Gdzie le\u017cy zatem granica pomi\u0119dzy rozpadem wi\u0119zi a potrzeb\u0105 zautomatyzowania cho\u0107 cz\u0119\u015bci opieki w starzej\u0105cych si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwach?\u00a0<\/p>
Na tym etapie rozwoju robot\u00f3w opieku\u0144czych trudno j\u0105 dookre\u015bli\u0107. Dlatego zamiast wyrokowa\u0107 nad ich destrukcyjnym b\u0105d\u017a zbawiennym wp\u0142ywem, skupmy si\u0119 na niuansach.<\/p>
W USA od 2022 roku trwa eksperyment. Stan Nowy Jork zapewnia roboty konwersacyjne ElliQ seniorom, kt\u00f3rzy s\u0105 zagro\u017ceni samotno\u015bci\u0105. Program powsta\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy: New York State Office for the Aging (NYSOFA), lokalnych agencji zwi\u0105zanych z problem starzenia si\u0119 i samego producenta robot\u00f3w.<\/p>
By wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w eksperymencie trzeba spe\u0142ni\u0107 kilka warunk\u00f3w, co nie zniech\u0119ca Amerykan\u00f3w, gdy\u017c do programu zg\u0142osi\u0142o si\u0119 ponad 3500 os\u00f3b, z kt\u00f3rych 834 otrzyma\u0142o roboty. ElliQ sta\u0142 si\u0119 sta\u0142ym elementem codzienno\u015bci setek senior\u00f3w, chocia\u017c wygl\u0105da niepozornie, bo w przeciwie\u0144stwie do konkurencyjnych urz\u0105dze\u0144 nie przybiera formy zwierz\u0119cej ani humanoidalnej. Posiada za to szereg unikatowych funkcji. Nie tylko s\u0142ucha i odpowiada na wydawane polecenia, ale sam inicjuje rozmowy, zach\u0119caj\u0105c do brania lek\u00f3w, opowiadania o \u017cyciu, codzienno\u015bci oraz rozterkach. Od 2023 dba r\u00f3wnie\u017c o rozw\u00f3j kulturalny swoich podopiecznych, proponuj\u0105c aktywno\u015bci to\u017csame z terapi\u0105 zaj\u0119ciow\u0105, m.in<\/a> malowanie obraz\u00f3w z pomoc\u0105 AI czy wirtualne zwiedzanie muze\u00f3w. <\/p> ElliQ to robot przeznaczony do u\u017cytku domowego, kt\u00f3ry pomaga lepiej funkcjonowa\u0107 w naturalnym \u015brodowisku osoby starszej. Mimo dylemat\u00f3w etycznych, okazuje si\u0119, \u017ce spe\u0142nia swoj\u0105 funkcj\u0119, a u\u017cytkownicy oceniaj\u0105 go bardzo pozytywnie. A\u017c 94% senior\u00f3w pytanych o opini\u0119 na temat sprz\u0119tu deklaruje, \u017ce czuj\u0105 si\u0119 dzi\u0119ki niemu mniej samotni, a 97% zapewnia o poprawie samopoczucia odk\u0105d go u\u017cytkuje. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce s\u0105 to dane z raportu producenta, gdzie \u015brednia ocena satysfakcji ze sprz\u0119tu wynios\u0142a 4,6\/5. Nie mo\u017cna wi\u0119c rozszerza\u0107 tych danych na ca\u0142\u0105 populacj\u0119, ale warto je potraktowa\u0107 jako punkt wyj\u015bcia do dyskusji o przysz\u0142o\u015bci starzej\u0105cych si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw.<\/p> Po drugiej stronie globu podobne technologie s\u0105 wdra\u017cane zupe\u0142nie inaczej. W Korei Po\u0142udniowej i Japonii funkcjonuj\u0105 roboty-lalki, kt\u00f3re posiadaj\u0105 podobne funkcje do ElliQ, ale mo\u017cna je dodatkowo przebiera\u0107, spa\u0107 z nimi lub wozi\u0107 w w\u00f3zku. Najpopularniejsza lalka wdra\u017cana w Korei Po\u0142udniowej to Hyodol, kt\u00f3ra ma przypomina\u0107 wnuczk\u0119 lub wnuka. Nie jest ona jednak realistyczna, wygl\u0105da jak typowa szmacianka z dzieci\u0144stwa. Jej konkurentkami s\u0105 m.in Ami-chan i Hello Baby, kt\u00f3rych wygl\u0105d tak\u017ce ma przypomina\u0107 dzieci.