{"id":6946,"date":"2024-12-17T18:30:00","date_gmt":"2024-12-17T17:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=6946"},"modified":"2025-06-26T11:06:09","modified_gmt":"2025-06-26T09:06:09","slug":"recenzje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/hai-magazine\/recenzje\/","title":{"rendered":"Recenzje"},"content":{"rendered":"

<\/p>

Jak ugry\u017a\u0107 etyk\u0119 AI?<\/mark><\/strong><\/h3>

Prowadzi\u0142am ostatnio warsztaty dla organizacji pozarz\u0105dowych z ca\u0142ego \u015bwiata, kt\u00f3re chc\u0105 rozwija\u0107 swoje w\u0142asne rozwi\u0105zania wykorzystuj\u0105ce sztuczn\u0105 inteligencj\u0119. D\u0142ugo zastanawia\u0142am si\u0119, jak ugry\u017a\u0107 temat etyki AI, aby nie popa\u015b\u0107 w zb\u0119dne moralizowanie ani przesadny pesymizm. Z pomoc\u0105 przysz\u0142a mi ksi\u0105\u017cka Powell i Kleinera Dylemat sztucznej inteligencji<\/em>.<\/strong><\/p>

Mapa dylemat\u00f3w<\/h4>

Pierwsze zaskoczenie to jej obj\u0119to\u015b\u0107 \u2013 to raczej kieszonkowy przewodnik ni\u017c tomiszcze Lonely Planet. Nie znajdziemy tu szczeg\u00f3\u0142owej listy zalece\u0144, a raczej map\u0119 drogow\u0105, kt\u00f3ra pomaga w refleksji nad najwa\u017cniejszymi obszarami problemowymi zwi\u0105zanymi z rozwojem technologii. Najciekawsze wydaj\u0105 si\u0119 tutaj nie tyle szczeg\u00f3\u0142y rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re proponuj\u0105 autorzy, ile struktura okre\u015blaj\u0105ca spos\u00f3b my\u015blenia o dylematach i zagro\u017ceniach zwi\u0105zanych z rozwojem sztucznej inteligencji. \u017beby zrozumie\u0107 spos\u00f3b my\u015blenia autor\u00f3w, wyobra\u017a sobie nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na siebie dwie siatki: logiki oraz problemy.<\/p>

Logiki, czyli spojrzenia na technologi\u0119<\/h4>

Pierwsza siatka, w kt\u00f3r\u0105 Powell i Kleiner pr\u00f3buj\u0105 z\u0142apa\u0107 rozw\u00f3j sztucznej inteligencji, sk\u0142ada si\u0119 z czterech rodzaj\u00f3w logiki. Ka\u017cda logika to odmienny punkt widzenia, z kt\u00f3rego warto spojrze\u0107 na tworzon\u0105 technologi\u0119. S\u0105 to:<\/p>

  • Logika in\u017cynierska \u2013 czyli taka, wed\u0142ug kt\u00f3rej najwa\u017cniejsze jest skuteczne rozwi\u0105zanie jasno postawionego problemu,<\/li>\n\n
  • Logika sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej \u2013 tutaj najbardziej liczy si\u0119 wp\u0142yw, jaki technologia wywrze na ludzi,<\/li>\n\n
  • Logika korporacyjna \u2013 gdzie najistotniejsza jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwijania produkt\u00f3w i czerpania z nich zysk\u00f3w, oraz<\/li>\n\n
  • Logika rz\u0105dowa \u2013 kt\u00f3ra koncentruje si\u0119 na kontrolowaniu i regulowaniu technologii.<\/li><\/ul>

    Wed\u0142ug ka\u017cdej z nich rozwijanie technologii jawi si\u0119 radykalnie inaczej. Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, je\u015bli tworzymy rozwi\u0105zania s\u0142u\u017c\u0105ce dobremu celowi. \u0141atwo wtedy zapomnie\u0107 o \u201elogice korporacyjnej\u201d, czyli skalowaniu. Jednak czy zastanawia\u0142e\u015b si\u0119 kiedy\u015b, czy moralnym obowi\u0105zkiem organizacji pozarz\u0105dowej nie jest skalowanie dobra, kt\u00f3re uda\u0142o jej si\u0119 wytworzy\u0107 lokalnie?<\/p>

    Problemy z AI<\/h4>

    Druga siatka mapuj\u0105ca 7 dylemat\u00f3w zwi\u0105zanych z rozwijaniem sztucznej inteligencji to g\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki. Jakie jednak obserwacje doprowadzi\u0142y autor\u00f3w do sformu\u0142owania takich, a nie innych problem\u00f3w? W ksi\u0105\u017cce znajdziemy zar\u00f3wno przyk\u0142ady ca\u0142kiem wsp\u00f3\u0142czesne, jak i historyczne, jak ten:<\/p>

