W Melbourne pracuj\u0105 ju\u017c ca\u0142e rega\u0142y urz\u0105dze\u0144 \u0142\u0105cz\u0105cych hodowle ludzkich neuron\u00f3w z krzemowymi obwodami.<\/p>
W pa\u017adzierniku 2022 roku zesp\u00f3\u0142 Bretta Kagana z Cortical Labs opublikowa\u0142 w Neuron wyniki bada\u0144 brzmi\u0105cych jak odrzucony scenariusz science fiction. Oko\u0142o 800 tysi\u0119cy neuron\u00f3w – w jednych kulturach z indukowanych pluripotencjalnych kom\u00f3rek macierzystych cz\u0142owieka (nie\u017ale to brzmi, prawda?), w innych z pierwotnych neuron\u00f3w korowych embrion\u00f3w mysich – umieszczono na macierzy mikroelektrod. Badacze wcielili t\u0119 struktur\u0119 w uproszczon\u0105 wersj\u0119 gry Pong. Uk\u0142ad dostawa\u0142 dane o pi\u0142ce przez impulsy elektryczne. Ruchy paletki zale\u017ca\u0142y od aktywno\u015bci neuron\u00f3w. Autorzy zaobserwowali oznaki uczenia si\u0119 w ci\u0105gu pi\u0119ciu minut gry. To nie dow\u00f3d, \u017ce hodowla pojmowa\u0142a regu\u0142y tenisa sto\u0142owego. Warstwa \u017cywych kom\u00f3rek potrafi\u0142a po prostu zmieni\u0107 swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 pod wp\u0142ywem sprz\u0119\u017cenia ze \u015brodowiskiem.<\/p>
Tytu\u0142 artyku\u0142u wspomina\u0142 o odczuwaniu, albo wr\u0119cz pewnej mini-\u015bwiadomo\u015bci. Wielu neurobiolog\u00f3w uzna\u0142o ten j\u0119zyk za zbyt odwa\u017cny. W marcu 2023 roku grupa badaczy pod kierunkiem Fuata Balciego odpowiedzia\u0142a na \u0142amach tego samego czasopisma. Argumentowali, \u017ce wyniki Kagana nie daj\u0105 podstaw do wnioskowania o inteligencji czy odczuwaniu w zwyk\u0142ym sensie tych s\u0142\u00f3w. Bezpieczniej m\u00f3wi\u0107 o plastyczno\u015bci i uczeniu si\u0119 w zamkni\u0119tej p\u0119tli bod\u017ac\u00f3w. To wystarczaj\u0105co du\u017ce osi\u0105gni\u0119cie. Nie potrzebujemy do tego dokleja\u0107 \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>
Trzy lata p\u00f3\u017aniej firma pokaza\u0142a CL1. To biokomputer \u0142\u0105cz\u0105cy neurony z systemem podtrzymywania \u017cycia. Urz\u0105dzenie zadebiutowa\u0142o 2 marca 2025 roku podczas Mobile World Congress w Barcelonie. Cena pojedynczej jednostki wynosi\u0142a oko\u0142o 35 tysi\u0119cy dolar\u00f3w. Przy zakupie w stojakach po 30 sztuk kwota spada\u0142a do oko\u0142o 20 tysi\u0119cy dolar\u00f3w za modu\u0142. W marcu 2026 roku firma poinformowa\u0142a o uruchomieniu prototypowego centrum danych w Melbourne wyposa\u017conego w 120 takich jednostek. Ka\u017cda z nich zawiera\u0142a oko\u0142o 200 tysi\u0119cy kom\u00f3rek nerwowych – cho\u0107 materia\u0142y firmowe z 2025 roku m\u00f3wi\u0142y jeszcze o 800 tysi\u0105cach. Ta rozbie\u017cno\u015b\u0107 sugeruje, \u017ce konkretne warto\u015bci bywaj\u0105 p\u0142ynne. Bezpieczniej operowa\u0107 rz\u0119dem setek tysi\u0119cy neuron\u00f3w.<\/p>
Kwestia zu\u017cycia energii wymaga precyzji. Karta NVIDIA H100 w wersji SXM pobiera do 700 W. Wersja PCIe ma TDP konfigurowalne w przedziale 300-350 W. Wed\u0142ug firmy pojedyncza jednostka CL1 zu\u017cywa oko\u0142o 850-1000 W. W marcu 2026 roku Hon Weng Chong deklarowa\u0142 z kolei, \u017ce w\u0142a\u015bciwy modu\u0142 obliczeniowy w centrum danych pobiera oko\u0142o 30 W. Te dane wygl\u0105daj\u0105 atrakcyjnie. Nie wolno ich jednak traktowa\u0107 jako prostego rankingu wydajno\u015bci. CL1 nie zast\u0105pi akceleratora AI. S\u0142u\u017cy do badania \u017cywej tkanki i reakcji farmakologicznych.<\/p>
