{"id":6767,"date":"2024-12-17T18:30:00","date_gmt":"2024-12-17T17:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=6767"},"modified":"2025-06-26T10:10:42","modified_gmt":"2025-06-26T08:10:42","slug":"ai-dla-srodowiska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/hai-magazine\/ai-dla-srodowiska\/","title":{"rendered":"\ud83d\udd12 Od papierologii do zr\u00f3wnowa\u017conej AI-ologii"},"content":{"rendered":"

I tu \u2013 ca\u0142a na bia\u0142o \u2013 wchodzi sztuczna inteligencja, kt\u00f3rej potencja\u0142 w przyspieszeniu realizacji Cel\u00f3w Zr\u00f3wnowa\u017conego Rozwoju dostrzeg\u0142 ju\u017c Komitet Ekspert\u00f3w ONZ ds. Administracji Publicznej.<\/p>

Technologia, kt\u00f3ra widzi wi\u0119cej<\/h4>

Madryckie<\/strong> metro wprowadzi\u0142o system wentylacji oparty na sztucznej inteligencji. I nie jest to zwyk\u0142y system klimatyzacji \u2013 to zaawansowane rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re analizuje wiele czynnik\u00f3w jednocze\u015bnie. AI monitoruje temperatur\u0119 powietrza, liczb\u0119 pasa\u017cer\u00f3w, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 kursowania poci\u0105g\u00f3w, a nawet ceny energii elektrycznej. Na podstawie tych danych przewiduje optymalne zu\u017cycie energii dla system\u00f3w wentylacyjnych ka\u017cdej z 301 stacji metra. Dzi\u0119ki jego zastosowaniu zredukowano roczn\u0105 emisj\u0119 CO\u2082 o 1800 ton i zmniejszono koszty energii na wentylacj\u0119 o 25%<\/mark><\/a>.<\/p>

\"\"<\/p>

Podobne innowacyjne podej\u015bcie do zarz\u0105dzania energi\u0105 mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w Szwecji<\/strong>. W latach 2018\u20132022 Skellefte\u00e5 Kraft AB, miejska firma energetyczna, wdro\u017cy\u0142a system AI do monitorowania sieci elektrycznej. System dostarcza dane o awariach w czasie rzeczywistym i przewiduje potrzeby konserwacyjne. Dzi\u0119ki temu zoptymalizowano dostawy energii, co bezpo\u015brednio przek\u0142ada si\u0119 na redukcj\u0119 \u015bladu w\u0119glowego.<\/p>

\u015awie\u0107 przyk\u0142adem<\/h4>

Z kolei w Pradze<\/strong> w\u0142adze miasta postanowi\u0142y wykorzysta\u0107 AI do optymalizacji gospodarki odpadami. W 2021 roku zainstalowano czujniki w 464 pojemnikach na odpady do recyklingu, a w 2022 roku ich liczb\u0119 zwi\u0119kszono do 1200. Ale to nie wszystko \u2013 stworzono r\u00f3wnie\u017c aplikacj\u0119 mobiln\u0105, kt\u00f3ra na bie\u017c\u0105co odbiera dane z czujnik\u00f3w i automatycznie klasyfikuje odpady. Rezultaty s\u0105 widoczne \u2013 w centralnej dzielnicy Pragi roczne oszcz\u0119dno\u015bci z tytu\u0142u inteligentnego zarz\u0105dzania wynosz\u0105 12,5 tysi\u0105ca euro<\/mark><\/a>. Podobne rozwi\u0105zania z sukcesem wdra\u017caj\u0105 inne europejskie miasta \u2013 Madryt<\/strong> instaluje najwi\u0119kszy w Europie system inteligentnego zarz\u0105dzania odpadami oparty na ponad 11 100 czujnikach<\/mark><\/a>, w Reykjaviku<\/strong> monitoruje si\u0119 poziom wype\u0142nienia 250 pojemnik\u00f3w ulicznych<\/mark><\/a>, a S\u0142owenia i Niemcy<\/strong> dzi\u0119ki pomocy AI osi\u0105gaj\u0105 imponuj\u0105ce wska\u017aniki recyklingu na poziomie 67%<\/a><\/mark>. <\/p>

