Poprzednie edycje raportu opiera\u0142y si\u0119 na ankiecie eksperckiej. W 2026 roku Frontiers, naukowa organizacja wydawnicza wsp\u00f3\u0142tworz\u0105ca raport Top 10 Emerging Technologies od lat, zast\u0105pi\u0142a j\u0105 narz\u0119dziem opartym na du\u017cych modelach j\u0119zykowych. Trzy modele (GPT-4.1 mini, GPT-5 i Gemini 2.5) dzia\u0142a\u0142y r\u00f3wnolegle: ka\u017cdy generowa\u0142 propozycje technologii z o\u015bmiu dziedzin akademickich i trzynastu sektor\u00f3w przemys\u0142owych, wzajemnie weryfikuj\u0105c swoje wyniki. Z ponad 1200 kandydat\u00f3w eksperci ludzcy wybrali osiemdziesi\u0105t, a Rada Doradcza wy\u0142oni\u0142a fina\u0142ow\u0105 dziesi\u0105tk\u0119.<\/p>
Poni\u017cej opisujemy t\u0119 dziesi\u0105tk\u0119, zwracaj\u0105c przy tym uwag\u0119 na to, jak bardzo AI staje si\u0119 elementarn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ich rozwoju. Nie jest ju\u017c technologi\u0105 wspomagaj\u0105c\u0105, a pe\u0142noprawnym elementem, bez kt\u00f3rego rozw\u00f3j przedstawionych rozwi\u0105za\u0144 by\u0142by utrudniony, a na pewno \u2013 znacznie wolniejszy.<\/p>
Najwi\u0119ksz\u0105 niespodziank\u0105 na li\u015bcie dla os\u00f3b \u015bledz\u0105cych AI jest technologia okre\u015blana jako modele \u015bwiata. Nie chodzi jednak o kolejn\u0105 iteracj\u0119 du\u017cego modelu j\u0119zykowego.<\/p>
Modele j\u0119zykowe ucz\u0105 si\u0119 z tekstu: z opis\u00f3w \u015bwiata, jego interpretacji, jego historii zapisanej s\u0142owami. Modele \u015bwiata ucz\u0105 si\u0119 z bezpo\u015bredniego do\u015bwiadczenia \u015brodowiska fizycznego, rejestrowanego przez kamery, czujniki, akcelerometry. Wideo ze spadaj\u0105cym jab\u0142kiem, sygna\u0142 czujnika rejestruj\u0105cego uderzenie i zdanie opisuj\u0105ce grawitacj\u0119 trafiaj\u0105 w to samo miejsce wsp\u00f3lnej przestrzeni reprezentacji. Model nie uczy si\u0119 s\u0142owa „grawitacja”. Uczy si\u0119 grawitacji.<\/p>
Architektonicznie kluczem by\u0142a opublikowana w 2022 roku architektura JEPA Yanna LeCuna (Joint Embedding Predictive Architecture). Zamiast rekonstruowa\u0107 ka\u017cdy piksel wideo, model uczy si\u0119 przewidywa\u0107 skompresowane reprezentacje tego, co wydarzy si\u0119 dalej: relacje przyczynowe, dynamik\u0119, struktur\u0119 zdarze\u0144. To inny rodzaj uczenia ni\u017c przewidywanie nast\u0119pnego tokenu.<\/p>
Pierwsza du\u017ca implementacja tych idei w praktyce to platforma NVIDIA Cosmos, uruchomiona w 2025 roku i wytrenowana na 20 milionach godzin nagra\u0144 ze \u015brodowisk robotycznych, przemys\u0142owych i drogowych. Roboty trenowane na Cosmosie radz\u0105 sobie w fizycznych sytuacjach, kt\u00f3rych nigdy wcze\u015bniej nie napotka\u0142y, bo rozumuj\u0105 z wewn\u0119trznego modelu zachowania materii, nie z biblioteki zapami\u0119tanych przypadk\u00f3w.<\/p>
W 2026 roku badacze ze Stanford Doerr School of Sustainability wbudowali podej\u015bcie modeli \u015bwiata w symulacj\u0119 klimatyczn\u0105, osi\u0105gaj\u0105c rozdzielczo\u015b\u0107 nieosi\u0105galn\u0105 dla modeli klasycznych przy odwzorowaniu burzliwej dynamiki atmosferycznej.<\/p>
