![\"\"](\"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Zrzut-ekranu-2024-08-26-o-14.50.55-1024x314.png\")
<\/figure>Powy\u017csza o\u015b czasu zawiera wyb\u00f3r istotnych moment\u00f3w w historii rozwoju sztucznej inteligencji, kt\u00f3re dok\u0142ada\u0142y swoich cegie\u0142ek do rozwoju generatywnej sztucznej inteligencji. Autorski wyb\u00f3r, bo jak to z histori\u0105 bywa, mo\u017cna j\u0105 opowiada\u0107 na wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w, z wielu perspektyw. W tym przypadku istot\u0105 s\u0105 pocz\u0105tkowe koncepcje modeli, od prostych, po bardziej skomplikowane, a tak\u017ce dojrzewanie sztucznej inteligencji od klasyfikator\u00f3w do modeli generatywnych \u2013 i ju\u017c wyja\u015bniam, czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105.<\/p>
<\/p>
Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 klasyfikatory od modeli generatywnych?<\/h3>Przez wiele lat kr\u00f3lowa\u0142y te pierwsze \u2013 a wi\u0119c modele klasyfikuj\u0105ce, trenowane w celu odnajdywania wzorc\u00f3w poprawnego klasyfikowania tre\u015bci do z g\u00f3ry zadanych kategorii. Na wyj\u015bciu modelu nie pojawia\u0142a si\u0119 zatem bogata odpowied\u017a, pe\u0142nym zdaniem czy akapitem, do czego mo\u017cemy by\u0107 przyzwyczajeni z ChatGPT czy Google Gemini, tylko liczba oznaczaj\u0105ca przypisanie do kategorii (zwanej te\u017c klas\u0105). Na przyk\u0142ad mamy binarny (dwuklasowy) model do diagnostyki obrazowej p\u0142uc po COVID-19 i na wyj\u015bciu modelu dostajemy informacj\u0119 0 (\u201ezdrowe\u201d), 1 (\u201echore\u201d). Zadanie klasyfikacji mo\u017ce by\u0107 te\u017c bardziej z\u0142o\u017cone np. rozpoznawanie wielu typ\u00f3w obiekt\u00f3w na zdj\u0119ciach (np. wbudowane w robota, kt\u00f3ry samodzielnie porusza si\u0119 w przestrzeni i rozpoznaje meble, ludzi, zwierz\u0119ta, przeszkody, etc.). Nadal jednak jest to rozpoznawanie rzeczy z g\u00f3ry znanych. Jakkolwiek wi\u0119c niekoniecznie kreatywne, klasyfikatory mia\u0142y i maj\u0105 bardzo siln\u0105 pozycj\u0119 we wdro\u017ceniach biznesowych. Ka\u017cdego dnia, by\u0107 mo\u017ce nie\u015bwiadomie, korzystamy zreszt\u0105 z ich dobrodziejstwa \u2013 gdy logujemy si\u0119 do telefonu za pomoc\u0105 odcisku palca, gdy p\u0142acimy telefonem, gdy na p\u0142atnym parkingu, zamiast drukowa\u0107 papierowy bilet, przygl\u0105da nam si\u0119 kamera. Wsz\u0119dzie tam u\u017cywane s\u0105 mniej lub bardziej skomplikowane modele wytrenowane do wykonywania konkretnego typu zadania klasyfikacji, na \u015bci\u015ble dobranych i przygotowanych danych.
Dlatego przez dekady by\u0142y obiektem zainteresowania badaczy i sporo si\u0119 zmienia\u0142o w architekturach tych modeli \u2013 od matematycznie mniej skomplikowanych modeli Bayesa, perceptron\u00f3w, przez sieci rekurencyjne, po u\u017cywane dzi\u015b o wiele bardziej z\u0142o\u017cone g\u0142\u0119bokie sieci neuronowe, w tym konwolucyjne (CNN), sekwencyjne (LSTM) czy \u2013 najbardziej rewolucyjne \u2013 transformerowe.
Ale jak si\u0119 mo\u017cna domy\u015bli\u0107 samo zadanie klasyfikacji brzmi jak zaawansowana automatyzacja, daleka od wyrafinowanej inteligencji. Przyj\u0119\u0142o si\u0119 bowiem inteligencj\u0119 definiowa\u0107 jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 wyci\u0105gania nowych wniosk\u00f3w, nowych po\u0142\u0105cze\u0144, nowych koncepcji. A tam gdzie jest nowo\u015b\u0107, tam pojawia si\u0119 zadanie generowania, tworzenia, czyli… kreatywnego \u0142\u0105czenia element\u00f3w w konkretnym celu. I modele generatywne to w\u0142a\u015bnie takie modele, kt\u00f3re na wyj\u015bciu (w efekcie swojego dzia\u0142ania) nie przewiduj\u0105 jedynie jednej z zadanych kategorii, lecz sugeruj\u0105 kolejne s\u0142owa, mieszank\u0119 pikseli w obrazie czy cz\u0119stotliwo\u015bci d\u017awi\u0119ku kreatywnie tworz\u0105c w ten spos\u00f3b zupe\u0142nie nowe tre\u015bci.
Pierwsze podchody do modelowania generacji tre\u015bci obejmowa\u0142y do\u015b\u0107 proste koncepcyjnie algorytmy, jak cho\u0107by \u0142a\u0144cuchy Markova, czyli stochastyczne modele, w kt\u00f3rych stan w chwili nast\u0119pnej (np. kolejne s\u0142owo w zdaniu) w ca\u0142o\u015bci zale\u017cy od stanu w chwili poprzedniej, czyli tak naprawd\u0119 proste uk\u0142ady dynamiki opisane r\u00f3wnaniami r\u00f3\u017cniczkowymi i r\u00f3\u017cnicowymi.