    \u201e26 wrze\u015bnia 1983 podpu\u0142kownik Stanis\u0142aw Petrov NIE uruchomi\u0142 sowieckiego systemu nuklearnego, cho\u0107 zgodnie z zasadami i wskazaniami radar\u00f3w powinien by\u0142 to zrobi\u0107. Uzna\u0142 jednak, \u017ce atak ze strony USA jest ma\u0142o prawdopodobny \u2013 i mia\u0142 racj\u0119. Dzi\u0119ki jego decyzji, kt\u00f3r\u0105 m\u00f3g\u0142 podj\u0105\u0107, bo nie by\u0142o jeszcze automatyzacji, nie wybuch\u0142a wojna atomowa.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>

    Jeden z dylemat\u00f3w om\u00f3wionych przez Powell i Kleinera dotyczy ryzyka i r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy dzia\u0142aniem systemu a rol\u0105 cz\u0142owieka. To pytanie o potencjalne zagro\u017cenia stwarzane przez technologi\u0119 i b\u0142\u0119dy, jakie mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 podczas jej dzia\u0142ania.<\/p>

    Dylemat sztucznej inteligencji<\/em> to przewodnik, kt\u00f3ry nie obiecuje gotowych odpowiedzi, ale daje dobry punkt wyj\u015bcia, aby do listy dylemat\u00f3w na bie\u017c\u0105co dopisywa\u0107 kolejne. W tym tkwi jego si\u0142a: nie uspokaja, lecz zmusza do spojrzenia na AI z dystansu i do wyobra\u017cenia sobie konsekwencji, kt\u00f3rych nie mo\u017cna przewidzie\u0107 \u017cadnym algorytmem. Pytanie nie brzmi wi\u0119c tylko, jak ugry\u017a\u0107 etyk\u0119 AI, ale te\u017c: czy mamy odwag\u0119 \u2013 jak Petrov \u2013 powstrzyma\u0107 si\u0119, gdyby kiedy\u015b wymaga\u0142y tego nasze warto\u015bci.<\/p>

    Osobliwy optymizm<\/mark><\/strong><\/h3>

    Ju\u017c sam optymizm Raya Kurzweila mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 osobliwy. Ze \u015bwiec\u0105 szuka\u0107 pozytywnych wiadomo\u015bci na pierwszych stronach gazet. AI? Zabierze wszystkim prac\u0119 \u2013 to przez automatyzacj\u0119. Uniemo\u017cliwi odr\u00f3\u017cnienie prawdy od fa\u0142szu \u2013 to znowu przez deepfake. A tak w og\u00f3le zniszczy \u015bwiat. Dlaczego takie nag\u0142\u00f3wki przyci\u0105gaj\u0105 nasz\u0105 uwag\u0119? Ray Kurzweil pisze, \u017ce dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c w ten spos\u00f3b ukszta\u0142towa\u0142a nas ewolucja. Od czas\u00f3w jaskiniowych musieli\u015bmy szybko orientowa\u0107 si\u0119, gdy nadci\u0105ga niebezpiecze\u0144stwo. A wtedy w mgnieniu oka oceni\u0107, czy bezpo\u015brednio nam zagra\u017ca. Je\u015bli tak \u2013 ucieka\u0107!<\/p>

    Pot\u0119ga ma\u0142ych krok\u00f3w<\/h4>

    W przeciwie\u0144stwie do katastrof pozytywne zmiany zachodz\u0105 powolutku. Tak wolno jak ewolucja. Tak wolno, \u017ce cz\u0119sto trudno je zauwa\u017cy\u0107. Jak na przyk\u0142ad to, \u017ce jeste\u015bmy jako kraje i spo\u0142ecze\u0144stwa coraz bogatsi \u2013 w perspektywie lat i dekad. \u017be pracujemy coraz mniej (kto pami\u0119ta jeszcze, \u017ce kiedy\u015b ludzie masowo chodzili do pracy w soboty?). I \u017ce sztuczna inteligencja, z jak\u0105 mamy do czynienia dzi\u015b, to najgorsza AI, z jak\u0105 kiedykolwiek b\u0119dziemy pracowa\u0107. Ale optymizm Kurzweila nie jest, na szcz\u0119\u015bcie, wyssany z palca. Ksi\u0105\u017cka pe\u0142na jest czytelnie zaprezentowanych danych, informacji i statystyk. A do tego jest to lektura ogromnie satysfakcjonuj\u0105ca intelektualnie. Na mojej p\u00f3\u0142ce z ksi\u0105\u017ckami o AI zaj\u0119\u0142a miejsce tu\u017c obok ulubionej Co-intelligence. Living and Working with A<\/em>I Ethana Mollicka. To zdecydowanie pozycja, do kt\u00f3rej b\u0119d\u0119 wraca\u0107. Jak zatem wygl\u0105da optymistyczny scenariusz rozwoju sztucznej inteligencji?<\/p>

