Kryzysy s\u0105 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia os\u00f3b z zaburzeniami neurologicznymi. Wyobra\u017a sobie \u017cycie w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym okre\u015blony d\u017awi\u0119k, zapach lub tekstura sprawiaj\u0105 Ci fizyczny b\u00f3l i co wi\u0119cej \u2013 nie jeste\u015b w stanie tego zakomunikowa\u0107. Badania r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 dok\u0142adnymi danymi, ale wiele z nich wskazuje, \u017ce 60% lub nawet 70% os\u00f3b z autyzmem mo\u017ce cierpie\u0107 na nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na ha\u0142as. Je\u017celi we\u017amiemy r\u00f3wnie\u017c pod uwag\u0119 to, \u017ce wiele os\u00f3b neuror\u00f3\u017cnorodnych jest tak\u017ce niewerbalnych, statystyki te mog\u0105 by\u0107 wy\u017csze. Jak unikn\u0105\u0107 za\u0142ama\u0144 nerwowych, gdy komunikacja nie jest mo\u017cliwa? Czy w og\u00f3le jeste\u015bmy w stanie spojrze\u0107 na \u015bwiat oczami naszych bliskich? <\/p>
W sytuacji, w kt\u00f3rej codzienne \u017cycie polega na starannym planowaniu, to w\u0142a\u015bnie nowe mo\u017cliwo\u015bci technologiczne mog\u0105 przynosi\u0107 ulg\u0119. Takie jest za\u0142o\u017cenie E-mbracelet: za\u0142o\u017conego przez Cypryjk\u0119 Mar\u0119 Manoli startupu, kt\u00f3ry produkuje oprogramowanie zaprojektowane, by pom\u00f3c opiekunom lub rodzicom unikn\u0105\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rych ich autystyczne dzieci do\u015bwiadczaj\u0105 za\u0142ama\u0144 spowodowanych wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na ha\u0142as. W wywiadzie dla hAI Magazine rozmawiamy z Manoli o jej spotkaniach ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 os\u00f3b neuror\u00f3\u017cnorodnych, podej\u015bciu do uczynienia sztucznej inteligencji bardziej inkluzywn\u0105 oraz o niebezpiecze\u0144stwach zwi\u0105zanych ze stygmatyzacj\u0105. <\/p>
Iga Trydulska: Wasz projekt zacz\u0105\u0142 si\u0119 od tego, \u017ce zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3rym zarz\u0105dzasz, napotka\u0142 trudno\u015bci, z kt\u00f3rymi borykaj\u0105 si\u0119 osoby z autyzmem. Jak wygl\u0105da\u0142a ta historia?<\/strong><\/p> Maro Manoli: Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od zaj\u0119\u0107 na uniwersytecie. Jestem \u015bwie\u017co upieczon\u0105 absolwentk\u0105 Business Administration na Uniwersytecie Cypryjskim. W trakcie kursu dostali\u015bmy zadanie polegaj\u0105ce na stworzeniu innowacyjnego produktu, czego\u015b, co w og\u00f3le nie istnia\u0142o. I \u017ceby podo\u0142a\u0107 zadaniu, stworzyli\u015bmy multidyscyplinarny zesp\u00f3\u0142, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 ze student\u00f3w biznesu, ksi\u0119gowo\u015bci, in\u017cynierii i informatyki. Pocz\u0105tkowo nie s\u0105dzili\u015bmy, \u017ce pomys\u0142 opracowany przez nas na potrzeby zadania, ostatecznie stanie si\u0119 prawdziwym produktem, ale, tak czy inaczej, chcieli\u015bmy zrobi\u0107 co\u015b, co b\u0119dzie mia\u0142o wp\u0142yw spo\u0142eczny. Wiedzieli\u015bmy przy tym, \u017ce aby odpowiada\u0107 na prawdziwe problemy, musimy porozmawia\u0107 z naszymi bliskimi i zapyta\u0107, co sprawia im trudno\u015b\u0107 na co dzie\u0144. Od razu przysz\u0142a mi na my\u015bl moja ciotka: ma 12-letniego syna, kt\u00f3ry jest autystyczny i niewerbalny. Dodatkowo jest nadwra\u017cliwy na ha\u0142as: r\u00f3\u017cne d\u017awi\u0119ki mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 u niego kryzys. Z tego powodu \u0142atwo si\u0119 denerwuje, a czasem nawet odczuwa b\u00f3l. Ciocia opowiedzia\u0142a mi o codziennych problemach w komunikacji, kt\u00f3rych do\u015bwiadczaj\u0105. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce jej syn nie komunikuje si\u0119 werbalnie, czasami w og\u00f3le nie mo\u017ce go zrozumie\u0107. Przez to cz\u0119sto nie jest \u015bwiadoma zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 kryzysu. Wszystko dlatego, \u017ce nie postrzega \u015bwiata za pomoc\u0105 jego zmys\u0142\u00f3w. My z kolei zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 autystyczna jest niedoceniana przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 technologiczn\u0105 i wiedzieli\u015bmy, \u017ce w\u0142a\u015bnie nad tym musimy popracowa\u0107.<\/p> IT: Jak dzia\u0142a oprogramowanie – E-mbracelet – kt\u00f3re stworzy\u0142a\u015b, a kt\u00f3re mo\u017ce im pom\u00f3c. <\/strong><\/p> MM: Przez nasz\u0105 aplikacj\u0119, kt\u00f3ra jest po\u0142\u0105czona ze smartfonami i smartwatchami, zbieramy dane z monitorowania t\u0119tna oraz mikrofon\u00f3w. Nast\u0119pnie nasze modele AI przeprowadzaj\u0105 analiz\u0119. Rodzic, opiekun lub nauczyciel \u2013 w zale\u017cno\u015bci od sytuacji \u2013 ma aplikacj\u0119, a dziecko z autyzmem nosi smartwatch. Kluczowym elementem ca\u0142ego projektu jest identyfikacja d\u017awi\u0119ku. Na przyk\u0142ad, je\u015bli okre\u015blony d\u017awi\u0119k wywo\u0142a w dziecku negatywn\u0105 reakcj\u0119, aplikacja b\u0119dzie w stanie go zidentyfikowa\u0107. Rodzice b\u0119d\u0105 mogli monitorowa\u0107 d\u017awi\u0119ki triggeruj\u0105ce ich dzieci, dzi\u0119ki czemu b\u0119d\u0105 mogli zapewni\u0107 im lepsz\u0105 opiek\u0119 zdrowotn\u0105.<\/p> IT: Jak\u0105 dok\u0142adnie rol\u0119 pe\u0142ni w tym procesie sztuczna inteligencja?<\/strong><\/p> MM: E-bracelet pomaga nam lepiej zrozumie\u0107 to, \u017ce si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cnimy i ze wzgl\u0119du na t\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wymagamy spersonalizowanego, opartego na danych, leczenia. Sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 wykorzystujemy w\u0142a\u015bnie do analizy gromadzonych przez nas danych: monitorowania t\u0119tna i informacji d\u017awi\u0119kowych. Mamy trzy oddzielne modele do zbierania i wst\u0119pnej analizy danych oraz jeden, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy modele z aplikacj\u0105. Obecnie u\u017cywamy g\u0142\u00f3wnie algorytm\u00f3w uczenia maszynowego. <\/p> IT: Nazwa waszego produktu sugeruje fizyczny komponent w postaci bransoletki. Z w\u0142asnego autystycznego do\u015bwiadczenia wiem, \u017ce kwestia dotyku r\u00f3wnie\u017c potrafi stanowi\u0107 problem. Dlaczego zdecydowali\u015bcie si\u0119 na smartwatche, a wi\u0119c co\u015b, co z natury b\u0119dzie niekoniecznie dostosowane do ka\u017cdego u\u017cytkownika?