Tworzenie lek\u00f3w ma strukturalny problem: oko\u0142o 90% preparat\u00f3w odpada w badaniach klinicznych. Cz\u0119\u015b\u0107 tych niepowodze\u0144 wynika z tego, \u017ce komputery klasyczne nie potrafi\u0105 dok\u0142adnie modelowa\u0107 interakcji molekularnych. Musz\u0105 upraszcza\u0107, a ka\u017cde uproszczenie to potencjalny b\u0142\u0105d w przewidywaniu, czy dany zwi\u0105zek zwi\u0105\u017ce si\u0119 z docelowym bia\u0142kiem. Komputery kwantowe za to modeluj\u0105 atomy bezpo\u015brednio, tymi samymi prawami fizyki, kt\u00f3re nimi rz\u0105dz\u0105.<\/p>
W 2025 roku IBM i Moderna uko\u0144czy\u0142y najwi\u0119ksz\u0105 dotychczas kwantow\u0105 symulacj\u0119 fa\u0142dowania bia\u0142ek i struktury mRNA. Rynek kwantowego odkrywania lek\u00f3w podwoi\u0142 warto\u015b\u0107 w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat. We Francji startupy Pasqal i Qubit Pharmaceuticals, z dofinansowaniem Wellcome Trust, rozwijaj\u0105 odkrywanie ma\u0142ych cz\u0105steczek na komputerach kwantowych z neutralnymi atomami.<\/p>
To nie jest rywalizacja mi\u0119dzy AI a obliczeniami kwantowymi. Procesory kwantowe dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3wnolegle z klasycznymi systemami wysokiej wydajno\u015bci, a AI przyspiesza projektowanie \u015bcie\u017cek biologicznych przed uruchomieniem symulacji i interpretuje jej wyniki. Choroby dot\u0105d uznawane za zbyt z\u0142o\u017cone do modelowania klasycznego staj\u0105 si\u0119 realnymi celami badawczymi.<\/p>
Spersonalizowane szczepionki mRNA przeciw nowotworom to kolejne rozwi\u0105zanie, kt\u00f3\u00aee nie by\u0142yby mo\u017cliwe bez AI.<\/p>
Po biopsji naukowcy sekwencjonuj\u0105 mutacje guza i identyfikuj\u0105 bia\u0142ka, po kt\u00f3rych kom\u00f3rki nowotworowe mo\u017cna odr\u00f3\u017cni\u0107 od zdrowych. Modele AI skracaj\u0105 czas od profilu mutacji do gotowej sekwencji szczepionkowej z miesi\u0119cy do godzin. Szczepionka mRNA syntetyzowana na tej podstawie instruuje uk\u0142ad odporno\u015bciowy pacjenta, \u017ceby rozpoznawa\u0142 kom\u00f3rki nios\u0105ce te markery. Ka\u017cda dawka jest unikalna.<\/p>
W sze\u015bcioletnim badaniu na Memorial Sloan Kettering Cancer Center prze\u017cywalno\u015b\u0107 pacjent\u00f3w z rakiem trzustki, u kt\u00f3rych uk\u0142ad odporno\u015bciowy odpowiedzia\u0142 na terapi\u0119, wynios\u0142a 90%. Standardowa pi\u0119cioletnia prze\u017cywalno\u015b\u0107 dla tego nowotworu to 13%. W wieloo\u015brodkowej pr\u00f3bie klinicznej w USA i Europie spersonalizowana szczepionka zmniejszy\u0142a ryzyko nawrotu lub \u015bmierci u pacjent\u00f3w z czerniakiem wysokiego ryzyka o 49% w por\u00f3wnaniu do samej immunoterapii. Ta kombinacja wesz\u0142a w\u0142a\u015bnie w trzeci\u0105 faz\u0119 bada\u0144 klinicznych. W marcu 2026 roku Narodowy Instytut Raka USA og\u0142osi\u0142 partnerstwo publiczno-prywatne o warto\u015bci 200 milion\u00f3w dolar\u00f3w na finansowanie kolejnych pr\u00f3b.<\/p>
Egzosomy to male\u0144kie p\u0119cherzyki b\u0142onowe, kt\u00f3re kom\u00f3rki produkuj\u0105, \u017ceby przesy\u0142a\u0107 sobie bia\u0142ka i instrukcje genetyczne. Organizm rozpoznaje je jako w\u0142asne, wi\u0119c omijaj\u0105 bariery biologiczne, w tym barier\u0119 krew-m\u00f3zg, przez kt\u00f3r\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 syntetycznych no\u015bnik\u00f3w lek\u00f3w nie przechodzi. Zmodyfikowane in\u017cynieryjnie egzosomy mo\u017cna za\u0142adowa\u0107 lekiem i wyposa\u017cy\u0107 w bia\u0142ka powierzchniowe naprowadzaj\u0105ce je na konkretny typ kom\u00f3rek. AI uczestniczy w projektowaniu tych bia\u0142ek i optymalizacji \u0142adunku.<\/p>