\"\"\"\"\"\"<\/p>

W Polsce<\/strong> r\u00f3wnie\u017c nast\u0119puje transformacja, obecnie realizowanych jest siedem du\u017cych projekt\u00f3w modernizacji gospodarki odpadami<\/a>,<\/mark> kt\u00f3rych \u0142\u0105czna warto\u015b\u0107 wynosi ponad 303 mln z\u0142otych. Tylko w wojew\u00f3dztwie dolno\u015bl\u0105skim system nowoczesnego zarz\u0105dzania odpadami obejmie ponad 248 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w, a w regionie podlaskim kolejne 150 tysi\u0119cy os\u00f3b. To nie tylko kwestia oszcz\u0119dno\u015bci finansowych \u2013 to tak\u017ce bardziej efektywne wykorzystanie zasob\u00f3w i redukcja emisji CO\u2082 zwi\u0105zanej z transportem odpad\u00f3w.<\/p>

\"\"<\/p>

Nasz klimat, nasza sprawa<\/h4>

W Wiedniu<\/strong> w\u0142adze miasta posz\u0142y o krok dalej. Wiosn\u0105 2022 roku uruchomiono projekt Vienna Climate Team, w ramach kt\u00f3rego stworzono platform\u0119 opart\u0105 na AI. Umo\u017cliwia ona mieszka\u0144com Wiednia dzielenie si\u0119 pomys\u0142ami na sposoby przeciwdzia\u0142ania zmianom klimatycznym. W pierwszym cyklu projektu zebrano prawie 1100 pomys\u0142\u00f3w<\/mark><\/a>, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 oceniane przez AI. Sztuczna inteligencja mo\u017ce bowiem nie tylko optymalizowa\u0107 procesy, lecz tak\u017ce anga\u017cowa\u0107 obywateli w kszta\u0142towanie zr\u00f3wnowa\u017conej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>

\"\"<\/p>

\u015apiesz si\u0119 powoli<\/h4>

W \u0141otwie<\/strong> Dyrekcja Bezpiecze\u0144stwa Ruchu Drogowego we wsp\u00f3\u0142pracy z lokaln\u0105 firm\u0105 technologiczn\u0105 wdro\u017cy\u0142a system Fits.speed AI, kt\u00f3ry ma poprawi\u0107 bezpiecze\u0144stwo nadrogach. Wspomniany system to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c zwyk\u0142e kamery drogowe. Algorytmy AI rozpoznaj\u0105 tablice rejestracyjne samochod\u00f3w, mierz\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 ruchu, sprawdzaj\u0105 stan dr\u00f3g i pojazd\u00f3w, a nast\u0119pnie w czasie rzeczywistym przesy\u0142aj\u0105 dane do w\u0142adz publicznych. Rezultat? W latach 2016\u20132018 zanotowano spadek liczby wypadk\u00f3w drogowych o 47%.<\/p>

\"\"<\/p>

Nie jedz tego, to zepsute<\/h4>

We Francji <\/strong>z kolei Ministerstwo Rolnictwa i \u017bywno\u015bci wyposa\u017cy\u0142o inspektor\u00f3w restauracji w narz\u0119dzie o nazwie Food AI. Analizuje ono ponad 10 milion\u00f3w komentarzy, kt\u00f3re konsumenci zostawiaj\u0105 na platformach cyfrowych, takich jak TripAdvisor czy Google. I na podstawie tych danych AI typuje restauracje, w kt\u00f3rych podej\u015bcie do przepis\u00f3w dotycz\u0105cych \u017cywno\u015bci wydaje si\u0119 odrobin\u0119 zbyt lu\u017ane i wskazuje na potrzeb\u0119 kontroli sanitarnych.<\/p>

Zdrowa planeta to zdrowi obywatele<\/h4>

W 2023 roku Vestre Viken HF w Norwegii <\/strong>wdro\u017cy\u0142o chmurow\u0105 platform\u0119 z AI do aplikacji klinicznych na oddzia\u0142ach radiologii. Platforma pomaga lekarzom w wykrywaniu wzorc\u00f3w na zdj\u0119ciach rentgenowskich, stawianiu diagnoz i opracowywaniu raport\u00f3w, co przyspiesza proces diagnozy z\u0142ama\u0144 ko\u015bci i skraca czas oczekiwania pacjent\u00f3w.<\/p>

