\u017beby odpowiedzie\u0107 na to pytanie, warto zajrze\u0107 do korzeni, do historii etyki i filozofii. Nie mieliby\u015bmy bioetyki czy etyki AI, gdyby\u015bmy nie przeszli drogi od staro\u017cytno\u015bci do teraz: musimy przebrn\u0105\u0107 przez przesz\u0142o\u015b\u0107, by proponowa\u0107 co\u015b na przysz\u0142o\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie generatywnej sztucznej inteligencji zajmie to zdecydowanie mniej czasu ni\u017c bia\u0142kowej istocie, jednak akurat tutaj, w przeciwie\u0144stwie do analizy zdj\u0119\u0107 rentgenowskich, gdzie liczy si\u0119 tylko moc obliczeniowa, potrzeba wielowymiarowej interpretacji, wi\u0119c wci\u0105\u017c mamy pewn\u0105 przewag\u0119.<\/p>
\u017beby zaprogramowa\u0107 dobro, trzeba wiedzie\u0107, czym ono jest. Zacznijmy zatem od Sokratesa, kt\u00f3ry jako pierwszy tworzy\u0142 polecenia, \u201eprompty\u201d, nie dla AI, ale dla mieszka\u0144c\u00f3w pa\u0144stwa-miasta \u2013 Aten. Zadawa\u0142 pytania, argumentowa\u0142, \u017ce cnota jest form\u0105 wiedzy, \u017ce prawdziwie m\u0105dra osoba rozpoznaje w\u0142asny brak m\u0105dro\u015bci. Istota bycia dobrym wi\u0105\u017ce si\u0119 z uznaniem w\u0142asnej niewiedzy i d\u0105\u017ceniem do moralnego zrozumienia oraz samopoznania<\/strong>. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce rozumienie og\u00f3lnych poj\u0119\u0107 jest niezb\u0119dne do poj\u0119cia istoty moralno\u015bci i ludzkiego \u017cycia, sugeruj\u0105c, \u017ce prawdziwe szcz\u0119\u015bcie osi\u0105ga si\u0119 poprzez samopoznanie i \u015bwiadome wybieranie dobra ponad niewiedz\u0105.<\/p> Sokrates swoj\u0105 dociekliwo\u015b\u0107 przyp\u0142aci\u0142 \u017cyciem \u2013 przyj\u0105\u0142 i uzna\u0142 demokratycznie wydany na\u0144 wyrok, i potulnie wypi\u0142 trucizn\u0119. Jego ucze\u0144 Platon wiele czasu po\u015bwi\u0119ci\u0142 idei dobra, kt\u00f3ra jest najwy\u017csz\u0105 form\u0105 rzeczywisto\u015bci i dzia\u0142a jako ostateczny cel poznania oraz \u017ar\u00f3d\u0142o wszystkiego, co jest korzystne, w tym prawdy, pi\u0119kna i sprawiedliwo\u015bci. Wierzy\u0142, \u017ce zrozumienie dobra wymaga szkolenia filozoficznego, aby pi\u0105\u0107 si\u0119 przez poziomy rzeczywisto\u015bci i wiedzy, ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 w uchwyceniu idei dobra, kt\u00f3ra to o\u015bwietla wszystkie inne formy i rzeczywisto\u015bci.<\/p> Z wycieczki po staro\u017cytnej Grecji wracamy do \u015bwiata wsp\u00f3\u0142czesnego. Du\u017co rozmawiamy, prawie jak dopytuj\u0105cy si\u0119 o wszystko Sokrates, o biasach, <\/em>czyli b\u0142\u0119dach poznawczych i uprzedzeniach. Mamy pretensje do b\u0142\u0119d\u00f3w algorytm\u00f3w, \u017ce dyskryminuj\u0105, \u017ce oceniaj\u0105 np. wed\u0142ug p\u0142ci czy wieku. Tylko te zarzuty powinni\u015bmy mie\u0107 do samych siebie. Sztuczna inteligencja nie powstaje w pr\u00f3\u017cni, ona ro\u015bnie i rozwija si\u0119 z nami, lud\u017ami. Dlatego tak bardzo w\u0142a\u015bnie teraz potrzebujemy etyki nowych technologii.<\/p> Moralno\u015b\u0107 w kontek\u015bcie nowych technologii dotyczy system\u00f3w warto\u015bci i zasad etycznych, kt\u00f3re kieruj\u0105 projektowaniem, rozwijaniem i wdra\u017caniem technologii. Obejmuje to zar\u00f3wno intencje tw\u00f3rc\u00f3w, jak i konsekwencje wykorzystania technologii w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure> W erze AI dobro mo\u017ce by\u0107 rozumiane jako dzia\u0142anie lub kreacja, kt\u00f3ra przynosi korzy\u015bci ludzko\u015bci, promuje dobrobyt, minimalizuje szkody i wspiera sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. Sztuczna inteligencja, wyposa\u017cona w zdolno\u015b\u0107 do przetwarzania ogromnych ilo\u015bci danych i uczenia si\u0119 z do\u015bwiadcze\u0144, ma potencja\u0142 do przyczyniania si\u0119 do realizacji tych cel\u00f3w. Jednak\u017ce to, co uznawane jest za dobro, zale\u017cy od system\u00f3w warto\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 zakodowane w algorytmach przez ich tw\u00f3rczynie i tw\u00f3rc\u00f3w.