Takie podej\u015bcie do generowania tre\u015bci oczywi\u015bcie ma swoje ograniczenia i raczej nikt nie da\u0142by si\u0119 nabra\u0107, \u017ce odpowied\u017a takiego modelu zosta\u0142a napisana przez cz\u0142owieka, ale przez lata modele te znalaz\u0142y swoje miejsce w praktycznych zastosowaniach \u2013 to z ich u\u017cyciem budowano pierwsz\u0105 autokorekt\u0119, mechanizm podpowiadania nast\u0119pnych s\u0142\u00f3w podczas pisania SMS-\u00f3w czy nawet systemy rozpoznawania mowy.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>W 2018 roku istnia\u0142y ju\u017c pierwsze generatywne modele zdolne pomaga\u0107 nam w wybranych aspektach \u017cycia i biznesu, ale badacze czuli, \u017ce to dopiero pocz\u0105tek kreatywnego prze\u0142omu. I rzeczywi\u015bcie z ka\u017cdym rokiem modele stawa\u0142y si\u0119 coraz lepsze, m\u00f3wiono, \u017ce z ich pomoc\u0105 mo\u017cna napisa\u0107 ju\u017c ca\u0142e teksty. Ju\u017c niejedna brew unosi\u0142a si\u0119 na wie\u015b\u0107 o tym, \u017ce je\u015bli damy na wej\u015bciu modelu fragment tekstu w danym stylu, np. znanego pisarza, to model b\u0119dzie potrafi\u0142 dopowiedzie\u0107 ci\u0105g dalszy, \u015bwietnie imituj\u0105c zadany styl. Najpierw w j\u0119zyku angiel- skim \u2013 potem dochodzi\u0142y opcje kolejnych j\u0119zyk\u00f3w, od tych globalnych, po mniejszo\u015bciowe.<\/p>
Zakres zada\u0144, z kt\u00f3rymi radzi\u0142y sobie coraz pot\u0119\u017cniejsze modele, r\u00f3s\u0142 b\u0142yskawicznie \u2013 to ju\u017c nie tylko generowanie tekstu, nie tylko t\u0142umaczenie pomi\u0119dzy niezliczon\u0105 kombi- nacj\u0105 j\u0119zyk\u00f3w czy proste doko\u0144czenie zdania. Na scen\u0119 wkracza\u0142y teraz podsumowania d\u0142ugich dokument\u00f3w, odpowiadanie na pytania czy generowanie dzia\u0142aj\u0105cego kodu dla programist\u00f3w. Rewolucja czai\u0142a si\u0119 za rogiem.<\/p>
S\u0119k w tym, \u017ce ca\u0142y ten wachlarz mo\u017cliwo\u015bci wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi i tak ogl\u0105da\u0142a jak przez szyb\u0119 gabloty z drogimi gad\u017cetami \u2013 mo\u017cna popatrze\u0107, \u017ce istniej\u0105, ale nieko- niecznie dotkn\u0105\u0107. Prawdziwym dost\u0119pem cieszyli si\u0119 jedynie badacze, programi\u015bci i du\u017ce korporacje.<\/p>
A\u017c 30 listopada 2022 roku \u2013 jakby naprzeciw zbiorowej potrzebie po\u0142\u0105czenia si\u0142, ch\u0119ci aktywnego uczestnictwa w tym prze\u0142omie \u2013 na bia\u0142ym koniu wjecha\u0142 ChatGPT, absolutny majstersztyk architektury produktu.<\/strong><\/p>Niby nic nowego, bo samo serce, model GPT-3.5, by\u0142 ju\u017c dawno \u201edost\u0119pny\u201d, ale ten cudzys\u0142\u00f3w obejmowa\u0142 wy\u0142\u0105cznie ludzi nauki czy in\u017cynier\u00f3w, kt\u00f3rzy znali j\u0119zyk i narz\u0119dzia potrzebne do jego konfiguracji, \u0142\u0105czenia si\u0119 z nimi, u\u017cywania, i mieli odpowiednie zasoby sprz\u0119towe.<\/p>Produktowy geniusz ChatGPT polega\u0142 w\u0142a\u015bnie na interfejsie i na zawsze zrewolucjonizowa\u0142 po\u0142\u0105czenie cz\u0142owieka ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 \u2013 bo od teraz do korzystania z generatywnej AI wystarczy umiej\u0119tno\u015b\u0107 zadawania pyta\u0144, prowadzenia rozmowy w j\u0119zyku naturalnym, bez konieczno\u015bci programowania. Skomplikowana, niezwykle zaawansowana technologia schodzi z piedesta\u0142u i dostosowuje si\u0119 do najbardziej podstawowej i naturalnej formy komunikacji cz\u0142owieka.<\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>Tym samym nast\u0119puje bardzo wa\u017cny zwrot w stron\u0119 cz\u0142owieka \u2013 to ju\u017c nie cz\u0142owiek ma si\u0119 dostosowywa\u0107 do AI, tylko ona do niego, i to od pocz\u0105tku, ju\u017c na poziomie pierwszego kontaktu. Strona ChatGPT to, zdawa\u0142oby si\u0119, banalny design zawieraj\u0105cy okienko podobne do wyszu- kiwarki Google\u2019a, w kt\u00f3re mo\u017cna wpisa\u0107 cokolwiek, wykorzystuj\u0105c nawyki wyniesione ju\u017c z wszelakich komunika- tor\u00f3w i medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych.<\/p>
Zamiast programistycznych komend wystarczy polecenie lub pro\u015bba: \u201eNapisz wiadomo\u015b\u0107 do\u201d, \u201ePrzet\u0142umacz zdanie na j\u0119zyk\u201d, \u201eWyt\u0142umacz, jak dzia\u0142a\u201d. Nareszcie aktywnym u\u017cytkownikiem i tym samym uczestnikiem, beneficjentem tej nowej rzeczywisto\u015bci m\u00f3g\u0142 si\u0119 sta\u0107 dos\u0142ownie ka\u017cdy, niezale\u017cnie od wieku, p\u0142ci, wykszta\u0142cenia, pochodzenia, statusu materialnego i wszystkich innych cech, kt\u00f3re miewaj\u0105 niechlubn\u0105 histori\u0119 dyskryminacji.<\/p>
Wobec tego \u015bwiat absolutnie oszala\u0142, jak na praw- dziw\u0105 rewolucj\u0119 przysta\u0142o. Rynki, w tym gie\u0142dowe, zafalowa\u0142y, zawieszone zosta\u0142y dotychczasowe perspektywy, pojawi\u0142y si\u0119 zupe\u0142nie nowe cele, otworzy\u0142y inne drzwi, okna, w zasadzie w powie- trze wylecia\u0142 ca\u0142y dotychczasowy sufit.<\/p>
Zastosowa\u0144 generatywnych modeli jest tak wiele, \u017ce mo\u017cna by im po\u015bwi\u0119ci\u0107 ca\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, a dla konkretnych obszar\u00f3w por\u00f3wnywa\u0107 i rekomendowa\u0107 wybrane marki. Obecnie istniej\u0105 bowiem, poza wspomnianym ChatGPT, ca\u0142e zast\u0119py modeli \u2013 komercyjnych, otwarto\u017ar\u00f3d\u0142owych (ang. open-source), przeznaczonych do konkretnych zada\u0144 (tylko j\u0119zykowych, tylko do generowania tre\u015bci audio czy wideo), oraz multimodalne kombajny, kt\u00f3re p\u0142ynnie przeskakuj\u0105 z tekstu do obrazu, przez d\u017awi\u0119k i z powrotem, biegn\u0105c, ju\u017c z coraz mniejsz\u0105 zadyszk\u0105, rami\u0119 w rami\u0119 z cz\u0142owiekiem.<\/p>