\"\"<\/p>

Od raport\u00f3w si\u0119 zacz\u0119\u0142o<\/h4>

Zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j i sztuczna inteligencja maj\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3lnego wi\u0119cej, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107. Cho\u0107by to, \u017ce pocz\u0105tkowo obie te dziedziny by\u0142y traktowane nieco po macoszemu. CSR kojarzy\u0142 si\u0119 z firmowymi piknikami, na kt\u00f3rych zbierano datki na lokalne przedszkole, a AI \u2013 z szalonymi naukowcami snuj\u0105cymi odklejone fantazje na temat odleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci. P\u00f3\u017aniej przysz\u0142a era Siri i podstawowych raport\u00f3w \u015brodowiskowych, ale wci\u0105\u017c by\u0142y to raczej \u201edodatki do rozm\u00f3w o biznesie\u201d. <\/p>

Dzisiaj te dwa \u015bwiaty cz\u0119sto spotykaj\u0105 si\u0119 w jednym miejscu. Za ESG Unia Europejska<\/strong> na powa\u017cnie wzi\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c jaki\u015b czas temu. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od pojedynczych raport\u00f3w \u015brodowiskowych, teraz mamy ca\u0142y ekosystem regulacji \u2013 CSRD, SFDR czy ESRS. Pod tymi enigmatycznymi skr\u00f3tami kryje si\u0119 prosty cel: biznes i instytucje publiczne maj\u0105 dzia\u0142a\u0107 transparentnie i odpowiedzialnie wobec \u015brodowiska oraz spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>

Najlepszym dowodem na to, jak po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 te dwa pocz\u0105tkowo niezauwa\u017calne obszary, jest przyk\u0142ad Wielkiej Brytanii<\/strong>. W 2021 roku jej Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci wdro\u017cy\u0142o platform\u0119 opart\u0105 na sztucznej inteligencji do zarz\u0105dzania danymi ESG. To ju\u017c nie s\u0105 proste raporty o lokalnych akcjach charytatywnych ani podstawowy chatbot \u2013 to zaawansowany system, kt\u00f3ry nie tylko zbiera dane z r\u00f3\u017cnych departament\u00f3w, ale te\u017c wspiera podejmowanie strategicznych decyzji dotycz\u0105cych zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju.<\/p>

Polacy nie g\u0119si, swoje rozwi\u0105zania maj\u0105<\/h4>

Za przyk\u0142ad pos\u0142u\u017cy\u0107 nam mo\u017ce wdro\u017cenie w Wodoci\u0105gach Miasta Krakowa<\/strong> systemu, kt\u00f3ry optymalizuje prac\u0119 pomp w oczyszczalni \u015bciek\u00f3w. Rozwi\u0105zanie generuje oszcz\u0119dno\u015bci rz\u0119du 8% w zu\u017cyciu energii elektrycznej, co przek\u0142ada si\u0119 na oko\u0142o 200 000 z\u0142otych rocznie. <\/p>

\"\"<\/p>

Zwi\u0119ksza te\u017c bezpiecze\u0144stwo technologiczne ca\u0142ej instalacji. R\u00f3wnie imponuj\u0105ce s\u0105 osi\u0105gni\u0119cia polskich naukowc\u00f3w z IDEAS NCBR. Dzi\u0119ki wykorzystaniu zaawansowanych technologii teledetekcyjnych i AI zesp\u00f3\u0142 prowadzi pionierskie badania w Puszczy Bia\u0142owieskiej<\/strong>, kt\u00f3re polegaj\u0105 na analizie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej i monitoringu zmian w ekosystemach le\u015bnych. Na pocz\u0105tku 2024 roku rozwi\u0105zania oparte na AI wdro\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c Gda\u0144sk, wprowadzaj\u0105c pionierski w skali kraju system monitorowania buspas\u00f3w. System, kt\u00f3ry wykorzystuje kamery zamontowane w autobusach miejskich, nie tylko analizuje przepustowo\u015b\u0107 pas\u00f3w dla komunikacji zbiorowej, lecz tak\u017ce wp\u0142ywa na popraw\u0119 punktualno\u015bci transportu publicznego, co bezpo\u015brednio przek\u0142ada si\u0119 na realizacj\u0119 cel\u00f3w zr\u00f3wnowa\u017conego transportu miejskiego (SDG 11).<\/p>