<\/p> Opr\u00f3cz kwestii zwi\u0105zanych z etyk\u0105 i skuteczno\u015bci\u0105 lalek-robot\u00f3w opieku\u0144czych wida\u0107, \u017ce co kraj to obyczaj, a estetyka ma narodowo\u015b\u0107. Producenci robot\u00f3w dla os\u00f3b starszych stylizuj\u0105 je zgodnie z wyobra\u017ceniami i wzorcami kulturowymi. W Japonii estetyka kawaii wykracza daleko poza \u015bwiat dzieci\u0119cych zabawek. Podobne nurty s\u0105 obecne w Korei Po\u0142udniowej gdzie d\u0105\u017cy si\u0119, by rzeczy by\u0142y urocze i s\u0142odkie. To tworzy przestrze\u0144 dla produkt\u00f3w, kt\u00f3re w innych pa\u0144stwach mog\u0142yby zosta\u0107 uznane za infantylne. Pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania, jak takie roboty mia\u0142yby wygl\u0105da\u0107 w Polsce, by zwi\u0119kszy\u0107 szans\u0119 na ich akceptacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Kwestia wygl\u0105du ma tutaj du\u017ce znaczenie i mo\u017ce zawa\u017cy\u0107 na tym, ile czasu potrzeba, by podobne rozwi\u0105zania zyska\u0142y zaufanie spo\u0142eczne.<\/p> Lalki-wnuki, szczeg\u00f3lnie w estetyce proponowanej przez Kore\u0119 p\u0142d. oraz Japoni\u0119, w kulturach europejskich, kt\u00f3re s\u0105 pod du\u017cym wp\u0142ywem USA, mog\u0105 spotka\u0107 si\u0119 z zarzutem reprodukowania stereotyp\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie tych zwi\u0105zanych z powi\u0105zywaniem senior\u00f3w z zabawkami, czyli ich infantylizacj\u0105, ale te\u017c narzucaniem sympatii do dzieci, kt\u00f3ra chocia\u017c u wi\u0119kszo\u015bci niezaprzeczalna, mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce przeszacowana. <\/p> W 2024 roku zbadano senior\u00f3w w USA, pochodz\u0105cych z Korei Po\u0142udniowej, co cz\u0119\u015bciowo da\u0142o odpowied\u017a na powy\u017csze w\u0105tpliwo\u015bci. Lalki Hyodol rozdano 41 seniorom, z kt\u00f3rych 6 odda\u0142o je po tygodniu, a 11 po 4 miesi\u0105cach. Jak osoby starsze uzasadnia\u0142y sw\u00f3j wyb\u00f3r? Niekt\u00f3rych denerwowa\u0142y odg\u0142osy, innych komunikaty, kt\u00f3re by\u0142y inne ni\u017c oczekiwano, ale pojawi\u0142 si\u0119 te\u017c dodatkowy pow\u00f3d. Niekt\u00f3rzy mieli poczucie winy, gdy nie reagowali na lalki w spos\u00f3b przez nie po\u017c\u0105dany i czuli si\u0119, jakby zawiedli swoje wnuki – a jednocze\u015bnie nie chcieli by\u0107 obci\u0105\u017ceni opiekowaniem si\u0119 nimi. Okaza\u0142o si\u0119 wi\u0119c, \u017ce robot, kt\u00f3ry mia\u0142 wykonywa\u0107 prac\u0119 emocjonaln\u0105, generowa\u0142 potrzeb\u0119 jej odwzajemnienia.<\/p> W Polsce jak w wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw os\u00f3b starszych r\u00f3wnie\u017c przybywa, a nag\u0142\u00f3wki prasowe regularnie informuj\u0105 nas o \u201cepidemii samotno\u015bci\u201d, kt\u00f3ra dotyczy wszystkich pokole\u0144. Czy jednak wprowadzenie podobnych robot\u00f3w konwersacyjnych na nasz rynek rozwi\u0105za\u0142oby chocia\u017c cz\u0119\u015bciowo ten problem? \u017byjemy w dobie du\u017cego oporu wzgl\u0119dem AI i paniki moralnej, kt\u00f3ra narasta przy prezentacji ka\u017cdej nowinki technologicznej. Jest wi\u0119c du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce podobne rozwi\u0105zanie spotka\u0142oby si\u0119 u nas z oporem spo\u0142ecznym. <\/p>W Azji robot dosta\u0142 twarz wnuka <\/strong><\/h4>
Babcia przed telewizorem <\/strong><\/h4>