A co w kontek\u015bcie kreatywno\u015bci zmieni\u0142o si\u0119 wraz z nadej\u015bciem wielkich modeli generatywnych?<\/h3>Problem pustej kartki<\/strong><\/h4>Odkurzy\u0142am mieszkanie, wyci\u0105gn\u0119\u0142am w\u0142osy z odp\u0142ywu, posadzi\u0142am kwiatki, pomalowa\u0142am sufit, wysz\u0142am za m\u0105\u017c, wr\u00f3ci\u0142am \u2013 zu\u017cy\u0142am ju\u017c wszystkie wym\u00f3wki, wi\u0119c w ko\u0144cu z g\u0142o\u015bnym westchnieniem siadam wreszcie przed komputerem, odpalam nowy plik i… nic. Biel pustego dokumentu mrozi, i dusz\u0119, i umys\u0142, siedz\u0119 i my\u015bl\u0119 niczym Beata Kozidrak, i nic, i pustka, nie wiadomo, od czego zacz\u0105\u0107. Kto z nas nie do\u015bwiadczy\u0142 tego niemo\u017cli- wego pierwszego kroku?<\/p>
O ile \u0142atwiej by\u0142oby odbi\u0107 si\u0119 od pierwszego akapitu! A niech b\u0119dzie do poprawy, jeszcze surowy i nieopierzony, niech zawiera my\u015bli, kt\u00f3re nam poka\u017c\u0105, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 nie i\u015b\u0107 \u2013 cokolwiek! Ten parali\u017c spotyka wszystkich \u2013 i tych, kt\u00f3rzy pisz\u0105 rzadko, i tych, kt\u00f3rzy od ci\u0105g\u0142ych trening\u00f3w maj\u0105 ju\u017c kreatywny sze\u015bciopak. W bestsellerowej powie\u015bci Emily Henry zawodowa pisarka te\u017c nie mog\u0142a ruszy\u0107 z miejsca:<\/p>
\u201eJak zwykle pusta kartka patrzy\u0142a na mnie z wyrzutem, odmawiaj\u0105c samodzielnego wype\u0142nienia si\u0119 s\u0142owami lub cho\u0107by pojedynczymi literami, bez wzgl\u0119du na to, jak intensywnie ja wlepia\u0142am w ni\u0105 wzrok\u201d.<\/p><\/blockquote>
Kartka, kt\u00f3ra magicznie sama si\u0119 zape\u0142nia tekstem? O ile to marzenie jeszcze niedawno mog\u0142o brzmie\u0107 abstrakcyjnie, o tyle dzi\u0119ki generatywnej sztucznej inteligencji do\u017cyli\u015bmy momentu, w kt\u00f3rym jest to dos\u0142ownie mo\u017cliwe \u2013 i to za jednym klikni\u0119ciem przycisku \u201egeneruj\u201d. A je\u015bli dodatkowo b\u0119dziemy akurat u\u017cywa\u0107 okular\u00f3w rozszerzonej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3re steruj\u0105 aplikacjami za pomoc\u0105 skupienia wzroku (jak Apple Vision Pro), to ten niewinny \u017cart nabierze zupe\u0142nie nowego znaczenia.<\/p>
Oczywi\u015bcie zdarzaj\u0105 si\u0119 tacy, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 drastyczn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 na skr\u00f3ty i publikuj\u0105 ca\u0142e ksi\u0105\u017cki wygenerowane przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, a z braku wi\u0119kszej ingerencji cz\u0142owieka pr\u00f3buj\u0105 uczyni\u0107 marketingowy chwyt (m.in. w poezji, powie\u015bci), aczkolwiek koledzy i kole\u017canki po pi\u00f3rze (m.in. Margaret Atwood) oficjalnie podpisuj\u0105 protesty przeciwko takiemu \u201eleniwemu\u201d wykorzystaniu mo\u017cliwo\u015bci AI. Warto bowiem pami\u0119ta\u0107, \u017ce modele generatywne kreuj\u0105 nowe tre\u015bci na bazie miliard\u00f3w innych tekst\u00f3w \u2013 tych w pocie czo\u0142a napisanych onegdaj przez konkretnych ludzi.<\/p>
Na szcz\u0119\u015bcie po pierwszym zach\u0142y\u015bni\u0119ciu si\u0119 nowo\u015bci\u0105, rynek te\u017c dostrzeg\u0142 skutki uboczne intelektualnego fast foodu i zn\u00f3w ceni przede wszystkim podej\u015bcie kolaboratywne, gdzie AI s\u0142u\u017cy jedynie i a\u017c do wsp\u00f3\u0142pracy z cz\u0142owiekiem \u2013 ruszenia z miejsca w razie przestoju czy brainstormingu, a nie zast\u0105pienia autora. Modele generatywne potrafi\u0105 bowiem \u015bwietnie generowa\u0107 pomys\u0142y do samodzielnego rozpisania. Co swoj\u0105 drog\u0105 pokazuje, \u017ce Stanis\u0142aw Lem jak zwykle wyprzedza\u0142 swoj\u0105 epok\u0119 \u2013 bo pisz\u0105c Doskona\u0142\u0105 pr\u00f3\u017cni\u0119, czyli zbi\u00f3r recenzji fikcyjnych ksi\u0105\u017cek, by\u0142 niczym dzisiejszy generatywny model, oferu- j\u0105cy zestaw gotowych pomys\u0142\u00f3w literackich do dalszego rozwini\u0119cia.<\/p>
Wsp\u00f3lne burze m\u00f3zg\u00f3w<\/strong><\/h4>Ze \u015bwiadomej, zdrowej wsp\u00f3\u0142pracy z modelami AI korzysta coraz wi\u0119cej artyst\u00f3w. Kudan Rie, laureatka najwa\u017cniejszej nagrody w Japonii, otwarcie przyznaje, \u017ce ok. 5% jej powie\u015bci science fiction pt. Tokyo Sympathy Tower napisa\u0142 ChatGPT. Co pokazuje, \u017ce taka wsp\u00f3\u0142praca mo\u017ce zaoferowa\u0107 dos\u0142ownie najwy\u017csz\u0105 \u2013 bo docenian\u0105 r\u00f3wnie\u017c przez fachowe jury \u2013 jako\u015b\u0107.<\/p>
Arty\u015bci wizualni r\u00f3wnie\u017c ch\u0119tnie korzystaj\u0105 z dobro- dziejstwa kreatywnego kopa, jaki oferuje generatywna sztuczna inteligencja. Alexander Reben, rze\u017abiarz, badacz interakcji cz\u0142owiek\u2013maszyna i pierwszy artysta rezydent OpenAI, kilka lat temu znudzony pandemiczn\u0105 izolacj\u0105 szuka\u0142 nowych bod\u017ac\u00f3w. Zacz\u0105\u0142 wykorzystywa\u0107 ChatGPT do generowania pomys\u0142\u00f3w na opisy fikcyjnych dzie\u0142 sztuki, kt\u00f3re potem realizowa\u0142 w rzeczywisto\u015bci, przenosz\u0105c t\u0119 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z AI z ekranu komputera do \u015bwiata przedmiot\u00f3w. Tak powsta\u0142a m.in. s\u0142ynna instalacja The Plungers (\u201ePrzepychacze\u201d).<\/p>
Shy kids to z kolei zesp\u00f3\u0142 pop i zarazem kolektyw re\u017cy- serski z Toronto, kt\u00f3ry ostatnio zas\u0142yn\u0105\u0142 z tego, \u017ce przy u\u017cyciu generatywnego modelu Sora stworzy\u0142 klip wideo pt. Air Head (w wolnym t\u0142umaczeniu \u201eZ g\u0142ow\u0105 w chmurach\u201d), przedstawiaj\u0105cy dzie\u0144 z \u017cycia postaci, kt\u00f3ra ma cia\u0142o cz\u0142owieka, a w miejscu g\u0142owy \u2013 balon. Ca\u0142o\u015b\u0107 przedstawiona zosta\u0142a w bardzo ciekawy, anga\u017cuj\u0105cy spos\u00f3b, z zachowaniem zasad dobrego storytellingu. I o ile swojego bohatera zrobili, dos\u0142ownie, w balona, o tyle odbiorc\u00f3w ju\u017c nie \u2013 jawnie przyznaj\u0105, \u017ce korzystali ze sztucznej inteligencji, by zrealizowa\u0107 sw\u00f3j pomys\u0142 na intryguj\u0105cy scenariusz.<\/p>