<\/p> Promowanie i promptowanie cn\u00f3t, takich jak sprawiedliwo\u015b\u0107, odwaga i umiar, w projektowaniu i wdra\u017caniu AI mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do tworzenia bardziej etycznych i odpowiedzialnych technologii.<\/p> Mo\u017cna wi\u0119c wyliczy\u0107 dobre zachowanie. Dobro natomiast pozostaje ide\u0105, kt\u00f3r\u0105 da si\u0119 przedstawi\u0107, ale jak to w nauce bywa, sama definicja to za ma\u0142o; musimy j\u0105 zaimplementowa\u0107 do zada\u0144, czyli m.in. do tworzenia narz\u0119dzi wykorzystuj\u0105cych AI do pomocy w naszym \u017cyciu. Algorytmy mog\u0105 wyliczy\u0107 dobro w kontek\u015bcie etycznym poprzez analiz\u0119 danych i dostarczanie rekomendacji lub podejmowanie decyzji, kt\u00f3re maj\u0105 na celu maksymalizacj\u0119 pozytywnych rezultat\u00f3w i minimalizacj\u0119 negatywnych. Jednak warto zaznaczy\u0107, \u017ce poj\u0119cie dobra jest subiektywne i zale\u017cne od przyj\u0119tych warto\u015bci moralnych oraz cel\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119sto skomplikowane i wielowymiarowe.<\/strong><\/p> Przyk\u0142ady z r\u00f3\u017cnych dziedzin pokazuj\u0105, \u017ce debata o tym, czym jest dobro, toczy si\u0119 na wielu p\u0142aszczyznach. W dziedzinie bioetyki jest wiele kontrowersji wok\u00f3\u0142 edycji gen\u00f3w przez technologi\u0119 CRISPR-Cas. Z jednej strony edycja gen\u00f3w mo\u017ce zapobiega\u0107 chorobom genetycznym, ale z drugiej \u2013 niesie ryzyko nieprzewidzianych konsekwencji i kwestii eugeniki. Algorytmy rekomendacyjne w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na to, co ludzie widz\u0105 i czytaj\u0105, te\u017c nie s\u0105 neutralne. Te algorytmy mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 podzia\u0142y spo\u0142eczne i wp\u0142ywa\u0107 na opini\u0119 publiczn\u0105, co wskazuje na konieczno\u015b\u0107 ich projektowania z uwzgl\u0119dnieniem odpowiedzialno\u015bci spo\u0142ecznej i etycznych konsekwencji. Programy u\u017cywane przez s\u0105dy do oceny ryzyka recydywy w\u015br\u00f3d przest\u0119pc\u00f3w mog\u0105 dyskryminowa\u0107 na podstawie rasy czy pochodzenia spo\u0142ecznego. Wa\u017cne jest dbanie o to, by algorytmy nie wzmacnia\u0142y istniej\u0105cych uprzedze\u0144, lecz sprzyja\u0142y sprawiedliwo\u015bci i r\u00f3wno\u015bci. Pojazdy autonomiczne to technologia, w kt\u00f3rej algorytmy musz\u0105 podejmowa\u0107 decyzje mog\u0105ce mie\u0107 bezpo\u015bredni wp\u0142yw na ludzkie \u017cycie, np. w sytuacji wyboru mniejszego z\u0142a podczas nieuniknionego wypadku. To przypomina s\u0142ynny dylemat wagonika na rozwidleniu dr\u00f3g: ten eksperyment my\u015blowy polega na tym, \u017ceby wcieli\u0107 si\u0119 w zwrotniczego, kt\u00f3ry musi wybra\u0107, czy wagon ma przejecha\u0107 po torze, do kt\u00f3rego przywi\u0105zana jest jedna osoba, czy po torze, w kt\u00f3rym ucierpi grupa kilku os\u00f3b. Pytanie o to, czyje \u017cycie jest wa\u017cniejsze, to bezpo\u015brednie odwo\u0142anie do staro\u017cytnych pyta\u0144 etycznych.