S\u0142owo \u201erobot\u201d ma sto pi\u0119\u0107 lat i od pocz\u0105tku oznacza\u0142o co\u015b przykrego. Karel \u010capek wzi\u0105\u0142 je z czeskiej \u201eroboty\u201d, czyli pa\u0144szczy\u017anianej har\u00f3wki, i wstawi\u0142 do sztuki R.U.R. z 1920 roku. Jego roboty to nie blaszane maszyny, lecz sztuczni ludzie produkowani ta\u015bmowo, by wyr\u0119cza\u0107 nas w pracy. Sztuka ko\u0144czy si\u0119 znakomicie: bunt, rze\u017a, koniec gatunku ludzkiego. Mora\u0142 by\u0142 czytelny. Klasa s\u0142u\u017c\u0105cych pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej wypowie pos\u0142usze\u0144stwo.<\/p>
Po stu latach s\u0142u\u017c\u0105cy naprawd\u0119 schodzi z ta\u015bmy, i to taniej ni\u017c \u010capek m\u00f3g\u0142 przypuszcza\u0107. Unitree G1 w wersji podstawowej kosztuje oko\u0142o 13 tysi\u0119cy dolar\u00f3w, czyli mniej ni\u017c przyzwoity ma\u0142y samoch\u00f3d. Firma 1X wystawi\u0142a do przedsprzeda\u017cy humanoida Neo: 20 tysi\u0119cy dolar\u00f3w na w\u0142asno\u015b\u0107 albo 499 dolar\u00f3w miesi\u0119cznie w abonamencie, z dostawami zapowiedzianymi na ten rok. Musk obiecuje Optimusa za 20-30 tysi\u0119cy, cho\u0107 na razie sk\u0142ada go wy\u0142\u0105cznie we w\u0142asnej fabryce, a faktyczny koszt produkcji jest wielokrotnie wy\u017cszy i, jak to bywa z obietnicami Muska, zapewne jeszcze sporo poczekamy, aby zobaczy\u0107 co\u015b, co cho\u0107by cz\u0119\u015bciowo przypomina\u0142oby obietnice. Figure posz\u0142o w przemys\u0142 i wynajmuje swoje humanoidy na linii monta\u017cowej BMW, rozliczaj\u0105c je od godziny pracy. Z ca\u0142ej czw\u00f3rki tylko Unitree i Neo celuj\u0105 naprawd\u0119 w prywatny dom, i to z gwiazdk\u0105: G1 to platforma badawcza, kt\u00f3ra sama nie zrobi kawy, a Neo dopiero wje\u017cd\u017ca na rynek. Deklarowana data wej\u015bcia do mieszka\u0144 nie jest ju\u017c liczona w dekadach, tylko w sezonach dostaw.<\/p>
Tu zaczyna si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3rej nie znajdziecie w folderach reklamowych. Neo nie jest w pe\u0142ni samodzielny. Trudniejsze zadania, jak z\u0142o\u017cenie prania czy ogarni\u0119cie kuchni, wykonuje w trybie zdalnego sterowania – gdzie\u015b siedzi \u017cywy operator i przez kamery robota ogl\u0105da wasze mieszkanie, prowadz\u0105c jego r\u0119ce. Zaprosili\u015bcie maszyn\u0119, \u017ceby nie musie\u0107 prosi\u0107 o pomoc drugiego cz\u0142owieka. Dostali\u015bcie cz\u0142owieka schowanego w maszynie. W dodatku takiego, kt\u00f3ry widzi ba\u0142agan w waszej sypialni. Co wi\u0119cej, w wariancie abonamentowym tego s\u0142u\u017c\u0105cego si\u0119 nie kupuje, tylko wynajmuje – mo\u017cna go zdalnie zaktualizowa\u0107, a w razie zaleg\u0142ej p\u0142atno\u015bci od\u0142\u0105czy\u0107. \u010capkowski l\u0119k przed buntem maszyn brzmi przy tym staro\u015bwiecko. Realna w\u0142adza nie le\u017cy po stronie robota, lecz firmy, kt\u00f3ra trzyma go na smyczy z drugiego ko\u0144ca sieci.<\/p>
Utrata pracy fizycznej to nudny w\u0105tek, dobrze ograny. Znacznie ciekawsze jest to, co humanoid zrobi z relacjami mi\u0119dzy lud\u017ami. Podzia\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w domowych bywa polem cichej wojny, ale jest te\u017c jednym z nielicznych miejsc, w kt\u00f3rych para naprawd\u0119 co\u015b wsp\u00f3lnie ustala. Kto wynosi \u015bmieci. Czyja dzi\u015b kolej na zmywanie. Wstawcie teraz w to miejsce robota za 499 dolar\u00f3w miesi\u0119cznie, a zniknie tarcie i ostatnia odrobina codziennej rytualnej wzajemno\u015bci, na kt\u00f3rej po cichu trzyma si\u0119 wsp\u00f3lne gospodarstwo. Komu w\u0142a\u015bciwie podzi\u0119kujecie za kaw\u0119?<\/p>
