{"id":8764,"date":"2025-02-17T11:14:39","date_gmt":"2025-02-17T10:14:39","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=8764"},"modified":"2025-06-26T10:01:31","modified_gmt":"2025-06-26T08:01:31","slug":"sztuczna-inteligencja-a-neurohakowanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/ai_branza\/sztuczna-inteligencja-a-neurohakowanie\/","title":{"rendered":"Neurohakowanie b\u00f3lu"},"content":{"rendered":"

B\u00f3l przewlek\u0142y to globalna epidemia. Wed\u0142ug danych<\/mark><\/a> Polskiego Towarzystwa Badania B\u00f3lu (PTBB) 10% ludzi na \u015bwiecie zmaga si\u0119 z nim na co dzie\u0144, a w niekt\u00f3rych krajach dotyka nawet co czwartej osoby. W Polsce do\u015bwiadcza go 8,5 miliona os\u00f3b, czyli niemal co trzeci doros\u0142y. Co gorsza, wielu z nich cierpi w ciszy, rezygnuje z leczenia lub pr\u00f3buje radzi\u0107 sobie na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119.<\/p>

Cichy z\u0142odziej \u017cycia<\/strong><\/h4>

Dr Magdalena Kocot-K\u0119pska, prezeska PTBB, ostrzega, \u017ce przewlek\u0142y b\u00f3l dos\u0142ownie niszczy nasz m\u00f3zg. Najnowsze badania, kt\u00f3re zosta\u0142y opublikowane w 2024 roku w czasopi\u015bmie \u201eNature Mental Health\u201d<\/mark><\/a>, potwierdzaj\u0105, \u017ce przewlek\u0142y b\u00f3l mi\u0119\u015bniowo-szkieletowy przyspiesza proces starzenia si\u0119 m\u00f3zgu, powoduje spadek funkcji poznawczych i wy\u017csze ryzyko demencji. Ludzie, kt\u00f3rzy si\u0119 z nim zmagaj\u0105, cz\u0119sto cierpi\u0105 na depresj\u0119, l\u0119ki, zaburzenia snu i maj\u0105 trudno\u015bci z koncentracj\u0105. B\u00f3l nie tylko wyniszcza organizm, w skrajnych przypadkach prowadzi r\u00f3wnie\u017c do izolacji, ub\u00f3stwa, a nawet ca\u0142kowitej niezdolno\u015bci do pracy<\/mark><\/a>.<\/p>

M\u00f3zg jako centrum b\u00f3lu<\/strong><\/h4>

Czym w\u0142a\u015bciwie jest b\u00f3l? Rozpoczyna si\u0119 od aktywacji nocyceptor\u00f3w \u2013 receptor\u00f3w b\u00f3lowych, kt\u00f3re reaguj\u0105 na bod\u017ace (mechaniczne, termiczne lub chemiczne). Nast\u0119pnie sygna\u0142y te przekazywane s\u0105 przez w\u0142\u00f3kna nerwowe do rdzenia kr\u0119gowego i dalej do m\u00f3zgu, kt\u00f3ry interpretuje je jako b\u00f3l. <\/p>

Ostry b\u00f3l dzia\u0142a jak stra\u017cnik \u2013 gdy dotkniemy czego\u015b gor\u0105cego, cofamy r\u0119k\u0119, zanim jeszcze na poziomie \u015bwiadomym zrozumiemy zagro\u017cenie. Jednak przewlek\u0142y b\u00f3l to zupe\u0142nie inna historia. Mo\u017ce trwa\u0107 miesi\u0105cami, a nawet latami, na d\u0142ugo po tym, jak znikn\u0119\u0142a jego fizyczna przyczyna. Cz\u0119sto jest wynikiem nadwra\u017cliwo\u015bci uk\u0142adu nerwowego, kt\u00f3ry \u201enauczy\u0142 si\u0119\u201d b\u00f3lu i odtwarza go wci\u0105\u017c na nowo \u2013 jak popsuta p\u0142yta, kt\u00f3rej nie da si\u0119 zatrzyma\u0107.<\/p>

Dlaczego jedni cierpi\u0105 bardziej ni\u017c inni?<\/strong><\/h4>

To samo uk\u0142ucie, ta sama kontuzja \u2013 a jednak jeden cz\u0142owiek ledwo je zauwa\u017ca, a inny zwija si\u0119 z b\u00f3lu. Bo b\u00f3l to nie tylko sygna\u0142, to interpretacja, za kt\u00f3r\u0105 odpowiada m\u00f3zg.<\/p>

Jak podkre\u015blaj\u0105 Cecilia Norrbrink i Beata Molin w ksi\u0105\u017cce \u201eB\u00f3l z perspektywy fizjologii\u201d<\/mark><\/a>, nasze odczuwanie b\u00f3lu zale\u017cy od genetyki, hormon\u00f3w, nastroju, poziomu stresu, a nawet wcze\u015bniejszych do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>

Sportowcy i \u017co\u0142nierze cz\u0119sto b\u00f3l po prostu ignoruj\u0105. Pomaga\u0107 w tym mo\u017ce im adrenalina, kt\u00f3ra dzia\u0142a jak naturalny \u015brodek przeciwb\u00f3lowy. Z kolei osoby z depresj\u0105 lub stanami l\u0119kowymi mog\u0105 odczuwa\u0107 go silniej, poniewa\u017c m\u00f3zg dotkni\u0119ty tymi chorobami intensywniej przetwarza negatywne bod\u017ace.<\/p>

Efekt placebo pokazuje nam, \u017ce je\u015bli pacjent wierzy, \u017ce dosta\u0142 skuteczny lek, mo\u017ce faktycznie przesta\u0107 odczuwa\u0107 b\u00f3l. Ale dzia\u0142a to w obie strony. Je\u015bli kto\u015b spodziewa si\u0119 b\u00f3lu (efekt nocebo), mo\u017ce go do\u015bwiadczy\u0107, nawet je\u015bli fizycznie nic go nie powoduje.<\/p>

B\u00f3l wirtualnie wymazany<\/strong><\/h4>

Wirtualna rzeczywisto\u015b\u0107 dzia\u0142a podobnie jak hipnoza czy g\u0142\u0119boka medytacja \u2013 przenosi \u015bwiadomo\u015b\u0107 pacjenta w zupe\u0142nie inny \u015bwiat. Zmienia spos\u00f3b, w jaki organizm przetwarza bod\u017ace b\u00f3lowe. Nie znajdziemy oczywi\u015bcie w niej magicznego przycisku \u201ewy\u0142\u0105cz b\u00f3l\u201d, ale odkry\u0107 mo\u017cemy co\u015b r\u00f3wnie cennego \u2013 poczucie kontroli, kt\u00f3re w terapii b\u00f3lu cz\u0119sto okazuje si\u0119 kluczowe.<\/p>

Badania nad zastosowaniem VR w terapii b\u00f3lu si\u0119gaj\u0105 lat 90. XX wieku. Jednym z pionier\u00f3w jest dr Hunter Hoffman z Uniwersytetu Waszyngto\u0144skiego, tw\u00f3rca SnowWorld<\/mark><\/a> \u2013 pierwszego immersyjnego \u015brodowiska, zaprojektowanego dla pacjent\u00f3w z oparzeniami. Zanurzenie w zimowej scenerii pe\u0142nej \u015bniegu i lodu zmniejsza\u0142o odczuwanie przez nich b\u00f3lu nawet o 50% \u2013 por\u00f3wnywalnie do dzia\u0142ania silnych opioid\u00f3w.<\/p>

\n