<\/p> To jest ten moment, gdy etyka wraca do naszego \u017cycia. Nagle jeste\u015bmy na agorze, rynku, na kt\u00f3rym spotykamy nie mieszka\u0144c\u00f3w Aten, ale ca\u0142ej naszej globalnej wioski. Mo\u017cemy si\u0119 ze sob\u0105 porozumie\u0107, ta wie\u017ca Babel pnie si\u0119 coraz wy\u017cej, w przeciwie\u0144stwie do tej z obrazu Pietera Bruegla (starszego), nasza jest ju\u017c w chmurze. Nie runie, ale mo\u017ce bardzo zmienia\u0107 nasze \u017cycie. \u017beby algorytm dzia\u0142a\u0142 moralnie, ci, co go tworz\u0105, musz\u0105 nad t\u0105 moralno\u015bci\u0105 si\u0119 zastanowi\u0107. Ju\u017c nie wystarcza nam nieomylno\u015b\u0107, skuteczno\u015b\u0107; chcemy czego\u015b wi\u0119cej. By zaprogramowa\u0107 dobro, musimy je rozumie\u0107 albo przynajmniej dostrzega\u0107.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tak, mo\u017cna. Ale nie jest to takie proste, jakbym chcia\u0142a. No bo czy dobro jest policzalne? Korzy\u015bci na pewno, ale dobro?<\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":3390,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[402,756,754,761],"tags":[216,219,220],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[369],"class_list":["post-3389","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hai-magazine","category-ai_branza","category-hai_premium","category-prawo_etyka","tag-ai-ethics","tag-ai-philosophy","tag-trustworthy-ai","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":369,"user_id":37,"is_guest":0,"slug":"dr-dota-szymborska","display_name":"dr Dota Szymborska","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Dota-Szymborska.jpeg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Dota-Szymborska.jpeg"},"first_name":"Dota","last_name":"Szymborska","user_url":"","job_title":"","description":"Doktorka etyki, filozofka, socjolo\u017cka, TEDx speakerka. Zajmuje si\u0119 etyk\u0105 nowych technologii, uwielbia uczy\u0107. Triathlonistka, maratonka, kt\u00f3ra pokocha\u0142a gr\u0119 w golfa"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3389","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/37"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3389"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3744,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3389\/revisions\/3744"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3389"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=3389"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=3389"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Pi\u0119\u0107 krok\u00f3w, by algorytmy wylicza\u0142y dobro<\/strong><\/h2>
1. Algorytmy mog\u0105 by\u0107 zaprogramowane do optymalizowania konkretnych cel\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 uznawane za dobre, np. jak zminimalizowanie czasu reakcji w systemach ratowniczych czy maksymalizowanie efektywno\u015bci energetycznej w inteligentnych systemach zarz\u0105dzania budynkami.
2. Algorytmy mog\u0105 wykorzystywa\u0107 zbiory danych, kt\u00f3re zawieraj\u0105 historyczne decyzje uznane za etyczne. Mog\u0105 one nast\u0119pnie nauczy\u0107 si\u0119 rozpoznawa\u0107 wzorce i sugerowa\u0107 podobne decyzje w nowych sytuacjach.
3. W dziedzinie prawa algorytmy mog\u0105 pomaga\u0107 w zapewnieniu sprawiedliwo\u015bci poprzez analizowanie przypadk\u00f3w prawnych i sugerowanie orzecze\u0144 opartych na wcze\u015bniejszych, podobnych sprawach, kt\u00f3re zosta\u0142y rozstrzygni\u0119te w spos\u00f3b uwa\u017cany za sprawiedliwy.
4. W sektorze zdrowia algorytmy mog\u0105 pomaga\u0107 lekarzom w podejmowaniu decyzji, kt\u00f3re przynosz\u0105 najwi\u0119ksze korzy\u015bci pacjentom na podstawie analizy ogromnych ilo\u015bci danych medycznych.
5. Niekt\u00f3re algorytmy mog\u0105 by\u0107 zaprogramowane do dzia\u0142ania w oparciu o ustalone zasady etyczne, jak zasady bioetyki, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 dzia\u0142anie jako dobre na podstawie zgodno\u015bci z tymi zasadami.
<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure><\/div>