I chocia\u017c wizualny kunszt sztucznointeligentnych kadr\u00f3w zachwyca to, jak ju\u017c niejednokrotnie w historii widzieli\u015bmy, na przyk\u0142adach Marcela Duchampa, Andy\u2019ego Warhola czy naszych rodzimych Katarzyny Kozyry i Natalii LL, w prawdziwej sztuce zaanga\u017cowanej bardziej ni\u017c artystyczny warsztat liczy si\u0119 pomys\u0142. A konkretniej zawarte w nim g\u0142\u0119boka metafora, symbolika, miks w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 i krytycznego komentarza o pod\u0142o\u017cu kulturowym, spo\u0142ecznym, politycznym \u2013 i tutaj rola cz\u0142owieka wci\u0105\u017c jest nieodzowna. Zreszt\u0105 Woodman, jeden z cz\u0142onk\u00f3w kolektywu shy kids, dobitnie podkre\u015bli\u0142 t\u0119 rol\u0119 w wywiadzie dla \u201eMIT Technology Review\u201d, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce\u201etechnologia bez Ciebie jest niczym \u2013 to mocarne narz\u0119dzie, ale to Ty nim sterujesz\u201d. Do swojego filmu arty\u015bci samodzielnie zreszt\u0105 m.in. skomponowali muzyk\u0119 i j\u0105 zagrali, rola narratora filmu r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142a napisana i odegrana przez ludzi, i to w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie tych element\u00f3w daje niesamowity klimat i wzmacnia za\u0142o\u017cony przekaz dzie\u0142a.Wsp\u00f3\u0142praca cz\u0142owieka i AI w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci, ale bez ryzyka, \u017ce oto kreatywny model skasuje artyst\u0119.<\/p>
Sztuka wsp\u00f3\u0142tworzona wraz ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 doczeka\u0142a si\u0119 na naszym rodzimym podw\u00f3rku nale\u017cytej uwagi w postaci Digital Ars, czyli konkursu dla sztuk wizualnych i melodii tworzonych przy udziale AI w jednej z trzech kategorii: open, no code oraz transformacje. Co warto dodatkowo podkre\u015bli\u0107, organizator konkursu, Fundacja Digital Poland, wyczu\u0142a trend, zanim na dobre rozpowszechni\u0142o si\u0119 u\u017cycie generatywnej sztucznej inteligencji, bo pierwsza edycja odby\u0142a si\u0119 ju\u017c w 2020 roku, na dwa lata przed powstaniem og\u00f3lnie dost\u0119pnych modeli generatywnych, z kt\u00f3rymi mo\u017cna si\u0119 komunikowa\u0107, wydaj\u0105c polecenia w j\u0119zyku naturalnym.<\/p>Co ciekawe, produktywny wsp\u00f3lny brainstorming z AI wcale nie musi dotyczy\u0107 jedynie pisania tekst\u00f3w literackich. \u015awietnie sprawdza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c podczas wymy\u015blania nazw, poj\u0119\u0107 czy tytu\u0142\u00f3w \u2013 mo\u017cna poprosi\u0107 model o dowoln\u0105 ilo\u015b\u0107 propozycji na zadany temat (\u201epodaj 10 nazw dla firmy zajmuj\u0105cej si\u0119…\u201d, \u201ezaproponuj tytu\u0142 dla wydarzenia opartego na…\u201d).
Bardzo cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce wiele z tych pomys\u0142\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w polszczy\u017anie, jest do\u015b\u0107 ko\u015blawych i niegotowych na scen\u0119, ale \u015bwietnie oliwi\u0105 nasze ludzkie zwoje i z do\u015bwiadczenia zar\u0119czam, \u017ce \u201erobi\u0105 robot\u0119\u201d, je\u015bli chodzi o katapultowanie ludzkiej kreatywno\u015bci z pustyni na bardziej \u017cyzn\u0105 gleb\u0119. I nagle nie wiadomo kiedy z rozbawio- nego \u201ehaha, co on tu wymy\u015bli\u0142\u201d przechodzimy do \u201eo, ale w sumie, gdyby to zamieni\u0107, to… o! Mamy to!\u201d.<\/strong><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>Nieoczywiste po\u0142\u0105czenia<\/strong><\/h4>Jedna z pi\u0119kniejszych definicji metafory, czyli powie- dzenia czego\u015b nie wprost, symbolicznie, to \u201edwa s\u0142owa, kt\u00f3re si\u0119 sob\u0105 nawzajem dziwi\u0105\u201d. I to najlepiej opisuje chyba kreatywno\u015b\u0107 generatywnego modelu AI \u2013 kt\u00f3ry ze znanych element\u00f3w (np. s\u0142\u00f3w, a nie przypadkowych ci\u0105g\u00f3w znak\u00f3w typu \u201edhdag\u201d) losowo tworzy po\u0142\u0105- czenie, kt\u00f3rego wcze\u015bniej \u015bwiat (czyli zbi\u00f3r danych, na kt\u00f3rych uczy\u0142 si\u0119 model) nie widzia\u0142. Wiele z nich b\u0119dzie po prostu abstrakcyjnych, dziwacznych, nieprzydatnych do u\u017cycia. Ale jeszcze wi\u0119cej rozpali na nowo nasz\u0105 wyobra\u017ani\u0119, wyci\u0105gnie za uszy z ba\u0144ki gotowych, oklepanych koncept\u00f3w i sprawi, \u017ce powieje \u015bwie\u017co\u015bci\u0105. Czy tylko w szeroko poj\u0119tej sztuce? Ale\u017c sk\u0105d! Wsz\u0119- dzie tam, gdzie po prostu potrzebny jest \u015bwie\u017cy pomys\u0142 i nietypowe po\u0142\u0105czenie znanych, dost\u0119pnych element\u00f3w w zadanym celu.<\/p>
I tak np. szwedzki koncern odzie\u017cowy H&M wykorzystuje sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 do wsp\u00f3\u0142tworzenia nowych kolekcji marki, a Coca-Cola wypu\u015bci\u0142a nowy nap\u00f3j Y3000, kt\u00f3ry ma oddawa\u0107 smak przysz\u0142o\u015bci z roku 3000, opisany przez model AI. Je\u015bli zastanawiacie si\u0119, jak smakuje apokalipsa i czy Wasz \u017co\u0142\u0105dek to wytrzyma, to spokojnie \u2013 okazuje si\u0119, \u017ce trzecie tysi\u0105clecie b\u0119dzie po prostu bardzo landrynkowe. Polska firma Willisch stworzy\u0142a natomiast nowy smak lod\u00f3w \u2013 Popcornium Karmelotron, kt\u00f3ry zaproponowa\u0142a i opisa\u0142a \/ nazwa\u0142a AI.<\/p>
Jeste\u015bmy jeszcze w fazie wczesnego zachwytu egzotyk\u0105 proponowanych po\u0142\u0105cze\u0144 i pewnie rynek wkr\u00f3tce zweryfikuje ich trafno\u015b\u0107, niemniej czeka nas nowy, ciekawy trend zupe\u0142nie kosmicznych eksploracji. Tylko zamiast na Marsa b\u0119dziemy wybiera\u0107 si\u0119 w przestworza kreatywnych kombinacji.<\/p>
Co ciekawe, ich wymiar i potencja\u0142 wykraczaj\u0105 poza sztuk\u0119, rozrywk\u0119 czy bran\u017c\u0119 konsumenck\u0105 i si\u0119gaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c nauki! Pierwsze eksperymenty pokazuj\u0105, \u017ce kreatywno\u015b\u0107 badacza wspomagana przez moc oblicze\u0144 wielkich modeli generatywnych mo\u017ce oznacza\u0107 poszukiwanie nowych po\u0142\u0105cze\u0144 chemicznych czy biochemicznych, a tym samym wspomaga\u0107 in\u017cynieri\u0119 budowlan\u0105 czy medycyn\u0119. Albo dowodzenie twierdze\u0144 matematycznych. No ale tu akurat wszystko zostaje w rodzinie \u2013 sztuczna inteligencja to dziecko matematyki, wi\u0119c je\u015bli matematyka sama sobie stworzy\u0142a problemy, to niech je sobie sama teraz rozwi\u0105zuje \ud83d\ude42<\/p>
