{"id":6771,"date":"2024-12-17T18:30:00","date_gmt":"2024-12-17T17:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=6771"},"modified":"2025-06-26T10:11:00","modified_gmt":"2025-06-26T08:11:00","slug":"jak-to-sie-robi-w-nauce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/hai-magazine\/jak-to-sie-robi-w-nauce\/","title":{"rendered":"Jak to si\u0119 robi w nauce"},"content":{"rendered":"

Dobrze dobrany \u201epipeline\u201d ma znaczenie!<\/h4>

W\u0142adys\u0142aw Dzik, kierownik ds. automatyki w Wodoci\u0105gach Miasta Krakowa<\/a><\/mark>, jest pomys\u0142odawc\u0105 i wsp\u00f3\u0142autorem pionierskiego zastosowania sterowania pompowni\u0105 z wykorzystaniem uczenia maszynowego. Kluczowym elementem tego przedsi\u0119wzi\u0119cia jest modernizacja systemu sterowania w Zak\u0142adzie Oczyszczania \u015aciek\u00f3w P\u0142asz\u00f3w, gdzie zastosowano algorytmy AI do zarz\u0105dzania prac\u0105 pomp w pompowni drugiego stopnia. Tradycyjnie praca pomp by\u0142a sterowana za pomoc\u0105 regulator\u00f3w PID, kt\u00f3re koncentrowa\u0142y si\u0119 na utrzymaniu sta\u0142ego poziomu \u015bciek\u00f3w w czerpni, nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c efektywno\u015bci energetycznej. Analizy wykaza\u0142y, \u017ce takie podej\u015bcie prowadzi\u0142o do nieoptymalnego zu\u017cycia energii, zw\u0142aszcza przy stabilnym nap\u0142ywie \u015bciek\u00f3w, co stanowi\u0142o oko\u0142o 80% czasu pracy oczyszczalni.<\/p>

W odpowiedzi na te wyzwania zesp\u00f3\u0142 in\u017cynier\u00f3w z Wodoci\u0105g\u00f3w Miasta Krakowa, we wsp\u00f3\u0142pracy z firmami Semako, eBigData oraz konsultantami z ASTOR, opracowa\u0142 system sterowania oparty na sieciach neuronowych. Nowy system analizuje zar\u00f3wno bie\u017c\u0105ce, jak i historyczne dane dotycz\u0105ce pracy pomp, co pozwala na bardziej efektywne zarz\u0105dzanie ich dzia\u0142aniem. Algorytmy AI uwzgl\u0119dniaj\u0105 nie tylko poziom \u015bciek\u00f3w, lecz tak\u017ce zu\u017cycie energii, ograniczenia eksploatacyjne pomp oraz potencjalne sytuacje awaryjne, takie jak przepe\u0142nienie czerpni.<\/p>

Wdro\u017cenie tego rozwi\u0105zania przynios\u0142o wymierne korzy\u015bci. Oszcz\u0119dno\u015bci energii si\u0119gaj\u0105 8%, co przy obecnych cenach energii przek\u0142ada si\u0119 na niemal 200 000 z\u0142otych rocznie. Dodatkowo, system zwi\u0119kszy\u0142 bezpiecze\u0144stwo technologiczne procesu oczyszczania \u015bciek\u00f3w, minimalizuj\u0105c ryzyko awarii zwi\u0105zanych z nieprawid\u0142owym poziomem \u015bciek\u00f3w w czerpni.<\/p>

Z technologi\u0105 jeste\u015bmy w lesie? Tak, i bardzo dobrze!<\/h4>

Las to skomplikowany organizm, kt\u00f3rego tajemnice naukowcy zg\u0142\u0119biaj\u0105 od lat. Projekt prof. Krzysztofa Stere\u0144czuka wprowadza sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 do le\u015bnictwa<\/a><\/mark>, aby te badania wynie\u015b\u0107 na nowy poziom. G\u0142\u00f3wnym celem jest stworzenie narz\u0119dzi, kt\u00f3re pozwol\u0105 precyzyjnie analizowa\u0107 poszczeg\u00f3lne drzewa oraz ca\u0142e ekosystemy, dostarczaj\u0105c danych przydatnych w zarz\u0105dzaniu lasami, ochronie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci oraz monitorowaniu ich zdrowia.<\/p>

