Przez ostatnie lata debat\u0119 o sztucznej inteligencji nap\u0119dza\u0142y przede wszystkim prognozy. Jedni obiecywali gwa\u0142towny wzrost produktywno\u015bci i rozwi\u0105zanie problem\u00f3w, z kt\u00f3rymi pa\u0144stwa nie radz\u0105 sobie od dekad. Inni zapowiadali masowe bezrobocie, utrat\u0119 kontroli nad technologi\u0105, a czasem wr\u0119cz koniec ludzkiej cywilizacji. \u0141\u0105czy\u0142o ich jedno: m\u00f3wili o przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej nie spos\u00f3b by\u0142o jeszcze sprawdzi\u0107.<\/p>
ONZ pr\u00f3buje wprowadzi\u0107 do tej dyskusji co\u015b mniej widowiskowego, ale by\u0107 mo\u017ce znacznie wa\u017cniejszego \u2013 wsp\u00f3ln\u0105 baz\u0119 wiedzy. Opublikowany w lipcu pierwszy raport Niezale\u017cnego Mi\u0119dzynarodowego Panelu Naukowego ds. AI<\/mark><\/a> oraz inauguracyjny Globalny Dialog o Zarz\u0105dzaniu AI w Genewie nie stworzy\u0142y \u015bwiatowego regulatora. Pokaza\u0142y jednak, \u017ce rz\u0105dy coraz wyra\u017aniej potrzebuj\u0105 niezale\u017cnych danych, a nie kolejnych prezentacji przygotowanych przez producent\u00f3w technologii.<\/p> Globalny Dialog o Zarz\u0105dzaniu AI<\/mark><\/a> jest forum, na kt\u00f3rym przedstawiciele pa\u0144stw, biznesu, nauki i organizacji spo\u0142ecznych maj\u0105 wymienia\u0107 informacje oraz szuka\u0107 wsp\u00f3lnego j\u0119zyka. W Genewie nie przyj\u0119to jednak traktatu, jednolitych norm ani nowych obowi\u0105zk\u00f3w dla przedsi\u0119biorstw. Kolejne spotkanie zaplanowano na maj 2027 roku. Trudno si\u0119 wi\u0119c dopatrywa\u0107 prze\u0142omu w tej sytuacji.<\/p> Znaczenie tego procesu le\u017cy gdzie indziej. Po raz pierwszy pa\u0144stwa nale\u017c\u0105ce do ONZ ro`zmaiaj\u0105 o rozwoju AI na podstawie raportu przygotowanego przez sta\u0142y panel naukowy. To zmiana instytucjonalna, kt\u00f3ra mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje.<\/p> Pomys\u0142 dojrzewa\u0142 od 2023 roku. Rok p\u00f3\u017aniej organ doradczy Sekretarza Generalnego ONZ opublikowa\u0142 raport \u201eGoverning AI for Humanity\u201d<\/a>,<\/mark> w kt\u00f3rym zaproponowa\u0142 mi\u0119dzy innymi utworzenie mi\u0119dzynarodowego panelu naukowego oraz globalnego forum politycznego.<\/p> Zgromadzenie Og\u00f3lne formalnie powo\u0142a\u0142o oba mechanizmy w sierpniu 2025 roku. Panel rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej. Tworzy go 40 ekspert\u00f3w z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w i dziedzin, a jego zadaniem jest regularne porz\u0105dkowanie wiedzy o mo\u017cliwo\u015bciach, ryzykach i skutkach sztucznej inteligencji.<\/p> Niekt\u00f3rzy por\u00f3wnuj\u0105 go do klimatycznego IPCC \u2013 co jest jednak nie do ko\u0144ca \u015bcis\u0142e. Panel ds. AI nie jest regulatorem. Nie kontroluje firm, nie prowadzi audyt\u00f3w i nie m\u00f3wi pa\u0144stwom, jakie przepisy powinny uchwali\u0107. Zgodnie z oficjalnym opisem jego mandatu<\/a> <\/mark>ma dostarcza\u0107 niezale\u017cne oceny naukowe, z kt\u00f3rych politycy mog\u0105 skorzysta\u0107 \u2013 albo je zignorowa\u0107.<\/p> Po co wi\u0119c powo\u0142ywa\u0107 instytucj\u0119 bez prawa wydawania polece\u0144? Poniewa\u017c \u015bwiatowa debata o AI cierpi dzi\u015b nie tylko na brak przepis\u00f3w. Brakuje jej r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3lnego obrazu rzeczywisto\u015bci.