<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wszyscy m\u00f3wi\u0105 o sztucznej inteligencji, niekt\u00f3rzy dodaj\u0105 \u201egeneratywna\u201d, ale o co w\u0142a\u015bciwie ten ha\u0142as? Trzeba nadstawi\u0107 ucha, czy mo\u017cna i\u015b\u0107 dalej, swoj\u0105 drog\u0105? <\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3974,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[402,756,754,760,403],"tags":[83,217,109,258],"popular":[84],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[343],"class_list":["post-3968","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hai-magazine","category-ai_branza","category-hai_premium","category-kultura_media","category-hai-magazine-1","tag-ai","tag-creativity","tag-genai","tag-models","popular-tak","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":343,"user_id":5,"is_guest":0,"slug":"inez-okulska","display_name":"dr Inez Okulska","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/479f0f5551a6bf974825e84cfe39166b785e5cd476e583be6a22279c2c379917?s=96&d=mm&r=g","first_name":"dr Inez","last_name":"Okulska","user_url":"","job_title":"","description":"Redaktor naczelna hAI Magazine, badaczka i wsp\u00f3\u0142autorka modeli AI (StyloMetrix, PLLuM), wyk\u0142adowczyni, Top100 Woman in AI in PL"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3968"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7825,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968\/revisions\/7825"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3968"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=3968"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=3968"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
| Przez wiele lat kr\u00f3lowa\u0142y te pierwsze \u2013 a wi\u0119c modele klasyfikuj\u0105ce, trenowane w celu odnajdywania wzorc\u00f3w poprawnego klasyfikowania tre\u015bci do z g\u00f3ry zadanych kategorii. Na wyj\u015bciu modelu nie pojawia\u0142a si\u0119 zatem bogata odpowied\u017a, pe\u0142nym zdaniem czy akapitem, do czego mo\u017cemy by\u0107 przyzwyczajeni z ChatGPT czy Google Gemini, tylko liczba oznaczaj\u0105ca przypisanie do kategorii (zwanej te\u017c klas\u0105). Na przyk\u0142ad mamy binarny (dwuklasowy) model do diagnostyki obrazowej p\u0142uc po COVID-19 i na wyj\u015bciu modelu dostajemy informacj\u0119 0 (\u201ezdrowe\u201d), 1 (\u201echore\u201d). Zadanie klasyfikacji mo\u017ce by\u0107 te\u017c bardziej z\u0142o\u017cone np. rozpoznawanie wielu typ\u00f3w obiekt\u00f3w na zdj\u0119ciach (np. wbudowane w robota, kt\u00f3ry samodzielnie porusza si\u0119 w przestrzeni i rozpoznaje meble, ludzi, zwierz\u0119ta, przeszkody, etc.). Nadal jednak jest to rozpoznawanie rzeczy z g\u00f3ry znanych. Jakkolwiek wi\u0119c niekoniecznie kreatywne, klasyfikatory mia\u0142y i maj\u0105 bardzo siln\u0105 pozycj\u0119 we wdro\u017ceniach biznesowych. Ka\u017cdego dnia, by\u0107 mo\u017ce nie\u015bwiadomie, korzystamy zreszt\u0105 z ich dobrodziejstwa \u2013 gdy logujemy si\u0119 do telefonu za pomoc\u0105 odcisku palca, gdy p\u0142acimy telefonem, gdy na p\u0142atnym parkingu, zamiast drukowa\u0107 papierowy bilet, przygl\u0105da nam si\u0119 kamera. Wsz\u0119dzie tam u\u017cywane s\u0105 mniej lub bardziej skomplikowane modele wytrenowane do wykonywania konkretnego typu zadania klasyfikacji, na \u015bci\u015ble dobranych i przygotowanych danych. Dlatego przez dekady by\u0142y obiektem zainteresowania badaczy i sporo si\u0119 zmienia\u0142o w architekturach tych modeli \u2013 od matematycznie mniej skomplikowanych modeli Bayesa, perceptron\u00f3w, przez sieci rekurencyjne, po u\u017cywane dzi\u015b o wiele bardziej z\u0142o\u017cone g\u0142\u0119bokie sieci neuronowe, w tym konwolucyjne (CNN), sekwencyjne (LSTM) czy \u2013 najbardziej rewolucyjne \u2013 transformerowe. Ale jak si\u0119 mo\u017cna domy\u015bli\u0107 samo zadanie klasyfikacji brzmi jak zaawansowana automatyzacja, daleka od wyrafinowanej inteligencji. Przyj\u0119\u0142o si\u0119 bowiem inteligencj\u0119 definiowa\u0107 jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 wyci\u0105gania nowych wniosk\u00f3w, nowych po\u0142\u0105cze\u0144, nowych koncepcji. A tam gdzie jest nowo\u015b\u0107, tam pojawia si\u0119 zadanie generowania, tworzenia, czyli… kreatywnego \u0142\u0105czenia element\u00f3w w konkretnym celu. I modele generatywne to w\u0142a\u015bnie takie modele, kt\u00f3re na wyj\u015bciu (w efekcie swojego dzia\u0142ania) nie przewiduj\u0105 jedynie jednej z zadanych kategorii, lecz sugeruj\u0105 kolejne s\u0142owa, mieszank\u0119 pikseli w obrazie czy cz\u0119stotliwo\u015bci d\u017awi\u0119ku kreatywnie tworz\u0105c w ten spos\u00f3b zupe\u0142nie nowe tre\u015bci. Pierwsze podchody do modelowania generacji tre\u015bci obejmowa\u0142y do\u015b\u0107 proste koncepcyjnie algorytmy, jak cho\u0107by \u0142a\u0144cuchy Markova, czyli stochastyczne modele, w kt\u00f3rych stan w chwili nast\u0119pnej (np. kolejne s\u0142owo w zdaniu) w ca\u0142o\u015bci zale\u017cy od stanu w chwili poprzedniej, czyli tak naprawd\u0119 proste uk\u0142ady dynamiki opisane r\u00f3wnaniami r\u00f3\u017cniczkowymi i r\u00f3\u017cnicowymi. Takie podej\u015bcie do generowania tre\u015bci oczywi\u015bcie ma swoje ograniczenia i raczej nikt nie da\u0142by si\u0119 nabra\u0107, \u017ce odpowied\u017a takiego modelu zosta\u0142a napisana przez cz\u0142owieka, ale przez lata modele te znalaz\u0142y swoje miejsce w praktycznych zastosowaniach \u2013 to z ich u\u017cyciem budowano pierwsz\u0105 autokorekt\u0119, mechanizm podpowiadania nast\u0119pnych s\u0142\u00f3w podczas pisania SMS-\u00f3w czy nawet systemy rozpoznawania mowy.