Jest jeszcze samotno\u015b\u0107. Humanoid w salonie to urz\u0105dzenie idealne do jej hodowania: zawsze obecny, zawsze uprzejmy, nigdy obra\u017cony ani zm\u0119czony. Po co puka\u0107 do s\u0105siadki po szklank\u0119 cukru, skoro robot podjedzie do sklepu? Po co t\u0142umaczy\u0107 dziecku, \u017ce po sobie si\u0119 sprz\u0105ta, skoro sprz\u0105tanie przesta\u0142o by\u0107 czyimkolwiek obowi\u0105zkiem? Dzieci wychowane przy takim domowniku naucz\u0105 si\u0119 czego\u015b jeszcze: \u017ce istnieje kto\u015b, komu wydaje si\u0119 polecenia i kto nigdy nie odmawia. Trudno o gorszy wzorzec na p\u00f3\u017aniejsze relacje z lud\u017ami, kt\u00f3rzy, jako \u017cywo, odmawia\u0107 potrafi\u0105 ca\u0142kiem dobrze.<\/p>
Lem w \u201eNiezwyci\u0119\u017conym\u201d pokaza\u0142, \u017ce ewolucja maszyn wcale nie musi p\u00f3j\u015b\u0107 w nasz\u0105 stron\u0119. Na Regis III rz\u0105dz\u0105 roje martwych mikrokryszta\u0142\u00f3w, oboj\u0119tne i ca\u0142kowicie nieludzkie. My tymczasem uparcie budujemy maszyny na w\u0142asne podobie\u0144stwo: para r\u0105k, twarz na wysoko\u015bci naszej twarzy. Nie dlatego, \u017ce to in\u017cyniersko optymalne, bo k\u00f3\u0142ka radzi\u0142yby sobie lepiej ni\u017c nogi na schodach. Robimy to, bo chcemy mie\u0107 w domu kogo\u015b, a nie co\u015b.<\/p>
Jacek Dukaj w \u201ePerfekcyjnej niedoskona\u0142o\u015bci\u201d idzie o krok dalej. W jego \u015bwiecie istoty postludzkie przeros\u0142y dawn\u0105 form\u0119 tak bardzo, \u017ce zwyk\u0142y cz\u0142owiek bywa ju\u017c tylko chronionym reliktem, a granica mi\u0119dzy obs\u0142uguj\u0105cym a obs\u0142ugiwanym dawno si\u0119 zatar\u0142a. Na ko\u0144cu tej drogi czeka Kultura Iaina Banksa z \u201eExcession\u201d – cywilizacja, w kt\u00f3rej superinteligentne Umys\u0142y zajmuj\u0105 si\u0119 wszystkim, a ludzie staj\u0105 si\u0119 dopieszczon\u0105 klas\u0105 pr\u00f3\u017cniacz\u0105, zwolnion\u0105 z wysi\u0142ku i z podejmowania decyzji. Brzmi jak raj i prawdopodobnie nim jest – do momentu, w kt\u00f3rym zapomnimy, jak si\u0119 robi cokolwiek samemu. Pytanie tylko, kto w takim domu jest panem, a kto – jak u \u010capka – s\u0142u\u017c\u0105cym, kt\u00f3ry zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c po cichu przej\u0105\u0107 ster.<\/p>
Robot poda wam kaw\u0119. Tylko warto wcze\u015bniej ustali\u0107, z kim j\u0105 wypijecie, bo picie do lustra, jak wiadomo, jest niezdrowe.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Robot poda wam kaw\u0119. Tylko warto wcze\u015bniej ustali\u0107, z kim j\u0105 wypijecie, bo picie do lustra, jak wiadomo, jest niezdrowe.<\/p>\n","protected":false},"author":247,"featured_media":20020,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[771,754,780],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[38],"ppma_author":[614],"class_list":["post-20019","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-it","category-hai_premium","category-redakcja-poleca","difficulty-level-medium"],"acf":[],"authors":[{"term_id":614,"user_id":247,"is_guest":0,"slug":"prof-dr-hab-dariusz-jemielniak","display_name":"prof. dr hab. Dariusz Jemielniak","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg"},"first_name":"Dariusz","last_name":"Jemielniak","user_url":"","job_title":"","description":"Profesor zarz\u0105dzania Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego, gdzie kieruje katedr\u0105 MINDS (Management in Networked and Digital Societies). Pracuje te\u017c jako faculty associate w Berkman-Klein Center for Internet and Society na Harvardzie. Wiceprezes Polskiej Akademii Nauk. Cz\u0142onek Rady Programowej CampusAI."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20019","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/247"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20019"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20019\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20029,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20019\/revisions\/20029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20019"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=20019"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=20019"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=20019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}