W marcu 2026 roku ruszy\u0142o Bio Data Centre w Melbourne. Planowane jest te\u017c wi\u0119ksze centrum w Singapurze we wsp\u00f3\u0142pracy z operatorem DayOne. Pierwsza faza obejmuje pojedynczy stojak z 20 jednostkami w Yong Loo Lin School of Medicine (NUS Medicine), docelowo do tysi\u0105ca jednostek w komercyjnym o\u015brodku DayOne. Nie mamy do czynienia z biologiczn\u0105 alternatyw\u0105 dla serwerowni obs\u0142uguj\u0105cych czaty AI. To demonstracja skali. Chodzi o udost\u0119pnianie hodowli przez chmur\u0119. Badacze mog\u0105 dzi\u0119ki temu pracowa\u0107 bez w\u0142asnego laboratorium kom\u00f3rkowego. Pami\u0119tacie The Matrix? <\/em>Znacznie sensowniejsze od wykorzystywania ludzkich cia\u0142 jako baterii by\u0142oby zagospodarowanie m\u00f3zg\u00f3w na potrzeby centr\u00f3w obliczeniowych.<\/p> Konkurencja dzia\u0142a w Szwajcarii. 15 maja 2024 roku FinalSpark og\u0142osi\u0142 uruchomienie Neuroplatformy. To system oferuj\u0105cy zdalny dost\u0119p do eksperyment\u00f3w na ludzkich organoidach m\u00f3zgowych. Platforma zapewnia kontakt z 16 organoidami umieszczonymi na czterech macierzach elektrod. Systemem mo\u017cna sterowa\u0107 za pomoc\u0105 Pythona i notatnik\u00f3w Jupyter. Has\u0142a o milionkrotnie ni\u017cszym zu\u017cyciu energii pochodz\u0105 g\u0142\u00f3wnie z marketingu. Nauka m\u00f3wi raczej o hipotezie wysokiej efektywno\u015bci biologicznych sieci. Nie wykazano jeszcze realnej przewagi nad krzemem w z\u0142o\u017conych obliczeniach.<\/p> Po pierwszym zachwycie czas na realizm. To nie s\u0105 m\u00f3zgi. Organoidy FinalSpark maj\u0105 oko\u0142o p\u00f3\u0142 milimetra \u015brednicy i zawieraj\u0105 oko\u0142o 10 tysi\u0119cy neuron\u00f3w ka\u017cdy. Brakuje im unaczynienia typowego dla tkanki in vivo. Nie posiadaj\u0105 cia\u0142a, zmys\u0142\u00f3w, potrzeb ani historii relacji z otoczeniem. Obecne modele s\u0105 uproszczone. Cierpi\u0105 na niedojrza\u0142o\u015b\u0107 kom\u00f3rek i brak wyra\u017anej struktury warstwowej. To narz\u0119dzia do badania toksyczno\u015bci i lek\u00f3w, a nie kandydaci na partner\u00f3w do dyskusji.<\/p> Ale nawet dzi\u015b pozostajemy z oczywistymi pytaniami o przysz\u0142o\u015b\u0107. Co zrobimy, je\u015bli te konstrukty zaczn\u0105 kiedy\u015b co\u015b odczuwa\u0107? Andrea Lavazza nazwa\u0142 ludzkie organoidy m\u00f3zgowe mieczem obosiecznym. Daj\u0105 lepsze modele chor\u00f3b ni\u017c myszy, ale ich rosn\u0105ca z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 wymusza refleksj\u0119 nad statusem moralnym. Bioetycy ostrzegaj\u0105 przed czekaniem z t\u0105 rozmow\u0105 do momentu, a\u017c technologia nas zaskoczy. Nie dysponujemy prostym testem na \u015bwiadomo\u015b\u0107. Teoria Zintegrowanej Informacji Tononiego skupia si\u0119 na sp\u00f3jno\u015bci danych w systemie. Hipoteza Globalnej Przestrzeni Roboczej Dehaene’a wi\u0105\u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 z szerokim udost\u0119pnianiem informacji w sieci neuron\u00f3w. Teoria schematu uwagi Graziano traktuje subiektywny stan jako wewn\u0119trzny model w\u0142asnej uwagi. Ka\u017cda koncepcja wskazuje inny kierunek. \u017badna nie oferuje \u0142atwej instrukcji oceny interes\u00f3w moralnych organoidu.