Badania opieraj\u0105 si\u0119 na danych z teledetekcji \u2013 zar\u00f3wno satelitarnej, jak i lotniczej \u2013 oraz na technikach bliskiego zasi\u0119gu, takich jak fotogrametria. Dzi\u0119ki tym metodom mo\u017cna tworzy\u0107 cyfrowe modele las\u00f3w, kt\u00f3re uwzgl\u0119dniaj\u0105 struktur\u0119, gatunki drzew, a tak\u017ce cechy takie jak wysoko\u015b\u0107, \u015brednica pnia czy stan zdrowotny. Zaawansowane algorytmy sztucznej inteligencji analizuj\u0105 te dane, dzi\u0119ki czemu mog\u0105 identyfikowa\u0107 wady, oznaki chor\u00f3b czy paso\u017cyty. To umo\u017cliwia nie tylko ocen\u0119 warto\u015bci ekonomicznej drewna, lecz tak\u017ce przewidywanie przysz\u0142ego stanu drzewostanu.<\/p>

Jednym z kluczowych za\u0142o\u017ce\u0144 projektu jest integracja wynik\u00f3w z istniej\u0105cymi systemami zarz\u0105dzania lasami. To oznacza, \u017ce wyniki analizy AI b\u0119d\u0105 mog\u0142y wspiera\u0107 le\u015bnik\u00f3w, miejskie s\u0142u\u017cby zieleni czy firmy drzewne w podejmowaniu lepszych decyzji \u2013 od planowania wycinek, przez ochron\u0119 zagro\u017conych gatunk\u00f3w, po monitorowanie zmian klimatycznych.<\/p>

R\u0119ka w (bioniczn\u0105) r\u0119k\u0119 z post\u0119pem<\/h4>

Zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w z Politechniki Wroc\u0142awskiej<\/a><\/mark> pracuje nad nowoczesn\u0105 bioniczn\u0105 protez\u0105 d\u0142oni, kt\u00f3ra ma odmieni\u0107 \u017cycie os\u00f3b po amputacji przedramienia. Urz\u0105dzenie reaguje na impulsy mi\u0119\u015bniowe wysy\u0142ane przez kikut ko\u0144czyny, pozwalaj\u0105c na precyzyjne sterowanie ruchem. Proteza, rozwijana pod kierownictwem dr. in\u017c. Andrzeja Wo\u0142czowskiego, sk\u0142ada si\u0119 z kilku kluczowych element\u00f3w: d\u0142oni, przedramienia oraz cz\u0119\u015bci ramiennej. Zintegrowana orteza \u0142okcia odci\u0105\u017ca rami\u0119 i zwi\u0119ksza wygod\u0119 u\u017cytkowania. Najwi\u0119ksz\u0105 innowacj\u0105 jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 przetwarzania sygna\u0142\u00f3w mi\u0119\u015bniowych na ruch dzi\u0119ki modu\u0142owi decyzyjnemu, nad kt\u00f3rym pracuj\u0105 specjali\u015bci z Wydzia\u0142u Elektroniki, Fotoniki i Mikrosystem\u00f3w oraz Wydzia\u0142u Informatyki i Telekomunikacji Politechniki Wroc\u0142awskiej.<\/p>

Bioniczna r\u0119ka zosta\u0142a wyposa\u017cona w sensory w opuszkach palc\u00f3w, co umo\u017cliwia dostosowanie si\u0142y chwytu do kszta\u0142tu i wielko\u015bci obiektu. Planowane jest tak\u017ce wprowadzenie funkcji wibracyjnych, kt\u00f3re pozwol\u0105 u\u017cytkownikowi odczuwa\u0107 dotyk. Dzi\u0119ki temu proteza nie tylko odtwarza ruchy, ale te\u017c umo\u017cliwia pewien poziom interakcji z otoczeniem. Proces u\u017cytkowania protezy opiera si\u0119 na uczeniu maszynowym. Ka\u017cda osoba z amputacj\u0105 ma unikalny zestaw sygna\u0142\u00f3w mi\u0119\u015bniowych, kt\u00f3re s\u0105 analizowane przez system, aby zoptymalizowa\u0107 jego dzia\u0142anie. Regularne \u0107wiczenia z urz\u0105dzeniem pozwalaj\u0105 na coraz lepsze odwzorowanie zamierzonych ruch\u00f3w, a sam system wspiera u\u017cytkownika w doskonaleniu wzorc\u00f3w aktywno\u015bci mi\u0119\u015bni.<\/p>

W ramach bada\u0144 powstan\u0105 trzy spersonalizowane protezy, kt\u00f3re trafi\u0105 do wybranych uczestnik\u00f3w test\u00f3w. Dzi\u0119ki temu naukowcy chc\u0105 nie tylko udoskonali\u0107 technologi\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c sprawdzi\u0107, jak urz\u0105dzenie dzia\u0142a w codziennym \u017cyciu u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>

