Ma\u0142o kto o tym m\u00f3wi na konferencjach bran\u017cowych, ale historia technologii ma sw\u00f3j wstydliwy sekret. I chocia\u017c wstydliwy, to jednak dobrze udokumentowany naukowo. Bran\u017ca erotyczna od dekad funkcjonuje jako nieoficjalne laboratorium testowe dla rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej trafiaj\u0105 do mainstreamu. Jonathan Coopersmith, historyk technologii z Texas A&M University, nazwa\u0142 to zjawisko wprost: pornografia jest jednym z najskuteczniejszych akcelerator\u00f3w innowacji technologicznych w historii w tym sensie, \u017ce tworzy wczesne rynki i nap\u0119dza technologie (Coopersmith, 1998). Patchen Barss poszed\u0142 jeszcze dalej, argumentuj\u0105c, \u017ce bez erotyki nie mieliby\u015bmy wielu technologii komunikacyjnych, kt\u00f3re dzi\u015b uwa\u017camy za oczywiste (Barss, 2010).<\/p>
Zanim kto\u015b wzruszy ramionami – przyjrzyjmy si\u0119 faktom.<\/p>
Klasycznym przyk\u0142adem jest wojna format\u00f3w VHS kontra Betamax w latach siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych. Betamax Sony\u2019ego oferowa\u0142 lepsz\u0105 jako\u015b\u0107 obrazu. Przegra\u0142. W\u015br\u00f3d wielu czynnik\u00f3w rynkowych, kt\u00f3re o tym zdecydowa\u0142y, Frederick Lane wskazuje na decyzj\u0119 bran\u017cy pornograficznej o masowym przyj\u0119ciu VHS jako jedn\u0105 z tych, kt\u00f3re przechyli\u0142y szal\u0119 (Lane, 2000). Sony restrykcyjnie podchodzi\u0142o do licencjonowania tre\u015bci erotycznych; JVC, producent VHS, nie mia\u0142o takich opor\u00f3w. Rynek zdecydowa\u0142. Cho\u0107 zdaniem niekt\u00f3rych bran\u017ca porno nie mia\u0142a a\u017c tak znacz\u0105cego wp\u0142ywu na to rozstrzygni\u0119cie, co\u015b mo\u017ce by\u0107 na rzeczy. <\/p>
Dwie dekady p\u00f3\u017aniej scenariusz si\u0119 powt\u00f3rzy\u0142, tym razem w sieci. Serwisy z tre\u015bciami dla doros\u0142ych by\u0142y pionierami streamingu wideo, po\u015brednio przyczyniaj\u0105c si\u0119 do rozwoju system\u00f3w kompresji danych i adaptywnego bitrate’u – a wi\u0119c technologii, bez kt\u00f3rych YouTube i Netflix nie mog\u0142yby istnie\u0107 w obecnej formie (Perdue, 2002). Bran\u017ca pornograficzna radzi\u0142a sobie z przesy\u0142aniem du\u017cych plik\u00f3w wideo ju\u017c wtedy, gdy reszta internetu wci\u0105\u017c my\u015bla\u0142a kategoriami tekstu i statycznych obraz\u00f3w. To nie przypadek, \u017ce wiele rozwi\u0105za\u0144 technicznych dotycz\u0105cych CDN (content delivery networks) testowano najpierw na stronach erotycznych.<\/p>
Kolejny obszar, w kt\u00f3rym \u201eadult industry” wyprzedzi\u0142a rynek o lata: e-commerce. W po\u0142owie lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, kiedy wi\u0119kszo\u015b\u0107 firm ba\u0142a si\u0119 przyjmowa\u0107 p\u0142atno\u015bci kart\u0105 przez internet, strony pornograficzne ju\u017c wdra\u017ca\u0142y systemy bezpiecznych transakcji, subskrypcji cyklicznych i weryfikacji wieku (Lane, 2000). Pow\u00f3d by\u0142 prosty – klienci oczekiwali dyskrecji. Ta potrzeba anonimowo\u015bci nap\u0119dza\u0142a rozw\u00f3j szyfrowania danych, cyfrowych portfeli na d\u0142ugo przed tym, zanim te rozwi\u0105zania sta\u0142y si\u0119 standardem w \u201epowa\u017cnym” e-handlu (Barss, 2010). Podobnie p\u00f3\u017aniej by\u0142o np. z tokenizacj\u0105 p\u0142atno\u015bci. Popyt na prywatno\u015b\u0107 w kontek\u015bcie konsumpcji pornografii de facto finansowa\u0142 te\u017c badania nad bezpiecze\u0144stwem transakcji.<\/p>
Teraz dochodzimy do sedna: co bran\u017ca erotyczna robi z AI? Sporo. I szybko.<\/p>
Sektor \u201esextech” jest jednym z najwcze\u015bniejszych adopcyjnych rynk\u00f3w dla technologii VR, tworz\u0105c tre\u015bci immersyjne 360 stopni, kt\u00f3re stymuluj\u0105 popyt na lepszy sprz\u0119t (D\u00f6ring, 2009). Ale VR to dopiero pocz\u0105tek. Wsp\u00f3\u0142czesne inteligentne gad\u017cety erotyczne (kompatybilne ze smartfonami przez Bluetooth i Wi-Fi) wykorzystuj\u0105 algorytmy uczenia maszynowego do personalizacji do\u015bwiadcze\u0144. Roboty towarzysz\u0105ce – takie jak te produkowane przez firm\u0119 Realbotix – reaguj\u0105 na dotyk, ucz\u0105 si\u0119 preferencji u\u017cytkownika i prowadz\u0105 konwersacje oparte na modelach j\u0119zykowych. Wida\u0107 rosn\u0105c\u0105 konwergencj\u0119 mi\u0119dzy AI, robotyk\u0105 a intymno\u015bci\u0105 (D\u00f6ring & P\u00f6schl, 2018).<\/p>
