Przez spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 filmu Oppenheimer obawia si\u0119 tego, \u017ce efekt jego bada\u0144 wywo\u0142a reakcje niemo\u017cliwe do zatrzymania i \u2013 koniec ko\u0144c\u00f3w \u2013 doprowadzi \u015bwiat do zag\u0142ady. Na szcz\u0119\u015bcie okazuje si\u0119, \u017ce bro\u0144, kt\u00f3r\u0105 stworzy\u0142, mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana w kontrolowany spos\u00f3b.<\/p>
Najbardziej uderzy\u0142y mnie s\u0142owa, kt\u00f3re Oppenheimer wypowiada na samym ko\u0144cu, a kt\u00f3re sugeruj\u0105, \u017ce cho\u0107 stworzona przez niego technologia, nie sprawi\u0142a, \u017ce \u015bwiat wybuch\u0142, to samo jej powstanie zmieni\u0142o \u015bwiat nie do poznania. Wywo\u0142a\u0142o konsekwencje niemo\u017cliwe do zatrzymania, kt\u00f3rych mo\u017ce nie da si\u0119 kontrolowa\u0107.<\/p>
Nawi\u0105zuj\u0119 do tej sceny nie bez powodu. Emocje, kt\u00f3re czu\u0142am w trakcie jej ogl\u0105dania, towarzysz\u0105 mi r\u00f3wnie\u017c za ka\u017cdym razem, kiedy tworz\u0119 rozwi\u0105zania bazuj\u0105ce na AI. Towarzysz\u0105 mi te\u017c, kiedy czytam publikacje naukowe opisuj\u0105ce ulepszanie i usprawnianie metod AI. Ale przede wszystkim towarzysz\u0105 mi wtedy, kiedy po raz kolejny w mediach s\u0142ysz\u0119 mityczne ju\u017c s\u0142owo deepfake, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie kolejnego udanego oszustwa.<\/p>
Ale te\u017c co\u015b si\u0119 we mnie buntuje. Bo cho\u0107 s\u0142owo deepfake jest bardzo zgrabnym okre\u015bleniem pewnego zjawiska, to \u2013 w mojej opinii \u2013 jest ono powtarzane bezrefleksyjnie i na szerok\u0105 skal\u0119 nadu\u017cywane. W s\u0142owniku b\u0119dzie ono oznacza\u0142o fa\u0142szywe wideo stworzone przy pomocy AI, u innych tylko d\u017awi\u0119k czy obraz. Jeszcze inni powiedz\u0105, \u017ce deepfake to technologia, a nie wyprodukowany efekt. Kolejni, \u017ce o deepfake mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 tylko wtedy, kiedy wideo b\u0119dzie w ca\u0142o\u015bci wygenerowane przez AI, jeszcze inni, \u017ce kryterium spe\u0142niaj\u0105 materia\u0142y, kt\u00f3re zaledwie zmodyfikowano przy pomocy AI.<\/p>
I mo\u017ce Was teraz zaskocz\u0119, ale nie planuj\u0119 podwa\u017ca\u0107 \u017cadnej z tych definicji ani te\u017c proponowa\u0107 swojej. Dlatego \u017ce nie o definicj\u0119 tu chodzi, a o to, co si\u0119 wydarzy, kiedy do worka deepfake spakujemy wszystko. Je\u015bli to zrobimy, jednocze\u015bnie nie rozumiej\u0105c do ko\u0144ca, co tam pakujemy, mo\u017ce on si\u0119 nam wydawa\u0107 bardziej przera\u017caj\u0105cy, ni\u017c gdyby\u015bmy w\u0142o\u017cyli tam jeden zrozumia\u0142y element. Jego ci\u0119\u017car mo\u017ce nas przyt\u0142oczy\u0107, a nawet spowodowa\u0107, \u017ce worek w r\u0119kach oszust\u00f3w, medi\u00f3w czy polityk\u00f3w b\u0119dzie wykorzystywany przeciwko nam niczym bro\u0144, a my nie b\u0119dziemy wiedzieli, jak si\u0119 chroni\u0107.<\/p>
Otw\u00f3rzmy go wi\u0119c i zobaczmy, co jest w \u015brodku.<\/p>
Niezale\u017cnie od tego, jak\u0105 definicj\u0119 deepfake przyjmiemy, niepodwa\u017calny jest spos\u00f3b powstania tego okre\u015blenia, tj. po\u0142\u0105czenie s\u0142\u00f3w deep learning i fake.<\/p>
Deep learning to dzia\u0142 sztucznej inteligencji, kt\u00f3ry bada, rozwija i wykorzystuje sieci neuronowe (czyli z\u0142o\u017cone modele AI, kt\u00f3rych dzia\u0142anie ma przypomina\u0107 procesy zachodz\u0105ce w ludzkim m\u00f3zgu). Modele te, w r\u00f3\u017cnych kszta\u0142tach, s\u0105 w tym momencie szeroko stosowane w znanych rozwi\u0105zaniach komercyjnych, takich jak produkty ElevenLabs, ChatGPT czy Midjourney. Fake z kolei jest bardziej p\u0142ynnym okre\u015bleniem, ale w swoim podstawowym znaczeniu oznacza oczywi\u015bcie co\u015b, co po prostu nie jest prawdziwe.<\/p>
Legenda miejska g\u0142osi, \u017ce okre\u015blenie deepfake zosta\u0142o zaproponowane w 2017 roku przez u\u017cytkownika Reddita, kt\u00f3ry stworzy\u0142 przestrze\u0144 zbieraj\u0105c\u0105 r\u00f3\u017cne zmanipulowane wideo. No w\u0142a\u015bnie \u2013 wideo, kt\u00f3re ju\u017c w tym momencie istnia\u0142y. A kiedy zosta\u0142y utworzone po raz pierwszy? Daj sobie chwil\u0119 na zastanowienie si\u0119 i spr\u00f3buj zgadn\u0105\u0107.<\/p>
Pewnie r\u00f3\u017cne osoby mog\u0142yby wyznaczy\u0107 r\u00f3\u017cne punkty startowe tej historii, ale dla mnie to by\u0142 rok 1997 (dla os\u00f3b spogl\u0105daj\u0105cych z optymizmem na sw\u00f3j wiek \u2013 to by\u0142o 27 lat temu). W tym roku naukowcom uda\u0142o si\u0119 podstawi\u0107 g\u0142os osoby A pod wideo osoby B, a nast\u0119pnie poprawi\u0107 ruch ust tak, by wszystko do siebie pasowa\u0142o. Efekt oczywi\u015bcie nie by\u0142 perfekcyjny i przy bli\u017cszym zapoznaniu si\u0119 z nagraniem mo\u017cna by\u0142o zauwa\u017cy\u0107, \u017ce co\u015b jest nie tak, ale pami\u0119tajmy, \u017ce nadal m\u00f3wimy o 1997 roku (bardzo istotnym w historii Polski; wszak powsta\u0142 wtedy zesp\u00f3\u0142 Just 5).<\/p>