lat definiowa\u0142a ameryka\u0144sk\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105.<\/p>

Ta doktryna ma zastosowanie nie tylko w polityce. Mustafa Suleyman, autor Nadchodz\u0105cej fali, a jednocze\u015bnie jeden z najbardziej do\u015bwiadczonych i zas\u0142u\u017conych praktyk\u00f3w sztucznej inteligencji (obecnie szef AI w Microsofcie, wcze\u015bniej wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel DeepMind, sp\u00f3\u0142ki przej\u0119tej przez Google) oraz Michael Bhaskar, pisarz i wydawca, sugeruj\u0105, by zastosowa\u0107 j\u0105 tak\u017ce do AI.<\/p>

Autorzy wskazuj\u0105, \u017ce ludzko\u015b\u0107 ju\u017c wielokrotnie stawa\u0142a w obliczu wynalazk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142y przekre\u015bli\u0107 ca\u0142\u0105 jej przysz\u0142o\u015b\u0107: ogie\u0144, ko\u0142o, j\u0119zyki, pismo, elektryczno\u015b\u0107 \u2013 te rozwi\u0105zania zmienia\u0142y losy naszego gatunku. A teraz, wg badaczy, stoimy u progu kolejnego prze\u0142omu, tym razem zwi\u0105zanego ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 i biotechnologi\u0105. Suleyman i Bhaskar podkre\u015blaj\u0105 jednocze\u015bnie, \u017ce mog\u0105 one silniej zmieni\u0107 \u015bwiat ni\u017c wszystkie poprzednie \u2013 i to zar\u00f3wno negatywnie, jak i pozytywnie.<\/p>

Autorzy por\u00f3wnuj\u0105 rewolucj\u0119 AI do pojawiaj\u0105cych si\u0119 w wielu mitologiach opowie\u015bci o wielkich potopach, kt\u00f3re niszczy\u0142y ca\u0142e cywilizacje i dawa\u0142y pocz\u0105tek nowym. Z jednej strony dostrzegaj\u0105 oczywi\u015bcie atrakcyjno\u015b\u0107 technologicznych zmian, a z drugiej \u2013 pisz\u0105 wprost, \u017ce przynios\u0105 ludzko\u015bci \u201enowy pocz\u0105tek\u201d. I stwierdzaj\u0105, \u017ce \u201ez czasem skutki tych technologii popchn\u0105 ludzko\u015b\u0107 w stan zawieszenia pomi\u0119dzy biegunami katastrofy i dystopii\u201d.<\/p>

Dlatego Nadchodz\u0105ca fala to jedna z ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re kompleksowo wskazuj\u0105, jak AI mo\u017ce zmieni\u0107 nasz \u015bwiat \u2013 na lepsze i na gorsze. Suleyman i Bhaskar przewiduj\u0105, \u017ce wkr\u00f3tce sztuczna inteligencja b\u0119dzie umia\u0142a odkrywa\u0107 cudowne leki, diagnozowa\u0107 rzadkie choroby, b\u0119dzie zarz\u0105dza\u0107 magazynami, optymalizowa\u0107 ruch drogowy i projektowa\u0107 zr\u00f3wnowa\u017cone miasta. Ale jednocze\u015bnie mo\u017cna j\u0105 b\u0119dzie wykorzysta\u0107 do wywo\u0142ywania nowych, pot\u0119\u017cnych chor\u00f3b. Autorzy zauwa\u017caj\u0105, \u017ce cena sekwencjonowania genetycznego drastycznie spad\u0142a, a mo\u017cliwo\u015bci edycji DNA za pomoc\u0105 technologii takich jak CRISPR znacznie si\u0119 poprawi\u0142y. Wkr\u00f3tce ka\u017cdy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 stworzy\u0107 w swoim gara\u017cu laboratorium genetyczne. I produkowa\u0107 w nim albo nowy lek na raka, albo patogeny.<\/p>

Pomimo tych  zagro\u017ce\u0144 Suleyman i Bhaskar w\u0105tpi\u0105, czy jakikolwiek kraj podejmie wysi\u0142ek, by powstrzyma\u0107 rozw\u00f3j tego typu technologii. Pa\u0144stwom zbyt zale\u017cy na osi\u0105ganiu korzy\u015bci ekonomicznych. To podstawowy paradoks: nie mo\u017cemy sobie pozwoli\u0107 na niewykorzystanie technologii, a jednocze\u015bnie mo\u017ce ona doprowadzi\u0107 do naszego wygini\u0119cia. Jak pisz\u0105 autorzy ksi\u0105\u017cki: \u201eWsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja wypisuje czeki daj\u0105ce si\u0119 realizowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie za spraw\u0105 nieustannego rozwoju technologicznego\u201d.<\/p>