<\/strong><\/p> MM: Pocz\u0105tkowo plan zak\u0142ada\u0142 stworzenie w\u0142asnego sprz\u0119tu \u2013 bransoletki. Wra\u017cliwo\u015b\u0107 na ha\u0142as nie jest jedynym problemem, bo \u2013 jak wspomnia\u0142a\u015b \u2013 wiele os\u00f3b wra\u017cliwych jest r\u00f3wnie\u017c na dotyk. Chcieli\u015bmy od podstaw stworzy\u0107 co\u015b zaprojektowanego specjalnie dla os\u00f3b z autyzmem: z dostosowanym materia\u0142em, kolorami, przyjemne w dotyku. I to wci\u0105\u017c jest to w naszych planach, ale na p\u00f3\u017aniejszym etapie. Ale jest te\u017c kwestia stygmatyzacji. Nasz produkt jest skierowany do dzieci w wieku od 4 do 14 lat, w zwi\u0105zku z czym chcemy stworzy\u0107 co\u015b, co b\u0119dzie odbierane zupe\u0142nie naturalnie. Nie jako jakie\u015b dziwne urz\u0105dzenie czy oczywisty znak, \u017ce dana osoba ma trudno\u015bci. Smartwatche s\u0105 noszone przez wiele ludzi, wi\u0119c nie wygl\u0105daj\u0105 jak urz\u0105dzenie medyczne i nie stygmatyzuj\u0105 nosz\u0105cych je os\u00f3b. <\/p> IT: Jak rozumiem, cz\u0142onkowie twojego zespo\u0142u nie s\u0105 neurotypowi. W jaki spos\u00f3b upewniacie si\u0119, \u017ce s\u0142uchacie spo\u0142eczno\u015bci i dzia\u0142acie zgodnie z ich potrzebami?<\/strong><\/p> MM: Stworzyli\u015bmy rad\u0119 doradcz\u0105, w kt\u00f3rej zasiadaj\u0105 eksperci medyczni specjalizuj\u0105cy si\u0119 w autyzmie. Nie potrafi\u0119 wyrazi\u0107, jak bardzo nam pomogli. To oni u\u015bwiadomili nam, \u017ce ka\u017cdy do\u015bwiadcza innego rodzaju trudno\u015bci. Prowadzimy te\u017c badania, czytamy artyku\u0142y, przeprowadzamy wywiady z lud\u017ami. Ale w zwi\u0105zku z tym, \u017ce tworzymy oprogramowania wykorzystywane w profilaktyce zdrowotnej dzieci, mo\u017ce by\u0107 nam trudno pozyska\u0107 zaufanie rodzic\u00f3w. Cypr zamieszkuje ma\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107, a ludzie nie s\u0105 tak otwarci jak w wi\u0119kszych krajach europejskich. By\u0142o to dla nas wyzwanie, ale podeszli\u015bmy do niego we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b i zbudowali\u015bmy solidn\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0119 stanowi to, \u017ce nasz produkt jest personalizowany, w zasadzie musi by\u0107 inny dla ka\u017cdej osoby. I w tym pomaga w\u0142\u0105czenie zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji, kt\u00f3re \u2013 zamiast og\u00f3lnych, niezbyt pomocnych rodzicom informacji \u2013 dostarczaj\u0105 danych realnie odzwierciedlaj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107. <\/p> IT: Cypr nale\u017cy do UE, a niedawna ustawa o sztucznej inteligencji wprowadzi\u0142a surowe przepisy dotycz\u0105ce stosowania sztucznej inteligencji lub uczenia maszynowego w urz\u0105dzeniach medycznych. W jaki spos\u00f3b zapewniacie u\u017cytkownikom nie tylko komfort, ale r\u00f3wnie\u017c bezpiecznie przechowujecie i pozyskujecie w etyczny spos\u00f3b dane?<\/strong><\/p> MM: E-mbracelet nie jest dok\u0142adnie urz\u0105dzeniem medycznym, nie tworzymy samego sprz\u0119tu, tylko oprogramowanie. Chocia\u017c nie jest to inwazyjne urz\u0105dzenie medyczne, zale\u017cy nam na zaufaniu i nadal mamy zasady, kt\u00f3rych musimy przestrzega\u0107. Naszym priorytetem jest gromadzenie tylko niezb\u0119dnych danych. Przeprowadzamy audyty prywatno\u015bci i \u015bci\u015ble przestrzegamy RODO. Dodatkowym wyzwaniem jest anonimizowanie danych na etapie ich gromadzenia. Po rozmowach z uniwersytetami na Cyprze i za granic\u0105 wiemy, \u017ce w ten spos\u00f3b b\u0119dziemy w stanie pom\u00f3c w badaniach wi\u0119kszej liczbie os\u00f3b. Rodzicom i opiekunom zapewniamy bardzo jasn\u0105 polityk\u0119 prywatno\u015bci, Chcemy bowiem, aby zrozumieli, \u017ce zbierane przez nas dane s\u0105 wykorzystywane tylko w tym konkretnym celu, do niczego innego. Nie bez powodu korzystanie z urz\u0105dze\u0144 medycznych jest cz\u0119sto uwa\u017cane za ryzykowne. My jednak \u015bci\u015ble przestrzegamy prawa UE. <\/p> IT: Dlaczego uwa\u017casz, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 os\u00f3b neuror\u00f3\u017cnorodnych jest niedoceniana przez bran\u017c\u0119 technologiczn\u0105 <\/strong>\u2013<\/strong> i jak mo\u017cemy wykorzysta\u0107 te technologie w spos\u00f3b integracyjny?