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure> W 2018 roku istnia\u0142y ju\u017c pierwsze generatywne modele zdolne pomaga\u0107 nam w wybranych aspektach \u017cycia i biznesu, ale badacze czuli, \u017ce to dopiero pocz\u0105tek kreatywnego prze\u0142omu. I rzeczywi\u015bcie z ka\u017cdym rokiem modele stawa\u0142y si\u0119 coraz lepsze, m\u00f3wiono, \u017ce z ich pomoc\u0105 mo\u017cna napisa\u0107 ju\u017c ca\u0142e teksty. Ju\u017c niejedna brew unosi\u0142a si\u0119 na wie\u015b\u0107 o tym, \u017ce je\u015bli damy na wej\u015bciu modelu fragment tekstu w danym stylu, np. znanego pisarza, to model b\u0119dzie potrafi\u0142 dopowiedzie\u0107 ci\u0105g dalszy, \u015bwietnie imituj\u0105c zadany styl. Najpierw w j\u0119zyku angiel- skim \u2013 potem dochodzi\u0142y opcje kolejnych j\u0119zyk\u00f3w, od tych globalnych, po mniejszo\u015bciowe.<\/p> Zakres zada\u0144, z kt\u00f3rymi radzi\u0142y sobie coraz pot\u0119\u017cniejsze modele, r\u00f3s\u0142 b\u0142yskawicznie \u2013 to ju\u017c nie tylko generowanie tekstu, nie tylko t\u0142umaczenie pomi\u0119dzy niezliczon\u0105 kombi- nacj\u0105 j\u0119zyk\u00f3w czy proste doko\u0144czenie zdania. Na scen\u0119 wkracza\u0142y teraz podsumowania d\u0142ugich dokument\u00f3w, odpowiadanie na pytania czy generowanie dzia\u0142aj\u0105cego kodu dla programist\u00f3w. Rewolucja czai\u0142a si\u0119 za rogiem.<\/p> S\u0119k w tym, \u017ce ca\u0142y ten wachlarz mo\u017cliwo\u015bci wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi i tak ogl\u0105da\u0142a jak przez szyb\u0119 gabloty z drogimi gad\u017cetami \u2013 mo\u017cna popatrze\u0107, \u017ce istniej\u0105, ale nieko- niecznie dotkn\u0105\u0107. Prawdziwym dost\u0119pem cieszyli si\u0119 jedynie badacze, programi\u015bci i du\u017ce korporacje.<\/p> A\u017c 30 listopada 2022 roku \u2013 jakby naprzeciw zbiorowej potrzebie po\u0142\u0105czenia si\u0142, ch\u0119ci aktywnego uczestnictwa w tym prze\u0142omie \u2013 na bia\u0142ym koniu wjecha\u0142 ChatGPT, absolutny majstersztyk architektury produktu.<\/strong><\/p> Niby nic nowego, bo samo serce, model GPT-3.5, by\u0142 ju\u017c dawno \u201edost\u0119pny\u201d, ale ten cudzys\u0142\u00f3w obejmowa\u0142 wy\u0142\u0105cznie ludzi nauki czy in\u017cynier\u00f3w, kt\u00f3rzy znali j\u0119zyk i narz\u0119dzia potrzebne do jego konfiguracji, \u0142\u0105czenia si\u0119 z nimi, u\u017cywania, i mieli odpowiednie zasoby sprz\u0119towe.<\/p> Produktowy geniusz ChatGPT polega\u0142 w\u0142a\u015bnie na interfejsie i na zawsze zrewolucjonizowa\u0142 po\u0142\u0105czenie cz\u0142owieka ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 \u2013 bo od teraz do korzystania z generatywnej AI wystarczy umiej\u0119tno\u015b\u0107 zadawania pyta\u0144, prowadzenia rozmowy w j\u0119zyku naturalnym, bez konieczno\u015bci programowania. Skomplikowana, niezwykle zaawansowana technologia schodzi z piedesta\u0142u i dostosowuje si\u0119 do najbardziej podstawowej i naturalnej formy komunikacji cz\u0142owieka.<\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure> Tym samym nast\u0119puje bardzo wa\u017cny zwrot w stron\u0119 cz\u0142owieka \u2013 to ju\u017c nie cz\u0142owiek ma si\u0119 dostosowywa\u0107 do AI, tylko ona do niego, i to od pocz\u0105tku, ju\u017c na poziomie pierwszego kontaktu. Strona ChatGPT to, zdawa\u0142oby si\u0119, banalny design zawieraj\u0105cy okienko podobne do wyszu- kiwarki Google\u2019a, w kt\u00f3re mo\u017cna wpisa\u0107 cokolwiek, wykorzystuj\u0105c nawyki wyniesione ju\u017c z wszelakich komunika- tor\u00f3w i medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych.<\/p> Zamiast programistycznych komend wystarczy polecenie lub pro\u015bba: \u201eNapisz wiadomo\u015b\u0107 do\u201d, \u201ePrzet\u0142umacz zdanie na j\u0119zyk\u201d, \u201eWyt\u0142umacz, jak dzia\u0142a\u201d. Nareszcie aktywnym u\u017cytkownikiem i tym samym uczestnikiem, beneficjentem tej nowej rzeczywisto\u015bci m\u00f3g\u0142 si\u0119 sta\u0107 dos\u0142ownie ka\u017cdy, niezale\u017cnie od wieku, p\u0142ci, wykszta\u0142cenia, pochodzenia, statusu materialnego i wszystkich innych cech, kt\u00f3re miewaj\u0105 niechlubn\u0105 histori\u0119 dyskryminacji.<\/p> Wobec tego \u015bwiat absolutnie oszala\u0142, jak na praw- dziw\u0105 rewolucj\u0119 przysta\u0142o. Rynki, w tym gie\u0142dowe, zafalowa\u0142y, zawieszone zosta\u0142y dotychczasowe perspektywy, pojawi\u0142y si\u0119 zupe\u0142nie nowe cele, otworzy\u0142y inne drzwi, okna, w zasadzie w powie- trze wylecia\u0142 ca\u0142y dotychczasowy sufit.<\/p> Zastosowa\u0144 generatywnych modeli jest tak wiele, \u017ce mo\u017cna by im po\u015bwi\u0119ci\u0107 ca\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, a dla konkretnych obszar\u00f3w por\u00f3wnywa\u0107 i rekomendowa\u0107 wybrane marki. Obecnie istniej\u0105 bowiem, poza wspomnianym ChatGPT, ca\u0142e zast\u0119py modeli \u2013 komercyjnych, otwarto\u017ar\u00f3d\u0142owych (ang. open-source), przeznaczonych do konkretnych zada\u0144 (tylko j\u0119zykowych, tylko do generowania tre\u015bci audio czy wideo), oraz multimodalne kombajny, kt\u00f3re p\u0142ynnie przeskakuj\u0105 z tekstu do obrazu, przez d\u017awi\u0119k i z powrotem, biegn\u0105c, ju\u017c z coraz mniejsz\u0105 zadyszk\u0105, rami\u0119 w rami\u0119 z cz\u0142owiekiem.<\/p> Odkurzy\u0142am mieszkanie, wyci\u0105gn\u0119\u0142am w\u0142osy z odp\u0142ywu, posadzi\u0142am kwiatki, pomalowa\u0142am sufit, wysz\u0142am za m\u0105\u017c, wr\u00f3ci\u0142am \u2013 zu\u017cy\u0142am ju\u017c wszystkie wym\u00f3wki, wi\u0119c w ko\u0144cu z g\u0142o\u015bnym westchnieniem siadam wreszcie przed komputerem, odpalam nowy plik i… nic. Biel pustego dokumentu mrozi, i dusz\u0119, i umys\u0142, siedz\u0119 i my\u015bl\u0119 niczym Beata Kozidrak, i nic, i pustka, nie wiadomo, od czego zacz\u0105\u0107. Kto z nas nie do\u015bwiadczy\u0142 tego niemo\u017cli- wego pierwszego kroku?