W badaniu klinicznym w MD Anderson Cancer Center egzosomy dotar\u0142y do mutacji w raku trzustki, z kt\u00f3r\u0105 nie poradzi\u0142y sobie \u017cadne wcze\u015bniejsze leki. W 2025 roku naukowcy wykazali, \u017ce egzosomy nios\u0105ce narz\u0119dzia do edycji gen\u00f3w przekraczaj\u0105 barier\u0119 krew-m\u00f3zg bez wywo\u0142ywania odpowiedzi immunologicznej, co otwiera drog\u0119 do terapii choroby Alzheimera, Parkinsona i glejaka. Od 2022 roku uruchomiono ponad 200 pr\u00f3b klinicznych. Eli Lilly zawar\u0142o z firm\u0105 Evox Therapeutics umow\u0119 wart\u0105 1,5 miliarda dolar\u00f3w.<\/p>
Komputery kwantowe, gdy osi\u0105gn\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105 moc, b\u0119d\u0105 w stanie z\u0142ama\u0107 algorytmy chroni\u0105ce dzi\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 komunikacji, transakcji finansowych i danych medycznych. W \u015brodowiskach bezpiecze\u0144stwa opisywane jest zjawisko „zbieraj teraz, odszyfruj p\u00f3\u017aniej”: aktorzy pa\u0144stwowi gromadz\u0105 zaszyfrowane dane dzi\u015b, licz\u0105c na ich odszyfrowanie w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>
Kryptografia kratowa odpowiada na to zagro\u017cenie, ukrywaj\u0105c dane wewn\u0105trz wielowymiarowych struktur geometrycznych z celowo wprowadzonym szumem matematycznym. Atakuj\u0105cy nie mo\u017ce odr\u00f3\u017cni\u0107 w\u0142a\u015bciwego rozwi\u0105zania od tysi\u0119cy fa\u0142szywych. W 2024 roku NIST wybra\u0142 algorytmy kratowe jako g\u0142\u00f3wny standard szyfrowania post-kwantowego. ISO i europejski ETSI przyj\u0119\u0142y ten sam fundament. UE wyznaczy\u0142a 2026 jako termin obowi\u0105zkowego startu migracji dla system\u00f3w publicznych. NSA wymaga algorytm\u00f3w post-kwantowych we wszystkich nowych systemach bezpiecze\u0144stwa narodowego od stycznia 2027. Google zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 uko\u0144czy\u0107 migracj\u0119 do 2029 roku.<\/p>
Cztery pozosta\u0142e technologie z listy dotycz\u0105 system\u00f3w energetycznych, materia\u0142\u00f3w i chemii \u015brodowiskowej. AI odgrywa w nich rol\u0119 pomocnicz\u0105. Prze\u0142om jest tu in\u017cynieryjny i regulacyjny.<\/p>
Energia „wszystko do sieci”.<\/strong> Samochody elektryczne, baterie domowe i budynki przestaj\u0105 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie odbiorcami pr\u0105du i staj\u0105 si\u0119 aktywnymi w\u0119z\u0142ami sieci, zdolnymi do magazynowania energii i oddawania jej w chwilach szczytowego popytu. W 2025 roku australijskie gospodarstwa domowe zainstalowa\u0142y ponad 180 tysi\u0119cy baterii domowych, a programy rz\u0105dowe p\u0142ac\u0105 w\u0142a\u015bcicielom za pod\u0142\u0105czenie ich do oprogramowania koordynuj\u0105cego zbiorowe zasoby. Technologia istnieje. Brakuje modeli taryfowych i regulacji.<\/p> Bezpo\u015brednia ekstrakcja litu.<\/strong> Tradycyjne wydobycie litu polega na pompowaniu s\u0142onej wody do ogromnych staw\u00f3w paruj\u0105cych przez nawet dwa lata. Nowe metody pobieraj\u0105 lit ze s\u0142onej wody w kilka godzin, z odzyskiem si\u0119gaj\u0105cym 80-95% zamiast dotychczasowych 50%. Pierwsza przemys\u0142owa instalacja bez staw\u00f3w paruj\u0105cych dzia\u0142a od 2024 roku w Argentynie, na wysoko\u015bci 4000 metr\u00f3w n.p.m. Projekt w Kalifornii, \u0142\u0105cz\u0105cy energi\u0119 geotermaln\u0105 z ekstrakcj\u0105 litu, otrzyma\u0142 w lutym 2026 roku federaln\u0105 po\u017cyczk\u0119 w wysoko\u015bci 1,4 miliarda dolar\u00f3w.