<\/p> Najbardziej zaawansowane systemy powstaj\u0105 w kilku prywatnych firmach. To one maj\u0105 dost\u0119p do infrastruktury, danych treningowych, wynik\u00f3w wewn\u0119trznych test\u00f3w i informacji o cz\u0119\u015bci incydent\u00f3w. Niezale\u017cni badacze najcz\u0119\u015bciej ogl\u0105daj\u0105 produkt dopiero po jego udost\u0119pnieniu, a administracje wielu pa\u0144stw nie maj\u0105 zasob\u00f3w, aby samodzielnie sprawdzi\u0107 deklaracje dostawc\u00f3w.<\/p> Powstaje wi\u0119c wyra\u017ana asymetria. Firma prezentuje model, opisuje jego mo\u017cliwo\u015bci, og\u0142asza popraw\u0119 bezpiecze\u0144stwa i publikuje wybrane wyniki test\u00f3w. Regulator mo\u017ce je analizowa\u0107, ale cz\u0119sto nie dysponuje danymi, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby je w pe\u0142ni zweryfikowa\u0107.<\/p> Lipiecowy raport panelu ONZ<\/mark><\/a> wskazuje, \u017ce rozw\u00f3j mo\u017cliwo\u015bci modeli wyprzedza zdolno\u015b\u0107 instytucji do ich niezale\u017cnego badania. Autorzy zwracaj\u0105 tak\u017ce uwag\u0119 na koncentracj\u0119 mocy obliczeniowej, kapita\u0142u i kompetencji w niewielkiej grupie firm oraz pa\u0144stw.<\/p> Nie oznacza to, \u017ce informacje publikowane przez producent\u00f3w s\u0105 z definicji niewiarygodne. Trudno jednak budowa\u0107 system nadzoru, kt\u00f3ry zale\u017cy przede wszystkim od tego, co zechc\u0105 ujawni\u0107 podmioty podlegaj\u0105ce temu nadzorowi.<\/p> Podobny problem wida\u0107 po stronie biznesowej. Wed\u0142ug Stanford AI Index 2026<\/a> <\/mark>globalne inwestycje korporacyjne w AI osi\u0105gn\u0119\u0142y w 2025 roku 581,7 mld dolar\u00f3w. Korzystanie z tej technologii deklarowa\u0142o ju\u017c 88 proc. badanych organizacji.<\/p> Same wdro\u017cenia niewiele jednak m\u00f3wi\u0105 o efektach. W Global CEO Survey 2026 firmy PwC<\/mark><\/a> 56 proc. prezes\u00f3w przyzna\u0142o, \u017ce inwestycje w AI nie przynios\u0142y dotychczas ani wzrostu przychod\u00f3w, ani obni\u017cenia koszt\u00f3w. Tylko 12 proc. odnotowa\u0142o obie korzy\u015bci jednocze\u015bnie.<\/p> Nie jest to dow\u00f3d na pora\u017ck\u0119 technologii. Pokazuje raczej, jak \u0142atwo pomyli\u0107 zakup licencji, uruchomienie pilota\u017cu lub udost\u0119pnienie chatbota pracownikom z realn\u0105 zmian\u0105 funkcjonowania firmy.<\/p> Liczb\u0119 u\u017cytkownik\u00f3w mo\u017cna policzy\u0107 w kilka minut. Znacznie trudniej ustali\u0107, czy AI skr\u00f3ci\u0142a proces, poprawi\u0142a jako\u015b\u0107 decyzji, ograniczy\u0142a liczb\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w albo zmniejszy\u0142a koszty. A przecie\u017c w\u0142a\u015bnie te pytania powinny decydowa\u0107 o ocenie wdro\u017cenia.<\/p> Dowod\u00f3w brakuje tak\u017ce przy opisywaniu szk\u00f3d. Czym jest incydent zwi\u0105zany z AI? B\u0142\u0119dn\u0105 odpowiedzi\u0105 chatbota, wyciekiem danych, dyskryminuj\u0105c\u0105 decyzj\u0105 systemu rekrutacyjnego, a mo\u017ce dopiero zdarzeniem powoduj\u0105cym mierzaln\u0105 strat\u0119?<\/p>Genewa nie stworzy\u0142a globalnego prawa<\/h4>
Naukowcy zamiast kolejnej komisji politycznej<\/h4>
Najwi\u0119cej o modelach wiedz\u0105 ich producenci<\/h4>
Du\u017co wdro\u017ce\u0144, ma\u0142o dowod\u00f3w<\/h4>
Ryzyko trzeba najpierw nazwa\u0107<\/h4>