<\/p> O ile \u0142atwiej by\u0142oby odbi\u0107 si\u0119 od pierwszego akapitu! A niech b\u0119dzie do poprawy, jeszcze surowy i nieopierzony, niech zawiera my\u015bli, kt\u00f3re nam poka\u017c\u0105, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 nie i\u015b\u0107 \u2013 cokolwiek! Ten parali\u017c spotyka wszystkich \u2013 i tych, kt\u00f3rzy pisz\u0105 rzadko, i tych, kt\u00f3rzy od ci\u0105g\u0142ych trening\u00f3w maj\u0105 ju\u017c kreatywny sze\u015bciopak. W bestsellerowej powie\u015bci Emily Henry zawodowa pisarka te\u017c nie mog\u0142a ruszy\u0107 z miejsca:<\/p> \u201eJak zwykle pusta kartka patrzy\u0142a na mnie z wyrzutem, odmawiaj\u0105c samodzielnego wype\u0142nienia si\u0119 s\u0142owami lub cho\u0107by pojedynczymi literami, bez wzgl\u0119du na to, jak intensywnie ja wlepia\u0142am w ni\u0105 wzrok\u201d.<\/p><\/blockquote> Kartka, kt\u00f3ra magicznie sama si\u0119 zape\u0142nia tekstem? O ile to marzenie jeszcze niedawno mog\u0142o brzmie\u0107 abstrakcyjnie, o tyle dzi\u0119ki generatywnej sztucznej inteligencji do\u017cyli\u015bmy momentu, w kt\u00f3rym jest to dos\u0142ownie mo\u017cliwe \u2013 i to za jednym klikni\u0119ciem przycisku \u201egeneruj\u201d. A je\u015bli dodatkowo b\u0119dziemy akurat u\u017cywa\u0107 okular\u00f3w rozszerzonej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3re steruj\u0105 aplikacjami za pomoc\u0105 skupienia wzroku (jak Apple Vision Pro), to ten niewinny \u017cart nabierze zupe\u0142nie nowego znaczenia.<\/p> Oczywi\u015bcie zdarzaj\u0105 si\u0119 tacy, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 drastyczn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 na skr\u00f3ty i publikuj\u0105 ca\u0142e ksi\u0105\u017cki wygenerowane przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, a z braku wi\u0119kszej ingerencji cz\u0142owieka pr\u00f3buj\u0105 uczyni\u0107 marketingowy chwyt (m.in. w poezji, powie\u015bci), aczkolwiek koledzy i kole\u017canki po pi\u00f3rze (m.in. Margaret Atwood) oficjalnie podpisuj\u0105 protesty przeciwko takiemu \u201eleniwemu\u201d wykorzystaniu mo\u017cliwo\u015bci AI. Warto bowiem pami\u0119ta\u0107, \u017ce modele generatywne kreuj\u0105 nowe tre\u015bci na bazie miliard\u00f3w innych tekst\u00f3w \u2013 tych w pocie czo\u0142a napisanych onegdaj przez konkretnych ludzi.<\/p> Na szcz\u0119\u015bcie po pierwszym zach\u0142y\u015bni\u0119ciu si\u0119 nowo\u015bci\u0105, rynek te\u017c dostrzeg\u0142 skutki uboczne intelektualnego fast foodu i zn\u00f3w ceni przede wszystkim podej\u015bcie kolaboratywne, gdzie AI s\u0142u\u017cy jedynie i a\u017c do wsp\u00f3\u0142pracy z cz\u0142owiekiem \u2013 ruszenia z miejsca w razie przestoju czy brainstormingu, a nie zast\u0105pienia autora. Modele generatywne potrafi\u0105 bowiem \u015bwietnie generowa\u0107 pomys\u0142y do samodzielnego rozpisania. Co swoj\u0105 drog\u0105 pokazuje, \u017ce Stanis\u0142aw Lem jak zwykle wyprzedza\u0142 swoj\u0105 epok\u0119 \u2013 bo pisz\u0105c Doskona\u0142\u0105 pr\u00f3\u017cni\u0119, czyli zbi\u00f3r recenzji fikcyjnych ksi\u0105\u017cek, by\u0142 niczym dzisiejszy generatywny model, oferu- j\u0105cy zestaw gotowych pomys\u0142\u00f3w literackich do dalszego rozwini\u0119cia.<\/p> Ze \u015bwiadomej, zdrowej wsp\u00f3\u0142pracy z modelami AI korzysta coraz wi\u0119cej artyst\u00f3w. Kudan Rie, laureatka najwa\u017cniejszej nagrody w Japonii, otwarcie przyznaje, \u017ce ok. 5% jej powie\u015bci science fiction pt. Tokyo Sympathy Tower napisa\u0142 ChatGPT. Co pokazuje, \u017ce taka wsp\u00f3\u0142praca mo\u017ce zaoferowa\u0107 dos\u0142ownie najwy\u017csz\u0105 \u2013 bo docenian\u0105 r\u00f3wnie\u017c przez fachowe jury \u2013 jako\u015b\u0107.<\/p> Arty\u015bci wizualni r\u00f3wnie\u017c ch\u0119tnie korzystaj\u0105 z dobro- dziejstwa kreatywnego kopa, jaki oferuje generatywna sztuczna inteligencja. Alexander Reben, rze\u017abiarz, badacz interakcji cz\u0142owiek\u2013maszyna i pierwszy artysta rezydent OpenAI, kilka lat temu znudzony pandemiczn\u0105 izolacj\u0105 szuka\u0142 nowych bod\u017ac\u00f3w. Zacz\u0105\u0142 wykorzystywa\u0107 ChatGPT do generowania pomys\u0142\u00f3w na opisy fikcyjnych dzie\u0142 sztuki, kt\u00f3re potem realizowa\u0142 w rzeczywisto\u015bci, przenosz\u0105c t\u0119 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z AI z ekranu komputera do \u015bwiata przedmiot\u00f3w. Tak powsta\u0142a m.in. s\u0142ynna instalacja The Plungers (\u201ePrzepychacze\u201d).<\/p> Shy kids to z kolei zesp\u00f3\u0142 pop i zarazem kolektyw re\u017cy- serski z Toronto, kt\u00f3ry ostatnio zas\u0142yn\u0105\u0142 z tego, \u017ce przy u\u017cyciu generatywnego modelu Sora stworzy\u0142 klip wideo pt. Air Head (w wolnym t\u0142umaczeniu \u201eZ g\u0142ow\u0105 w chmurach\u201d), przedstawiaj\u0105cy dzie\u0144 z \u017cycia postaci, kt\u00f3ra ma cia\u0142o cz\u0142owieka, a w miejscu g\u0142owy \u2013 balon. Ca\u0142o\u015b\u0107 przedstawiona zosta\u0142a w bardzo ciekawy, anga\u017cuj\u0105cy spos\u00f3b, z zachowaniem zasad dobrego storytellingu. I o ile swojego bohatera zrobili, dos\u0142ownie, w balona, o tyle odbiorc\u00f3w ju\u017c nie \u2013 jawnie przyznaj\u0105, \u017ce korzystali ze sztucznej inteligencji, by zrealizowa\u0107 sw\u00f3j pomys\u0142 na intryguj\u0105cy scenariusz.<\/p> I chocia\u017c wizualny kunszt sztucznointeligentnych kadr\u00f3w zachwyca to, jak ju\u017c niejednokrotnie w historii widzieli\u015bmy, na przyk\u0142adach Marcela Duchampa, Andy\u2019ego Warhola czy naszych rodzimych Katarzyny Kozyry i Natalii LL, w prawdziwej sztuce zaanga\u017cowanej bardziej ni\u017c artystyczny warsztat liczy si\u0119 pomys\u0142. A konkretniej zawarte w nim g\u0142\u0119boka metafora, symbolika, miks w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 i krytycznego komentarza o pod\u0142o\u017cu kulturowym, spo\u0142ecznym, politycznym \u2013 i tutaj rola cz\u0142owieka wci\u0105\u017c jest nieodzowna. Zreszt\u0105 Woodman, jeden z cz\u0142onk\u00f3w kolektywu shy kids, dobitnie podkre\u015bli\u0142 t\u0119 rol\u0119 w wywiadzie dla \u201eMIT Technology Review\u201d, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce\u201etechnologia bez Ciebie jest niczym \u2013 to mocarne narz\u0119dzie, ale to Ty nim sterujesz\u201d. Do swojego filmu arty\u015bci samodzielnie zreszt\u0105 m.in. skomponowali muzyk\u0119 i j\u0105 zagrali, rola narratora filmu r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142a napisana i odegrana przez ludzi, i to w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie tych element\u00f3w daje niesamowity klimat i wzmacnia za\u0142o\u017cony przekaz dzie\u0142a.Wsp\u00f3\u0142praca cz\u0142owieka i AI w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci, ale bez ryzyka, \u017ce oto kreatywny model skasuje artyst\u0119.