{"id":17558,"date":"2026-02-26T13:25:56","date_gmt":"2026-02-26T12:25:56","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=17558"},"modified":"2026-02-27T13:54:14","modified_gmt":"2026-02-27T12:54:14","slug":"globalne-imperia-czy-lokalne-twierdze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/ai_branza\/biznes\/globalne-imperia-czy-lokalne-twierdze\/","title":{"rendered":"Globalne imperia czy lokalne twierdze? AI a cyfrowa suwerenno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"<p>Czy kilka pot\u0119\u017cnych, globalnych modeli sztucznej inteligencji ostatecznie zdominuje rynek, marginalizuj\u0105c mniejsze, narodowe ekosystemy? Pod powierzchni\u0105 debaty o przewagach technologicznych toczy si\u0119 dzi\u015b walka o niezale\u017cno\u015b\u0107, czy nawet \u201esuwerenno\u015b\u0107\u201d krajowych projekt\u00f3w, bezpiecze\u0144stwo danych i to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105.<\/p><p>Podczas Generative Revolution Day stan\u0119\u0142o pytanie czy globalne modele zdominuj\u0105 te lokalne? Tu spotka\u0142y si\u0119 dwie r\u00f3\u017cne, cho\u0107 te\u017c uzupe\u0142niaj\u0105ce si\u0119 perspektywy. Profesor Aleksandra Przegali\u0144ska, badaczka z Harvard University i Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego, oraz Chris Ociepa, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca polskiego modelu j\u0119zykowego Bielik, rysuj\u0105 obraz rynku, na kt\u00f3rym wygoda oferowana przez wielkie korporacje zderza si\u0119 z potrzeb\u0105 bezpiecze\u0144stwa i lokalnej specjalizacji.<\/p><p><em>Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u pod materia\u0142em video<\/em><\/p><figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Global or local: Will the global language models dominate the local ones?\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/PTKj_J4POnA?feature=oembed&#038;enablejsapi=1&#038;origin=https:\/\/haimagazine.com\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure><h4 class=\"wp-block-heading\">Narodziny w\u0142adzy infrastrukturalnej<\/h4><p>\u2013 Pocz\u0105tki generatywnej rewolucji nale\u017ca\u0142y bezsprzecznie do najwi\u0119kszych modeli komercyjnych \u2013 tych, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 powszechnie znane, jak ChatGPT czy Gemini \u2013 zauwa\u017ca Aleksandra Przegali\u0144ska i przyznaje, \u017ce cho\u0107 z wielkim entuzjazmem przygl\u0105da si\u0119 rozwojowi lokalnych rozwi\u0105za\u0144 open-source, obecny krajobraz zosta\u0142 zdominowany przez t\u0105 w\u0142a\u015bnie garstk\u0119 graczy dysponuj\u0105cych niewyobra\u017calnym kapita\u0142em.<\/p><p>Jej zdaniem, z punktu widzenia dost\u0119pnej mocy obliczeniowej oraz skali inwestycji, mniejsze inicjatywy nie maj\u0105 szans na otwart\u0105, szerok\u0105 konkurencj\u0119 z technologicznymi hegemonami ze Stan\u00f3w Zjednoczonych czy Azji. Taki stan rzeczy prowadzi do g\u0142\u0119bokich zmian, wykraczaj\u0105cych daleko poza sam\u0105 technologi\u0119.<\/p><p>\u2013 Obserwujemy te\u017c, jak s\u0105dz\u0119, rozw\u00f3j czego\u015b, co nazwa\u0142abym w\u0142adz\u0105 infrastrukturaln\u0105 \u2013 nowym zjawiskiem geopolitycznym. Istniej\u0105 gigantyczni gracze, kt\u00f3rzy mog\u0105 pompowa\u0107 ogromne pieni\u0105dze w swoje modele i \u2013 co kluczowe \u2013 s\u0105 w stanie ud\u017awign\u0105\u0107 zwi\u0105zane z tym ryzyko \u2013 wyja\u015bnia badaczka.<\/p><p>Dla przeci\u0119tnego przedsi\u0119biorstwa oznacza to trudn\u0105 prawd\u0119: korzystanie z najpot\u0119\u017cniejszych narz\u0119dzi na rynku, oferowanych w modelu abonamentowym, wi\u0105\u017ce si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 wej\u015bcia w zamkni\u0119ty, obcy ekosystem i oddania cz\u0119\u015bci swojej rynkowej niezale\u017cno\u015bci.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\">Kultura i suwerenno\u015b\u0107 danych<\/h4><p>Mimo tej wyra\u017anej dominacji gigant\u00f3w, lokalne modele sztucznej inteligencji oferuj\u0105 biznesowi i administracji publicznej warto\u015bci, kt\u00f3rych globalne platformy z definicji nie s\u0105 w stanie zagwarantowa\u0107. Chris Ociepa podkre\u015bla, \u017ce absolutnie kluczowym argumentem za budowaniem i wdra\u017caniem rozwi\u0105za\u0144 narodowych jest bezpiecze\u0144stwo informacji. Zwracaj\u0105c uwag\u0119 na ryzyko utraty kontroli nad kapita\u0142em informacyjnym, Ociepa t\u0142umaczy:<\/p><p>\u2013 Nie chcesz przecie\u017c wysy\u0142a\u0107 wszystkich swoich danych \u2013 firmowych, ludzkich, spo\u0142ecznych \u2013 na zewn\u0105trz, do innych kraj\u00f3w, do obcych chmur.<\/p><p>Co istotne dla lokalnych zastosowa\u0144, globalne modele cz\u0119sto potykaj\u0105 si\u0119 o niuanse. Algorytm trenowany g\u0142\u00f3wnie na danych anglosaskich mo\u017ce nie rozumie\u0107 w pe\u0142ni polskiej fleksji, \u017cargonu prawniczego czy kontekst\u00f3w kulturowych.