<\/p> Pasywne materia\u0142y ch\u0142odz\u0105ce.<\/strong> Materia\u0142y te oddaj\u0105 ciep\u0142o bezpo\u015brednio w przestrze\u0144 kosmiczn\u0105 przez okno atmosferyczne w podczerwieni, obni\u017caj\u0105c temperatur\u0119 powierzchni poni\u017cej temperatury otoczenia bez zu\u017cywania energii elektrycznej. Farby tego typu kosztuj\u0105 oko\u0142o 6 dolar\u00f3w za metr kwadratowy i pozwalaj\u0105 zaoszcz\u0119dzi\u0107 15-20% energii w obiektach handlowych. Pow\u0142oka opracowana przez brytyjski startup AssetCool zwi\u0119ksza przepustowo\u015b\u0107 istniej\u0105cych kabli energetycznych o 30% bez rozbudowy infrastruktury. Kalifornia i Chiny wpisa\u0142y te materia\u0142y do obowi\u0105zuj\u0105cych norm budowlanych.<\/p> Niszczenie PFAS.<\/strong> Zwi\u0105zki per- i polifluoroalkilowe, zwane „wiecznymi chemikaliami”, s\u0105 odporne na ciep\u0142o, wod\u0119 i rozk\u0142ad chemiczny. Wykryto je w \u015bniegu arktycznym, wodzie deszczowej i we krwi niemal ka\u017cdej badanej osoby. Do niedawna mo\u017cna je by\u0142o jedynie filtrowa\u0107, nie niszczy\u0107. Kilka metod chemicznych i elektrochemicznych wykaza\u0142o teraz zdolno\u015b\u0107 do ich trwa\u0142ego rozk\u0142adu na wod\u0119, dwutlenek w\u0119gla i sole mineralne. Instalacja w Grand Rapids w stanie Michigan pracuje nieprzerwanie od 2023 roku. Japo\u0144ska firma Daikin zniszczy\u0142a w 2025 roku ponad 170 tysi\u0119cy galon\u00f3w w\u0142asnych \u015bciek\u00f3w przemys\u0142owych. Limity prawne maj\u0105ce na celu ochron\u0119 \u015brodowiska w UE, USA, Japonii i Australii zamieniaj\u0105 to w potrzeb\u0119 rynkow\u0105.<\/p> Tegoroczna lista WEF nie jest przegl\u0105dem tego, co naukowcy dopiero planuj\u0105. To przegl\u0105d tego, co istnieje w laboratoriach i pierwszych instalacjach przemys\u0142owych, a teraz czeka na decyzje: regulacyjne, inwestycyjne, zakupowe.<\/p> Wa\u017cne jest co\u015b jeszcze. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 technologii z tej listy nie powsta\u0142aby w obecnym kszta\u0142cie bez AI albo nie rozwija\u0142aby si\u0119 w takim tempie. Modele j\u0119zykowe skracaj\u0105 projektowanie szczepionki z miesi\u0119cy do godzin. Symulacja kwantowa wspierana przez AI otwiera klasy chor\u00f3b, kt\u00f3rych farmakologia dot\u0105d nie mog\u0142a zaadresowa\u0107, bo obliczeniowy koszt ich modelowania by\u0142 po prostu zbyt wysoki. Modele \u015bwiata pozwalaj\u0105 robotom dzia\u0142a\u0107 w \u015brodowiskach, kt\u00f3rych nikt im wcze\u015bniej nie opisa\u0142.<\/p> \u015arodowisko naukowe adoptuje AI szybko, zanim wi\u0119kszo\u015b\u0107 bran\u017c zd\u0105\u017cy postawi\u0107 pierwsze pytania o strategi\u0119. Widzi w niej nie zagro\u017cenie dla w\u0142asnej roli, lecz narz\u0119dzie do domkni\u0119cia bada\u0144, kt\u00f3re trwaj\u0105 od lat bez rozstrzygni\u0119cia, i do postawienia pyta\u0144, kt\u00f3rych wcze\u015bniej nikt nie stawia\u0142, bo ich zakres przekracza\u0142 mo\u017cliwo\u015bci dost\u0119pnych metod. Ta lista jest jednym z pierwszych miejsc, gdzie to przyspieszenie jest widoczne nie jako deklaracja, lecz jako konkret: dzia\u0142aj\u0105ce instalacje, wyniki pr\u00f3b klinicznych, podpisane umowy i federalne po\u017cyczki. AI nie obiecuje ju\u017c zmiany \u015bwiata. Pomaga go zmienia\u0107.<\/p>AI transformatorem \u015bwiata<\/h4>