<\/p> Pisarze science fiction od dawna badaj\u0105 te granice. Peter Watts w \u015alepowidzeniu<\/em> pokazuje, \u017ce wysoka inteligencja mo\u017ce istnie\u0107 bez wewn\u0119trznego poczucia „ja”. Sk\u0105din\u0105d, trafnie rysuje tak\u017ce gospodarowanie mocy obliczeniowych m\u00f3zgu w zamian za wirtualny raj. Greg Egan w Mie\u015bcie permutacji<\/em> opisuje cyfrowe kopie umys\u0142\u00f3w walcz\u0105ce o status w\u0142asnego istnienia. Spory o moralny status biokomputer\u00f3w b\u0119d\u0105 oscylowa\u0107 mi\u0119dzy tymi wizjami. Praktyczne ograniczenia s\u0105 jednak twarde. Biokomputer nie zast\u0105pi serwer\u00f3w z modelami j\u0119zykowymi. \u017bywa tkanka wymaga po\u017cywki, sterylno\u015bci i kontroli temperatury. Ma ograniczony czas \u017cycia. Neurony w systemach Cortical Labs prze\u017cywaj\u0105 do p\u00f3\u0142 roku. FinalSpark m\u00f3wi o nieco ponad stu dniach. Ale to nadal jest przecie\u017c doskona\u0142e \u015brodowisko do testowania neurobiologii, cho\u0107 niekoniecznie najlepszy fundament pod biologiczny ChatGPT.<\/p> Pojawia si\u0119 tu istotny argument etyczny. Ludzkie neurony in vitro mog\u0105 lepiej modelowa\u0107 ludzkie schorzenia ni\u017c zwierz\u0119ta. To nie usuwa problem\u00f3w moralnych. Po prostu zmienia ich wektor. Zamiast pyta\u0107 o cierpienie myszy, zaczniemy zastanawia\u0107 si\u0119 nad ochron\u0105 tkanek, kt\u00f3re reaguj\u0105 i ucz\u0105 si\u0119 w sztucznym \u015brodowisku. Wyrzucenie starego laptopa to czynno\u015b\u0107 bez znaczenia. Wy\u0142\u0105czenie hodowli z ludzkich kom\u00f3rek macierzystych na razie pozostaje podobnie proste. Zastanawiam si\u0119 tylko, jak d\u0142ugo s\u0142owo „jeszcze” b\u0119dzie tu pasowa\u0107.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kiedy kilka lat temu wyrzuca\u0142em stary laptop, nie zastanawia\u0142em si\u0119 nad jego ewentualnym cierpieniem. Krzem to krzem. Wystyg\u0142, wyl\u0105dowa\u0142 na elektroodpadach, sprawa zamkni\u0119ta. Teraz ten prosty odruch staje si\u0119 problematyczny. <\/p>\n","protected":false},"author":247,"featured_media":19756,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[754,761,780],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[37],"ppma_author":[614],"class_list":["post-19752","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hai_premium","category-prawo_etyka","category-redakcja-poleca","difficulty-level-hard"],"acf":[],"authors":[{"term_id":614,"user_id":247,"is_guest":0,"slug":"prof-dr-hab-dariusz-jemielniak","display_name":"prof. dr hab. Dariusz Jemielniak","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg"},"first_name":"Dariusz","last_name":"Jemielniak","user_url":"","job_title":"","description":"Profesor zarz\u0105dzania Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego, gdzie kieruje katedr\u0105 MINDS (Management in Networked and Digital Societies). Pracuje te\u017c jako faculty associate w Berkman-Klein Center for Internet and Society na Harvardzie. Wiceprezes Polskiej Akademii Nauk. Cz\u0142onek Rady Programowej CampusAI."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19752","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/247"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19752"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19752\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19760,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19752\/revisions\/19760"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19752"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=19752"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=19752"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=19752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}