\"\"<\/p>

Czy rozwi\u0105zania AI w ESG to kolejny wymys\u0142 ekoentuzjast\u00f3w?<\/h4>

Wbrew opiniom sceptyk\u00f3w sztuczna inteligencja przestaje by\u0107 wy\u0142\u0105cznie teoretyczn\u0105 koncepcj\u0105 w obszarze zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. ONZ ju\u017c dzi\u015b wykorzystuje AI w niemal 400 projektach, kt\u00f3re obejmuj\u0105 wszystkie 17 Cel\u00f3w Zr\u00f3wnowa\u017conego Rozwoju. O tym, \u017ce nie s\u0105 to jedynie idealistyczne projekty, \u015bwiadczy zaanga\u017cowanie najwi\u0119kszych gospodarek na \u015bwiecie. Stany Zjednoczone zainwestowa\u0142y ponad 328 miliard\u00f3w dolar\u00f3w w ostatnich latach, a Chiny pod\u0105\u017caj\u0105 za nimi z kwot\u0105 132 miliard\u00f3w<\/mark>.<\/a> Europa z kolei koncentruje si\u0119 na uregulowaniu tej technologii, wprowadzaj\u0105c AI Act \u2013 pierwsz\u0105 kompleksow\u0105 regulacj\u0119 AI na \u015bwiecie. Ta regulacja ma na celu stworzenie ram prawnych dla rozwoju i zastosowania AI, co jest szczeg\u00f3lnie istotne w kontek\u015bcie sektora publicznego.<\/p>

\"\"\"\"
Zaanga\u017cowanie w projekty ESG<\/p>

Po\u0142\u0105czenie znacz\u0105cych inwestycji oraz konkretnych zastosowa\u0144 do realizacji cel\u00f3w zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju i powstaj\u0105cych ram prawnych wskazuje, \u017ce miejsce AI w ESG to nie kolejna moda, lecz fundament, prowadz\u0105cy do zmian w my\u015bleniu o zr\u00f3wnowa\u017conym rozwoju.<\/p>

Double check = must check<\/h4>

Paradoksalnie AI, kt\u00f3ra ma pom\u00f3c w osi\u0105gni\u0119ciu cel\u00f3w zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, sama stawia przed instytucjami publicznymi powa\u017cne wyzwania ekologiczne. Trening pojedynczego du\u017cego modelu j\u0119zykowego generuje \u015blad w\u0119glowy r\u00f3wnowa\u017cny oko\u0142o 272 155 kg emisji CO\u2082, co odpowiada ok. 125 lotom (w dwie strony!) mi\u0119dzy Nowym Jorkiem a Pekinem.<\/p>

\"\"<\/p>

Szkolenie modelu takiego jak ChatGPT-3 wymaga oko\u0142o 700 000 litr\u00f3w wody<\/mark><\/a>, czyli od oko\u0142o 4 do 6 razy wi\u0119cej wody, ni\u017c przeci\u0119tne gospodarstwo domowe zu\u017cywa rocznie.<\/p>

\"\"<\/p>

Jednocze\u015bnie AI ma ogromny potencja\u0142 w walce ze zmianami klimatycznymi, m.in. poprzez identyfikacj\u0119 ekstremalnych warunk\u00f3w pogodowych czy mapowanie prawdopodobnych lokalizacji po\u017car\u00f3w las\u00f3w. Przed nami pr\u00f3ba odpowiedzi na pytanie: czy systemy zaprojektowane, by pom\u00f3c w ratowaniu planety, nie przyczyniaj\u0105 si\u0119 jednocze\u015bnie do jej ocieplenia? Wyzwaniem dla administracji publicznej jest wdro\u017cenie AI, a tak\u017ce zapewnienie, \u017ce jej wykorzystanie b\u0119dzie zgodne z d\u0142ugoterminowymi celami zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. Konieczne jest ustanowienie jasnych granic i priorytet\u00f3w, kt\u00f3re zapewni\u0105 maksymalne korzy\u015bci implementacji AI przy minimalnym wp\u0142ywie na \u015brodowisko.<\/p>