<\/p><p>\u2013 Jedn\u0105 z kluczowych zalet jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 uruchomienia modelu na w\u0142asnych danych, we w\u0142asnym j\u0119zyku, z pe\u0142nym uwzgl\u0119dnieniem kontekstu kulturowego i j\u0119zykowego \u2013 dodaje tw\u00f3rca Bielika. Wed\u0142ug niego, to w\u0142a\u015bnie w tym obszarze lokalne rozwi\u0105zania przestaj\u0105 by\u0107 technologiczn\u0105 ciekawostk\u0105, a staj\u0105 si\u0119 precyzyjnym narz\u0119dziem.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\">Si\u0142a w\u0105skiej specjalizacji<\/h4><p>Tw\u00f3rcy narodowych algorytm\u00f3w nie maj\u0105 z\u0142udze\u0144 co do swoich mo\u017cliwo\u015bci w starciu z Dolin\u0105 Krzemow\u0105.<\/p><p>\u2013 Nie mo\u017cemy konkurowa\u0107 z firmami takimi jak OpenAI, Anthropic czy Google \u2013 przyznaje Ociepa. Jednocze\u015bnie wskazuje na pot\u0119\u017cn\u0105 i op\u0142acaln\u0105 biznesowo si\u0142\u0119 specjalizacji, czyli tak zwanego dostrajania modeli do konkretnych proces\u00f3w. \u2013 Je\u015bli zaw\u0119zisz zakres do konkretnych zada\u0144 w swojej firmie i dostosujesz do nich nasz model, uzyskasz lepsze wyniki ni\u017c ze standardowym GPT. A przy tym nasz model b\u0119dzie ta\u0144szy, mniejszy i mo\u017cliwy do uruchomienia na w\u0142asnej infrastrukturze.<\/p><p>Dla firm, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z AI, oznacza to zmian\u0119 paradygmatu. Pr\u00f3ba znalezienia jednego, globalnego modelu \u201edo wszystkiego\u201d jest skazana na pora\u017ck\u0119. Prawdziwa optymalizacja polega na wdra\u017caniu mniejszych, ta\u0144szych i ca\u0142kowicie kontrolowanych przez firm\u0119 algorytm\u00f3w, kt\u00f3re po odpowiednim treningu wykonuj\u0105 swoje w\u0105skie zadania lepiej ni\u017c najdro\u017csze systemy og\u00f3lnego przeznaczenia.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\">Strategiczna inwestycja<\/h4><p>Zmieniaj\u0105cy si\u0119 krajobraz cyfrowy wymusza my\u015blenie wykraczaj\u0105ce poza dora\u017any rachunek zysk\u00f3w i strat. W d\u0142u\u017cszej perspektywie uzale\u017cnienie operacyjne od globalnych platform i oddanie im w\u0142adzy infrastrukturalnej to strategia wysoce ryzykowna. Wybieraj\u0105c dostawc\u00f3w technologii, firmy i rz\u0105dy podejmuj\u0105 te\u017c decyzj\u0119 o tym, gdzie b\u0119d\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 najlepsi specjali\u015bci &#8211; w kraju czy za oceanem.<\/p><p>Natomiast z punktu widzenia nowoczesnego przedsi\u0119biorstwa kluczowe staje si\u0119 oddzielenie zada\u0144 generycznych od tych o znaczeniu krytycznym. A tak\u017ce \u015bwiadoma inwestycja we w\u0142asne, wewn\u0119trzne zespo\u0142y ekspert\u00f3w, zdolne do utrzymywania mniejszych, lokalnych modeli j\u0119zykowych na serwerach firmy. Taka hybrydowa strategia \u2013 wykorzystuj\u0105ca gigant\u00f3w tam, gdzie to wygodne, ale chroni\u0105ca rdze\u0144 biznesu za pomoc\u0105 rozwi\u0105za\u0144 suwerennych \u2013 wydaje si\u0119 dzi\u015b by\u0107 najbardziej racjonaln\u0105 polis\u0105 ubezpieczeniow\u0105 dla nowoczesnej organizacji.<\/p><p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Globalne modele sztucznej inteligencji dominuj\u0105 na rynku, konsoliduj\u0105c pot\u0119\u017cn\u0105 &#8222;w\u0142adz\u0119 infrastrukturaln\u0105&#8221;. Decyzja o wyborze mi\u0119dzy rozwi\u0105zaniem z Doliny Krzemowej a lokalnym algorytmem to dzi\u015b nie kwestia natychmiastowych zysk\u00f3w, lecz strategiczna inwestycja w cyfrow\u0105 autonomi\u0119 na kolejne lata.<\/p>\n","protected":false},"author":354,"featured_media":17562,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[758],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[],"ppma_author":[776],"class_list":["post-17558","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biznes"],"acf":[],"authors":[{"term_id":776,"user_id":354,"is_guest":0,"slug":"redakcja","display_name":"Redakcja","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Zrzut-ekranu-2025-07-10-o-16.00.36.png","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Zrzut-ekranu-2025-07-10-o-16.00.36.png"},"first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17558","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/354"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17558"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17595,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17558\/revisions\/17595"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17558"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=17558"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=17558"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=17558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}