    Ewolucja m\u00f3zg\u00f3w<\/h4>

    Kurzweil przygl\u0105da si\u0119 uwa\u017cnie ewolucji wszech\u015bwiata. Tak szeroka perspektywa sprawia, \u017ce moment 200 milion\u00f3w lat temu, kiedy to w m\u00f3zgach zwierz\u0105t pojawi\u0142a si\u0119 kora nowa, wydaje si\u0119 niemal wsp\u00f3\u0142czesny. Korze nowej zawdzi\u0119czamy umys\u0142ow\u0105 elastyczno\u015b\u0107 oraz zdolno\u015b\u0107 szybkiego uczenia si\u0119. To by\u0142 naprawd\u0119 prze\u0142omowy wynalazek! Problem w tym, \u017ce nasze umys\u0142y (i cia\u0142a) niewiele zmieni\u0142y si\u0119 nawet od czas\u00f3w jaskiniowych.<\/p>

    Ewolucja maszyn<\/h4>

    Natomiast \u015bwiat technologii, kt\u00f3re tworzymy, zmieni\u0142 si\u0119 ogromnie. Za\u015b tempo zmian nieustannie si\u0119 zwi\u0119ksza i jeszcze przyspieszy. Zawdzi\u0119czamy to przeniesieniu ewolucji ze strefy biologicznej do technologicznej. Za\u015b technologia informacyjna tworzy p\u0119tl\u0119 sprz\u0119\u017cenia zwrotnego. Oznacza to, \u017ce jej rozw\u00f3j pozwala na wykorzystanie jej do… przyspieszenia jej rozwoju. Jednak chodzi nie tylko o tempo, lecz tak\u017ce o dost\u0119p do informacji.<\/p>

    Potrafimy tworzy\u0107 zewn\u0119trzne magazyny informacji \u2013 od papirus\u00f3w po dyski twarde. A ostatnio wykonali\u015bmy pierwszy krok w stron\u0119 po\u0142\u0105czenia biologicznych zdolno\u015bci poznawczych z technologi\u0105 cyfrow\u0105: zacz\u0119li\u015bmy tworzy\u0107 interfejsy m\u00f3zg\u2013komputer. Czy doprowadzi to do pe\u0142nego zespolenia ludzi ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105? Zdaniem Kurzweila taki w\u0142a\u015bnie jest kierunek tej biologiczno-technologicznej ewolucji. Za\u015b jego momentum nast\u0105pi nie za kolejne 200 milion\u00f3w lat, ale w latach trzydziestych XXI wieku.<\/p>

    O co chodzi z t\u0105 osobliwo\u015bci\u0105?<\/h4>

    Tytu\u0142owa osobliwo\u015b\u0107 to punkt radykalnej zmiany. Wyobra\u017a sobie moment, kiedy ko\u0144czysz szko\u0142\u0119. I nagle wydaje ci si\u0119 zupe\u0142nie nieprawdopodobne, \u017ce nauczenie si\u0119 tego, co teraz wiesz, zaj\u0119\u0142o a\u017c tyle lat. Teraz zdobyta wiedza jest u\u017cyteczna, a podstawowe rzeczy \u2013 banalnie proste. A teraz wyobra\u017a sobie moment, kiedy nanotechnologia umo\u017cliwia pod\u0142\u0105czenie naszych m\u00f3zg\u00f3w do wirtualnych neuron\u00f3w w chmurze zawieraj\u0105cej ca\u0142\u0105 dost\u0119pn\u0105 wiedz\u0119\u2026<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Dr Marta M. Kania poleca dwie \u015bwietne ksi\u0105\u017cki traktuj\u0105ce o wyzwaniach, jakie niesie ze sob\u0105 sztuczna inteligencja.<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":7284,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[402,764,754,405],"tags":[83,491,490],"popular":[],"difficulty-level":[],"ppma_author":[360],"class_list":["post-6946","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hai-magazine","category-ai_lifestyle","category-hai_premium","category-hai-magazine-3","tag-ai","tag-ksiazka","tag-recenzje"],"acf":[],"authors":[{"term_id":360,"user_id":31,"is_guest":0,"slug":"dr-marta-m-kania","display_name":"dr Marta M. Kania","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4d03d5a65062d5bfde54a6eb0bd865f642565303bfaff49c740c136ab560198f?s=96&d=mm&r=g","first_name":"Marta Matylda","last_name":"Kania","user_url":"","job_title":"","description":"Co-founderka i CEO Circuit Tree, w\u0142a\u015bcicielka marki Superpowered by AI"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6946"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7789,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6946\/revisions\/7789"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6946"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=6946"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=6946"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}