Nadchodz\u0105ca fala nie tylko opisuje stan bada\u0144 nad AI i jej najbli\u017csze mo\u017cliwe zastosowania. Wskazuje te\u017c, jakie \u015brodki mo\u017cna (i powinno si\u0119!) podj\u0105\u0107, \u017ceby rozw\u00f3j tej technologii nie wymkn\u0105\u0142 si\u0119 spod kontroli. Suleyman i Bhaskar wyra\u017anie opowiadaj\u0105 si\u0119 za siln\u0105 regulacj\u0105 AI i wsp\u00f3\u0142prac\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105, cho\u0107 obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce kr\u00f3tkowzroczna natura wsp\u00f3\u0142czesnych rz\u0105d\u00f3w, uzale\u017cniona od kr\u00f3tkiego cyklu wyborczego, mo\u017ce takie regulacje op\u00f3\u017ani\u0107.<\/p>

Autorzy wskazuj\u0105 konkretne kroki, jakie powinny podj\u0105\u0107 pa\u0144stwa, podmioty gospodarcze i firmy rozwijaj\u0105ce AI, by powstaj\u0105ce produkty by\u0142y bezpieczne zar\u00f3wno dla nas, jak i przysz\u0142ych pokole\u0144.<\/p>

Ksi\u0105\u017cka jest jedn\u0105 z pozycji obowi\u0105zkowych dla os\u00f3b, kt\u00f3re chc\u0105 lepiej zrozumie\u0107, jak sztuczna inteligencja mo\u017ce zmieni\u0107 nasze \u017cycie (prac\u0119, zdrowie, transport), ale tak\u017ce cenne warto\u015bci spo\u0142eczne, jak zwi\u0105zki mi\u0119dzy- ludzkie i sam\u0105 demokracj\u0119.<\/p>

Nie ma si\u0119 czego ba\u0107?<\/strong><\/h4>

W medialnym dyskursie AI przypomina genetyk\u0119: post\u0119p w ostatnich latach jest tak ogromny, \u017ce budzi l\u0119k. A l\u0119k \u2013 nawet ten irracjonalny \u2013 zawsze ma jakie\u015b podstawy, nierzadko podsycane popkultur\u0105. W przypadku genetyki \u2013 obawa przed armi\u0105 gotowych do zast\u0105pienia nas klon\u00f3w czy doppelg\u00e4nger\u00f3w. W przypadku AI \u2013 strach przed potwornymi maszynami rodem z \u0141owcy android\u00f3w<\/em> (1982).<\/p>

Wed\u0142ug badania CBOS z wrze\u015bnia 2024 r., 38% respondent\u00f3w w rozwoju AI dostrzega\u0142o wi\u0119cej zagro\u017ce\u0144 ni\u017c korzy\u015bci, a 29% badanych mia\u0142o wobec niej ambiwalentny stosunek. Podobne obawy wida\u0107 tak\u017ce w biznesie \u2013 wed\u0142ug mi\u0119dzynarodowego badania Arize AI ponad po\u0142owa firm z presti\u017cowej listy Fortune 500 wskazywa\u0142a sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 w\u0142a\u015bnie jako czynnik ryzyka.<\/p>

Ksi\u0105\u017cka Moralna AI. Czy ba\u0107 si\u0119 sztucznej inteligencji<\/em>, autorstwa trzech wyk\u0142adowc\u00f3w z Duke University, \u0142\u0105czy trzy perspektywy: psychologiczn\u0105, etyczn\u0105 oraz informatyczn\u0105. To przyst\u0119pny wyk\u0142ad o tym, czym w\u0142a\u015bciwie jest AI i jak powinni\u015bmy j\u0105 rozumie\u0107. Co wa\u017cne, to nie zbi\u00f3r ciekawostek, lecz uporz\u0105dkowane wprowadzenie w \u015bwiat AI. Podr\u0119cznik, ale napisany tak, \u017ce chce si\u0119 go czyta\u0107. I jak ka\u017cdy sensowny podr\u0119cznik koncentruje si\u0119 przede wszystkim na praktyce. Autorzy podzielili go na rozdzia\u0142y, kt\u00f3re dotycz\u0105 najbardziej niepokoj\u0105cych aspekt\u00f3w rozwoju AI:<\/p>

  • bezpiecze\u0144stwa,<\/li>\n\n
  • prywatno\u015bci,<\/li>\n\n
  • sprawiedliwo\u015bci,<\/li>\n\n
  • odpowiedzialno\u015bci<\/li>\n\n
  • kwestii etycznych.<\/li><\/ul>

    W ka\u017cdej z tych dziedzin wskazuj\u0105 te\u017c mo\u017cliwe rozwi\u0105zania \u2013 bo wed\u0142ug nich nie ma si\u0119 czego ba\u0107, o ile oczywi\u015bcie podejdziemy do tematu \u015bwiadomie i odpowiedzialnie.<\/p>