<\/strong><\/p> MM: C\u00f3\u017c, rynek produkt\u00f3w dla os\u00f3b neuroatypowych jest du\u017cy, ale nadal jest to nisza. Korporacje zwykle wol\u0105 generaln\u0105 publik\u0119, a my tym samym zyskujemy miejsce dla nowych startup\u00f3w i m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy mog\u0105 rzuci\u0107 wyzwanie statusowi quo. Je\u015bli chcesz co\u015b zmieni\u0107, jest na to rynek. Jako zesp\u00f3\u0142 chcemy rozszerzy\u0107 nasze us\u0142ugi i dodawa\u0107 wi\u0119cej funkcji, aby\u015bmy mogli pom\u00f3c nie tylko osobom z autyzmem: ludzie cierpi\u0105 na r\u00f3\u017cne schorzenia, przez kt\u00f3re do\u015bwiadczaj\u0105 podobnych objaw\u00f3w. Nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 mo\u017ce dotyczy\u0107 os\u00f3b z autyzmem, ale tak\u017ce z epilepsj\u0105, zaburzeniami neurologicznymi, zaburzeniami osobowo\u015bci… Technologia, kt\u00f3ra mo\u017ce im pom\u00f3c, ju\u017c istnieje. Musimy j\u0105 tylko wzi\u0105\u0107, zmodyfikowa\u0107 i dobrze wykorzysta\u0107.<\/p> Wywiad w j\u0119zyku angielskim przeprowadzi\u0142a i spisa\u0142a Iga Trydulska. Polskie t\u0142umaczenie: Katarzyna Jachymek.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czy sztuczna inteligencja pomo\u017ce nam lepiej rozumie\u0107 potrzeby dzieci z autyzmem? O rozwi\u0105zaniu zaproponowanym przez cypryjski startup E-mbracelet rozmawiamy z jego wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielk\u0105 i CEO – Mar\u0105 Manoli.<\/p>\n","protected":false},"author":49,"featured_media":5869,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[756,762],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[350],"class_list":["post-5853","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai_branza","category-zdrowie","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":350,"user_id":49,"is_guest":0,"slug":"iga-trydulska","display_name":"Iga Trydulska","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/GRZEDZINSKI_20241104_GRZ_3960-scaled.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/GRZEDZINSKI_20241104_GRZ_3960-scaled.jpg"},"first_name":"Iga","last_name":"Trydulska","user_url":"","job_title":"","description":"Dziennikarka zwi\u0105zana z nowymi technologiami i mod\u0105, studentka University of Oxford i absolwentka University of the Arts London. Business manager w magazynie \u201eK MAG\u201d. Jej teksty ukazywa\u0142y si\u0119 w m.in. \u201eNewsweeku\u201d, \u201eVogue Polska\u201d i \u201e10 Magazine\u201d."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/49"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5853"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5888,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5853\/revisions\/5888"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5853"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=5853"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=5853"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}