Prace nad protez\u0105 s\u0105 przyk\u0142adem synergii r\u00f3\u017cnych dziedzin nauki \u2013 od elektroniki i mechaniki po informatyk\u0119. Efekt ko\u0144cowy to nie tylko zaawansowane urz\u0105dzenie technologiczne, ale przede wszystkim narz\u0119dzie, kt\u00f3re ma przywr\u00f3ci\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 i komfort \u017cycia osobom po amputacji. <\/p>

\"\"
Zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w z Politechniki Wroc\u0142awskiej pod kierownictwem dr. in\u017c. Andrzeja Wo\u0142czowskiego<\/em><\/p>

Chcesz o tym porozmawia\u0107?<\/h4>

Jednym z pierwszych konwersacyjnych modeli sztucznej inteligencji by\u0142a Eliza, czyli napisany w 1966 roku przez Josepha Weizenbauma program symuluj\u0105cy psychoanalityka. Cho\u0107 zasilana do\u015b\u0107 topornymi regu\u0142ami, Eliza i tak pono\u0107 przynosi\u0142a ukojenie swoim rozm\u00f3wcom. Historia zatacza ko\u0142o, bo dzi\u0119ki niesamowicie naturalnie rozmownym modelom generatywnym dzi\u015b mo\u017cliwa jest o wiele bardziej komfortowa symulacja terapii. Terabot, system dialogowy opracowany przez zesp\u00f3\u0142 z Politechniki Warszawskiej pod kierunkiem prof. Artura Janickiego, zosta\u0142 stworzony, by wspiera\u0107 terapi\u0119 poznawczo-behawioraln\u0105 i pomaga\u0107 pacjentom w zmaganiach z emocjami, takimi jak l\u0119k, wstyd czy z\u0142o\u015b\u0107.<\/p>

Pocz\u0105tek bada\u0144 nad Terabotem zwi\u0105zany by\u0142 z leczeniem halucynacji g\u0142osowych, kt\u00f3re znacz\u0105co utrudniaj\u0105 codzienne \u017cycie osobom cierpi\u0105cym na schizofreni\u0119 oraz inne zaburzenia psychiczne. W pierwszym projekcie wykorzystywano awatar sterowany przez terapeut\u0119, kt\u00f3ry na\u015bladowa\u0142 g\u0142osy pacjent\u00f3w, by potem przekszta\u0142ca\u0107 je w bardziej pozytywne komunikaty. Wyniki tych bada\u0144, opublikowane w 2019 roku, wykaza\u0142y znacz\u0105c\u0105 popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia uczestnik\u00f3w terapii, co zainspirowa\u0142o naukowc\u00f3w do stworzenia autonomicznego systemu<\/p>

Terabot to kolejny krok w tym procesie<\/a><\/mark> \u2013 autonomiczny system prowadz\u0105cy rozmowy z pacjentami, analizuj\u0105cy ich wypowiedzi oraz dostosowuj\u0105cy reakcje do stanu emocjonalnego rozm\u00f3wcy. Sesje terapeutyczne z Terabotem obejmowa\u0142y rozmowy w oparciu o metody CBT oraz relaksacyjne \u0107wiczenia zaprojektowane przez dr Izabel\u0119 Stefaniak. Pacjenci sami wybierali obszary, kt\u00f3re chcieli przepracowa\u0107, co pozwala\u0142o na personalizacj\u0119 terapii.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przedstawiamy najciekawsze projekty naukowe, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 w swoich rozwi\u0105zaniach sztuczn\u0105 inteligencj\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":47,"featured_media":7057,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[402,756,759,405],"tags":[156],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[351],"class_list":["post-6771","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hai-magazine","category-ai_branza","category-edukacja","category-hai-magazine-3","tag-ai-w-nauce","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":351,"user_id":47,"is_guest":0,"slug":"campusai","display_name":"CampusAI","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f23ffef6e324f9ad078af1ba3d0114bcf3289b25a27ed25e23f4cd47ecb0b278?s=96&d=mm&r=g","first_name":"CampusAI","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":"CampusAI to Tw\u00f3j przewodnik po \u015bwiecie AI, stworzony zar\u00f3wno dla pocz\u0105tkuj\u0105cych, jak i dla ekspert\u00f3w. Dzi\u0119ki CampusAI ka\u017cdy mo\u017ce odkry\u0107 i wykorzysta\u0107 potencja\u0142 generatywnej sztucznej inteligencji."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6771","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/47"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6771"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6771\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7780,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6771\/revisions\/7780"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7057"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6771"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=6771"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=6771"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}