    We\u017amy cho\u0107by dziedzin\u0119 prawa i normatywno\u015bci. Jednym z najcz\u0119\u015bciej podnoszonych problem\u00f3w, zar\u00f3wno w dyskusjach akademickich, jak i w mediach, jest kwestia dyskryminacji, kt\u00f3rej mo\u017ce dopuszcza\u0107 si\u0119 AI. Autorzy wskazuj\u0105 konkretne przyk\u0142ady \u201ejawnej stronniczo\u015bci\u201d algorytm\u00f3w, ale przypominaj\u0105, \u017ce s\u0119dziowie \u2013 a wi\u0119c ludzie \u2013 te\u017c nie s\u0105 przecie\u017c wolni od uprzedze\u0144. Zauwa\u017caj\u0105: \u201eMo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania AI do zmniejszenia uprzedze\u0144 w decyzjach podejmowanych przez ludzi sugeruje, \u017ce w\u0142a\u015bciwie wdro\u017cone systemy mog\u0105 przynie\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu znacz\u0105cy zysk, mimo \u017ce ich u\u017cycie wi\u0105\u017ce si\u0119 z istotnym, ale na szcz\u0119\u015bcie mo\u017cliwym do opanowania ryzykiem wzrostu niesprawiedliwo\u015bci\u201d. S\u0142owem, AI nie jest doskona\u0142a, ale je\u015bli dobrze si\u0119 j\u0105 zaprogramuje, by\u0107 mo\u017ce oka\u017ce si\u0119 bardziej sprawiedliwa ni\u017c cz\u0142owiek.<\/p>

    Podobno kr\u00f3l Prus, Fryderyk Wilhelm, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do swoich filozof\u00f3w z pytaniem o to, jak rz\u0105dzi\u0107 ludem. Podczas gdy inni filozofowie zabrali si\u0119 za pisanie wielostronicowych traktat\u00f3w, Hegel mia\u0142 odpowiedzie\u0107, \u017ce lud mo\u017cna zwodzi\u0107 w sprawach b\u0142ahych \u2013 nawet je\u015bli si\u0119 zorientuje, nie wywo\u0142a to wi\u0119kszych konsekwencji. Ale w sprawach istotnych oszukiwa\u0107 go nie wolno, bo gdy to zrozumie, zacznie nienawidzi\u0107 tego, kto nim rz\u0105dzi. Autorzy ksi\u0105\u017cki zdaj\u0105 sobie z tego spraw\u0119 i w tak wa\u017cnych kwestiach jak aspekty etyczne AI mimo wszystko wol\u0105 nie m\u00f3wi\u0107 niczego na wyrost.<\/p>

    Moralna AI <\/em>jest wa\u017cnym punktem wyj\u015bcia do refleksji nad sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 oraz pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi, na ile mo\u017ce by\u0107 ona \u201esprawiedliwa\u201d. To jednak, wci\u0105\u017c, opowie\u015b\u0107 o ulepszaniu tego, co ju\u017c mamy. Pytanie, na ile taka strategia w og\u00f3le jest skuteczna. Pytanie, na ile AI mo\u017ce by\u0107 tylko \u201eulepszeniem\u201d, a na ile wymusza w og\u00f3le zmian\u0119 naszej perspektywy.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Szanse i zagro\u017cenia 22 lutego 1946 r. George Kennan, ameryka\u0144ski dyplo- mata stacjonuj\u0105cy w Moskwie, wys\u0142a\u0142 do Waszyngtonu telegram sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 5 tys. s\u0142\u00f3w. Kennan ostrzega\u0142 w nim, \u017ce Zwi\u0105zek Radziecki ze wzgl\u0119du na same za\u0142o- \u017cenia komunizmu jest ekspansywny, i wezwa\u0142 rz\u0105d USA do oporu przeciwko wszelkim pr\u00f3bom zwi\u0119kszenia wp\u0142y- w\u00f3w przez Sowiet\u00f3w. […]<\/p>\n","protected":false},"author":253,"featured_media":9936,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[402,764,612],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[633,634],"class_list":["post-9096","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hai-magazine","category-ai_lifestyle","category-numer-4","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":633,"user_id":253,"is_guest":0,"slug":"joanna-sosnowska","display_name":"Joanna Sosnowska","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Asia-portret.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Asia-portret.jpg"},"first_name":"Joanna","last_name":"Sosnowska","user_url":"","job_title":"","description":"Dziennikarka i redaktorka zwi\u0105zana z \u201eGazet\u0105 Wyborcz\u0105\u201d i Wyborcza.pl. Wsp\u00f3\u0142prowadz\u0105ca podcast Techstorie w Radiu Tok FM. By\u0142a redaktor naczeln\u0105 serwis\u00f3w technologicznych i gamingowych Wirtualnej Polski, pracowa\u0142a te\u017c w start-upie, kt\u00f3ry chcia\u0142 rozwi\u0105za\u0107 problem bezsenno\u015bci i koszmar\u00f3w."},{"term_id":634,"user_id":254,"is_guest":0,"slug":"krzysztof-katkowski","display_name":"Krzysztof Katkowski","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/URS2300.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/URS2300.jpg"},"first_name":"Krzysztof","last_name":"Katkowski","user_url":"","job_title":"","description":"Socjolog, t\u0142umacz, dziennikarz, poeta. Absolwent Universitat Pompeu Fabra w Barcelonie i UW. Wsp\u00f3\u0142pracownik medi\u00f3w katalo\u0144sko- i hiszpa\u0144skoj\u0119zycznych, OKO.press i \u201eDziennika Gazety Prawnej\u201d."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/253"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9096"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9938,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9096\/revisions\/9938"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9096"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=9096"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=9096"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=9096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}