<\/p> Sztuka wsp\u00f3\u0142tworzona wraz ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 doczeka\u0142a si\u0119 na naszym rodzimym podw\u00f3rku nale\u017cytej uwagi w postaci Digital Ars, czyli konkursu dla sztuk wizualnych i melodii tworzonych przy udziale AI w jednej z trzech kategorii: open, no code oraz transformacje. Co warto dodatkowo podkre\u015bli\u0107, organizator konkursu, Fundacja Digital Poland, wyczu\u0142a trend, zanim na dobre rozpowszechni\u0142o si\u0119 u\u017cycie generatywnej sztucznej inteligencji, bo pierwsza edycja odby\u0142a si\u0119 ju\u017c w 2020 roku, na dwa lata przed powstaniem og\u00f3lnie dost\u0119pnych modeli generatywnych, z kt\u00f3rymi mo\u017cna si\u0119 komunikowa\u0107, wydaj\u0105c polecenia w j\u0119zyku naturalnym.<\/p> Jedna z pi\u0119kniejszych definicji metafory, czyli powie- dzenia czego\u015b nie wprost, symbolicznie, to \u201edwa s\u0142owa, kt\u00f3re si\u0119 sob\u0105 nawzajem dziwi\u0105\u201d. I to najlepiej opisuje chyba kreatywno\u015b\u0107 generatywnego modelu AI \u2013 kt\u00f3ry ze znanych element\u00f3w (np. s\u0142\u00f3w, a nie przypadkowych ci\u0105g\u00f3w znak\u00f3w typu \u201edhdag\u201d) losowo tworzy po\u0142\u0105- czenie, kt\u00f3rego wcze\u015bniej \u015bwiat (czyli zbi\u00f3r danych, na kt\u00f3rych uczy\u0142 si\u0119 model) nie widzia\u0142. Wiele z nich b\u0119dzie po prostu abstrakcyjnych, dziwacznych, nieprzydatnych do u\u017cycia. Ale jeszcze wi\u0119cej rozpali na nowo nasz\u0105 wyobra\u017ani\u0119, wyci\u0105gnie za uszy z ba\u0144ki gotowych, oklepanych koncept\u00f3w i sprawi, \u017ce powieje \u015bwie\u017co\u015bci\u0105. Czy tylko w szeroko poj\u0119tej sztuce? Ale\u017c sk\u0105d! Wsz\u0119- dzie tam, gdzie po prostu potrzebny jest \u015bwie\u017cy pomys\u0142 i nietypowe po\u0142\u0105czenie znanych, dost\u0119pnych element\u00f3w w zadanym celu.<\/p> I tak np. szwedzki koncern odzie\u017cowy H&M wykorzystuje sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 do wsp\u00f3\u0142tworzenia nowych kolekcji marki, a Coca-Cola wypu\u015bci\u0142a nowy nap\u00f3j Y3000, kt\u00f3ry ma oddawa\u0107 smak przysz\u0142o\u015bci z roku 3000, opisany przez model AI. Je\u015bli zastanawiacie si\u0119, jak smakuje apokalipsa i czy Wasz \u017co\u0142\u0105dek to wytrzyma, to spokojnie \u2013 okazuje si\u0119, \u017ce trzecie tysi\u0105clecie b\u0119dzie po prostu bardzo landrynkowe. Polska firma Willisch stworzy\u0142a natomiast nowy smak lod\u00f3w \u2013 Popcornium Karmelotron, kt\u00f3ry zaproponowa\u0142a i opisa\u0142a \/ nazwa\u0142a AI.<\/p> Jeste\u015bmy jeszcze w fazie wczesnego zachwytu egzotyk\u0105 proponowanych po\u0142\u0105cze\u0144 i pewnie rynek wkr\u00f3tce zweryfikuje ich trafno\u015b\u0107, niemniej czeka nas nowy, ciekawy trend zupe\u0142nie kosmicznych eksploracji. Tylko zamiast na Marsa b\u0119dziemy wybiera\u0107 si\u0119 w przestworza kreatywnych kombinacji.<\/p> Co ciekawe, ich wymiar i potencja\u0142 wykraczaj\u0105 poza sztuk\u0119, rozrywk\u0119 czy bran\u017c\u0119 konsumenck\u0105 i si\u0119gaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c nauki! Pierwsze eksperymenty pokazuj\u0105, \u017ce kreatywno\u015b\u0107 badacza wspomagana przez moc oblicze\u0144 wielkich modeli generatywnych mo\u017ce oznacza\u0107 poszukiwanie nowych po\u0142\u0105cze\u0144 chemicznych czy biochemicznych, a tym samym wspomaga\u0107 in\u017cynieri\u0119 budowlan\u0105 czy medycyn\u0119. Albo dowodzenie twierdze\u0144 matematycznych. No ale tu akurat wszystko zostaje w rodzinie \u2013 sztuczna inteligencja to dziecko matematyki, wi\u0119c je\u015bli matematyka sama sobie stworzy\u0142a problemy, to niech je sobie sama teraz rozwi\u0105zuje \ud83d\ude42<\/p> <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wszyscy m\u00f3wi\u0105 o sztucznej inteligencji, niekt\u00f3rzy dodaj\u0105 \u201egeneratywna\u201d, ale o co w\u0142a\u015bciwie ten ha\u0142as? Trzeba nadstawi\u0107 ucha, czy mo\u017cna i\u015b\u0107 dalej, swoj\u0105 drog\u0105? <\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3974,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[402,756,754,760,403],"tags":[83,217,109,258],"popular":[84],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[343],"class_list":["post-3968","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hai-magazine","category-ai_branza","category-hai_premium","category-kultura_media","category-hai-magazine-1","tag-ai","tag-creativity","tag-genai","tag-models","popular-tak","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":343,"user_id":5,"is_guest":0,"slug":"inez-okulska","display_name":"dr Inez Okulska","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/479f0f5551a6bf974825e84cfe39166b785e5cd476e583be6a22279c2c379917?s=96&d=mm&r=g","first_name":"dr Inez","last_name":"Okulska","user_url":"","job_title":"","description":"Redaktor naczelna hAI Magazine, badaczka i wsp\u00f3\u0142autorka modeli AI (StyloMetrix, PLLuM), wyk\u0142adowczyni, Top100 Woman in AI in PL"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3968"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7825,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968\/revisions\/7825"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3968"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=3968"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=3968"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} |