\"\"<\/p>

Nie tak dawno temu pisa\u0142am artyku\u0142, kt\u00f3ry dotyczy\u0142 AI-washingu jako potencjalnego zagro\u017cenia przysz\u0142o\u015bci. W przeciwie\u0144stwie do greenwashingu AI-washing nie dotyczy bezpo\u015brednio kwestii ekologicznych, ale raczej nadu\u017cywania terminu \u201esztuczna inteligencja\u201d lub przesadnego podkre\u015blania roli AI. Je\u015bli to zjawisko prowadzi do nieuzasadnionego wdra\u017cania rozwi\u0105za\u0144 AI bez uwzgl\u0119dnienia ich rzeczywistego wp\u0142ywu na \u015brodowisko, to mo\u017ce mie\u0107 po\u015bredni wp\u0142yw na kwestie zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. W zwi\u0105zku z tym kluczowe staje si\u0119 rozwijanie w\u015br\u00f3d decydent\u00f3w i spo\u0142ecze\u0144stwa umiej\u0119tno\u015bci krytycznego my\u015blenia. Musimy nauczy\u0107 si\u0119 odr\u00f3\u017cnia\u0107 rzeczywiste korzy\u015bci od pustych obietnic czy marketingowych sztuczek. Wymaga to nie tylko technicznej wiedzy na temat AI, ale te\u017c umiej\u0119tno\u015bci analizy d\u0142ugoterminowych konsekwencji jej wdro\u017cenia.<\/p>

Mamy oto paradoks \u2013 technologia, kt\u00f3ra ma ratowa\u0107 planet\u0119, sama generuje znacz\u0105cy \u015blad w\u0119glowy. Dlatego kluczowym b\u0119dzie znalezienie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy innowacyjno\u015bci\u0105 a odpowiedzialno\u015bci\u0105 \u015brodowiskow\u0105. Jakich rozwi\u0105za\u0144 potrzebujemy naprawd\u0119, a jakie mog\u0105 pozosta\u0107 dodatkiem? Ostatecznie to nie wy\u015bcig mi\u0119dzy gospodarkami o najbardziej zaawansowane technologicznie rozwi\u0105zania powinien by\u0107 miar\u0105 sukcesu, a osi\u0105gni\u0119cie celu klimatycznego<\/mark><\/a> (zak\u0142adaj\u0105cego obni\u017cenie emisji gaz\u00f3w cieplarnianych netto do 90% do roku 2040).<\/p>

\"\"<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy sztuczna inteligencja mo\u017ce by\u0107 kluczem do osi\u0105gni\u0119cia Cel\u00f3w Zr\u00f3wnowa\u017conego Rozwoju? Wyobra\u017amy sobie scenariusz, w kt\u00f3rym AI zajmuje biurko obok urz\u0119dnika. Czy tak mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 pocz\u0105tek transformacji instytucji, kt\u00f3re wielu z nas postrzega jako skostnia\u0142e i niewydolne? Administracja publiczna od lat boryka si\u0119 z wizerunkiem powolnej, biurokratycznej machiny.<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":7019,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[402,756,758,754,405],"tags":[434,429],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[341],"class_list":["post-6767","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hai-magazine","category-ai_branza","category-biznes","category-hai_premium","category-hai-magazine-3","tag-srodowisko","tag-technologia","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":341,"user_id":20,"is_guest":0,"slug":"zuzanna-czernicka","display_name":"Zuzanna Czernicka","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb24811ab2280222fe033b0b9aeca50ac253734866a09fc2122cffb18a8c753b?s=96&d=mm&r=g","first_name":"Zuzanna","last_name":"Czernicka","user_url":"","job_title":"","description":"Studentka Global Business, Finance and Governance zafascynowana innowacjami finansowymi \u2013 DeFi, NFT, ICO oraz robo-advisory."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6767","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6767"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6767\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8238,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6767\/revisions\/8238"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6767"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=6767"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=6767"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}