Jest w tym co\u015b zabawnego. Technologie konwersacyjne oparte na du\u017cych modelach j\u0119zykowych (LLM), kt\u00f3re dzi\u015b budz\u0105 entuzjazm w kontek\u015bcie obs\u0142ugi klienta czy edukacji, od dawna s\u0105 testowane w chatbotach erotycznych. Rynek ten generuje ogromne ilo\u015bci danych o interakcjach u\u017cytkownik\u00f3w, preferencjach konwersacyjnych i sposobach budowania \u201ezaanga\u017cowania”. Czy chcemy to przyzna\u0107, czy nie – wiele problem\u00f3w badawczych dotycz\u0105cych naturalno\u015bci dialogu z AI rozwi\u0105zywanych jest najpierw w\u0142a\u015bnie tam.<\/p>
Tu tkwi paradoks. Bran\u017ca, kt\u00f3ra historycznie ponosi najwi\u0119ksze ryzyko adopcyjne nowych technologii, pozostaje niemal niewidoczna w oficjalnym dyskursie o innowacjach. Coopersmith zauwa\u017cy\u0142, \u017ce relacja mi\u0119dzy pornografi\u0105 a technologi\u0105 jest jednocze\u015bnie silna i \u201ewstydliwa” – badacze i firmy technologiczne unikaj\u0105 m\u00f3wienia o niej otwarcie (Coopersmith, 2006). Tymczasem \u201edywidenda pornograficzna” (porn dividend) jest realna i policzalna. Technologie testowane najpierw w bran\u017cy erotycznej regularnie obni\u017caj\u0105 koszty i zwi\u0119kszaj\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re potem trafiaj\u0105 do reszty rynku (Barss, 2010).<\/p>
W kontek\u015bcie AI mamy do czynienia z tym samym wzorcem. Bran\u017ca erotyczna inwestuje w syntez\u0119 g\u0142osu, generowanie obrazu, personalizacj\u0119 konwersacji i interfejsy haptyczne. Wiele z tych rozwi\u0105za\u0144 – oczyszczonych z kontekstu erotycznego – znajdzie zastosowanie w telemedycynie, terapii, edukacji czy opiece nad osobami starszymi. Tak dzia\u0142a\u0142 ten mechanizm od czas\u00f3w druku (Coopersmith, 1998) i nie ma powodu s\u0105dzi\u0107, \u017ce w erze AI b\u0119dzie inaczej.<\/p>
Oczywi\u015bcie, jest te\u017c ciemna strona. Deepfake’i, niekonsensualne generowanie wizerunku, eksploatacja – AI w r\u0119kach bran\u017cy erotycznej rodzi realne zagro\u017cenia etyczne, kt\u00f3rych nie wolno bagatelizowa\u0107. Ale odcinanie si\u0119 od rozmowy o roli tej bran\u017cy w rozwoju technologii nie rozwi\u0105\u017ce tych problem\u00f3w. Wr\u0119cz przeciwnie – utrudni ich zrozumienie.<\/p>
Warto wi\u0119c, cho\u0107 to niewygodne, zacz\u0105\u0107 traktowa\u0107 \u201esextech” jako to, czym faktycznie jest: jedno z najskuteczniejszych \u015brodowisk wczesnej adopcji technologicznej. Nauka o innowacjach, kt\u00f3ra ignoruje rol\u0119 erotyki, jest nauk\u0105 niekompletn\u0105.<\/p>
\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/p> Barss, P. (2010). The erotic engine: How pornography has powered mass communication, from Gutenberg to Google<\/em>. Doubleday Canada. https:\/\/www.penguinrandomhouse.ca\/books\/178230\/the-erotic-engine-by-patrik-barss\/9780385667418<\/mark><\/a><\/p> Coopersmith, J. (1998). Pornography, technology and progress. Icon<\/em>, 4<\/em>, 94\u2013125. https:\/\/www.jstor.org\/stable\/23785961<\/mark><\/a><\/p> Coopersmith, J. (2006). Does your mother know what you really do? The changing nature and image of computer-based pornography. History and Technology<\/em>, 22<\/em>(1), 1\u201325. https:\/\/doi.org\/10.1080\/07341510500508610<\/mark><\/a><\/p> D\u00f6ring, N. (2009). The Internet’s impact on sexuality: A critical review of 15 years of research. Computers in Human Behavior<\/em>, 25<\/em>(5), 1089\u20131101. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.chb.2009.04.003<\/mark><\/a><\/p> D\u00f6ring, N., & P\u00f6schl, S. (2018). Sex toys, sex dolls, sex robots: Our under-researched bed-fellows. Sexologies<\/em>, 27<\/em>(3), e51\u2013e55. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.sexol.2018.05.009<\/mark><\/a><\/p> Edelman, B. (2009). Markets: Red light states: Who buys online adult entertainment? Journal of Economic Perspectives<\/em>, 23<\/em>(1), 209\u2013220. https:\/\/doi.org\/10.1257\/jep.23.1.209<\/mark><\/a><\/p>