{"id":15680,"date":"2025-10-27T06:00:00","date_gmt":"2025-10-27T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=15680"},"modified":"2025-10-24T15:34:57","modified_gmt":"2025-10-24T13:34:57","slug":"sterowani-algorytmami-czyli-kto-naprawde-rzadzi-w-cyfrowej-rzeczywistosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/ai_branza\/sterowani-algorytmami-czyli-kto-naprawde-rzadzi-w-cyfrowej-rzeczywistosci\/","title":{"rendered":"\u201eSterowani algorytmami?\u201d \u2013 czyli kto naprawd\u0119 rz\u0105dzi w cyfrowej rzeczywisto\u015bci"},"content":{"rendered":"<p>Kiedy Marek Kowalkiewicz pisze o algorytmach jako o \u201ecyfrowych minionkach\u201d, nie tylko u\u017cywa efektownej metafory. Udowadnia, \u017ce dzia\u0142a one identycznie jak te ma\u0142e postacie, kt\u00f3re z zapa\u0142em wykonuj\u0105 polecenia, ale je\u015bli na chwil\u0119 si\u0119 odwr\u00f3cimy, potrafi\u0105 zamieni\u0107 \u015bwiat w chaos. I mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego jego ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eSterowani algorytmami?\u201d czyta si\u0119 tak dobrze \u2013 bo nie jest kolejnym technologicznym manifestem ani katastroficzn\u0105 przepowiedni\u0105, lecz opowie\u015bci\u0105 o relacji cz\u0142owieka z tymi cichymi pomocnikami, kt\u00f3rzy ju\u017c dawno wymkn\u0119li si\u0119 z laboratori\u00f3w i zamieszkali w naszych telefonach, komputerach, samochodach czy domach.<\/p><p><strong>Algorytmy poza kontrol\u0105<\/strong><\/p><p>Kowalkiewicz, profesor Queensland University of Technology i by\u0142y mened\u017cer w Dolinie Krzemowej, widzi w algorytmach co\u015b wi\u0119cej ni\u017c linijki kodu. To uczestnicy \u017cycia gospodarczego \u2013 zarz\u0105dzaj\u0105 prac\u0105 kierowc\u00f3w, rekomenduj\u0105 lekarstwa, przydzielaj\u0105 kredyty i \u2013 coraz cz\u0119\u015bciej \u2013 ucz\u0105 nasze dzieci. Wkraczaj\u0105 do firm, gdzie cz\u0119sto s\u0105 istotnym elementem na drodze do sukcesu, ale bywaj\u0105 te\u017c przekle\u0144stwem \u2013 kiedy zamiast pomaga\u0107 tworz\u0105 zatory, koszty albo s\u0105 wykorzystywane przez cz\u0142owieka w spos\u00f3b, zupe\u0142nie odwrotny od ich pierwotnego przeznaczenia\u2026<\/p><p>Nie bez przyczyny ksi\u0105\u017cka ma podtytu\u0142: \u201eNie pytaj, czy AI rz\u0105dzi biznesem, pytaj, jak bardzo\u201d.<\/p><p>Autor przyznaje, \u017ce sam d\u0142ugo uwa\u017ca\u0142 algorytmy za narz\u0119dzia, kt\u00f3re tylko wykonuj\u0105 ludzkie instrukcje. A\u017c do momentu, gdy zrozumia\u0142, \u017ce dzia\u0142aj\u0105 ju\u017c na tyle autonomicznie, \u017ce potrafi\u0105 wywo\u0142a\u0107 skutki, kt\u00f3rych ich tw\u00f3rcy ani nie planowali, ani nie kontroluj\u0105.<\/p><p>Niekt\u00f3re z opisanych w ksi\u0105\u017cce historii s\u0105 zabawne, jak chocby algorytm, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 sprzeda\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 o muchach za 23 miliony dolar\u00f3w. Inne \u2013 przera\u017caj\u0105ce: jak te, w kt\u00f3rych algorytmy decydowa\u0142y o przyznaniu kredytu, odrzuca\u0142y kandydat\u00f3w na studia lub \u2013 jak w Australii \u2013 b\u0142\u0119dnie wysy\u0142a\u0142y do obywateli wiadomo\u015bci o konieczno\u015bci zwrotu nies\u0142usznie (wg. algorytmu) otrzymanych \u015bwiadcze\u0144 socjalnych.<\/p><p><em>&#8230; ci\u0105g dalszy pod materia\u0142em video<\/em><\/p><p><strong>Zobacz rozmow\u0119 z Markiem Kowalkiewiczem:<\/strong><\/p><figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"\u201eSterowani algorytmami?\u201d \u2013 czyli kto naprawd\u0119 rz\u0105dzi w cyfrowej rzeczywisto\u015bci\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/uRxRKxN6xdI?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure><p><strong>Algorytmy s\u0105 jak ludzie?<\/strong><\/p><p>Kowalkiewicz jednak nie moralizuje, pokazuje tyko, \u017ce \u015bwiat algorytm\u00f3w nie jest neutralny. Jest tak samo pe\u0142en b\u0142\u0119d\u00f3w, uprzedze\u0144 i nonsens\u00f3w, jak ludzie, kt\u00f3rzy je tworz\u0105. Tyle \u017ce w ich przypadku b\u0142\u0119dy rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 szybciej ni\u017c plotki w sieci.<\/p><p>W przeciwie\u0144stwie do wielu autor\u00f3w pisz\u0105cych o sztucznej inteligencji, Kowalkiewicz nie uprawia te\u017c technoentuzjazmu, nie rozsiewa te\u017c technopaniki. W jego narracji jest odczuwalny dystans profesora, kt\u00f3ry wie, \u017ce nowoczesno\u015b\u0107 ma w sobie zar\u00f3wno potencja\u0142, jak i mo\u017ce stwarza\u0107 sytuacja absurdalne. Potrafi pisa\u0107 o algorytmach z humorem \u2013 ale za tym humorem kryje si\u0119 powa\u017cna my\u015bl: im bardziej z\u0142o\u017cone systemy tworzymy, tym wi\u0119kszej \u015bwiadomo\u015bci potrzebujemy, by z nimi wsp\u00f3\u0142istnie\u0107. Nie chodzi o to, by wy\u0142\u0105czy\u0107 algorytmy, tylko by panowa\u0107 nad tym, co robi\u0105 w naszym imieniu \u2013 i zareagowa\u0107, je\u015bli robi\u0105 co\u015b nie tak, jak chcemy.<\/p><p>I to jest istotna tej ksi\u0105\u017cki. \u201eSterowani algorytmami?\u201d nie jest bowiem o tym, jak dzia\u0142aj\u0105 algorytmy, tylko jak dzia\u0142amy my \u2013 w ich \u015bwiecie.<\/p><p><strong>Trzy zasady przetrwania<\/strong><\/p><p>Ksi\u0105\u017cka dzieli si\u0119 na trzy cz\u0119\u015bci \u2013 od historii algorytm\u00f3w, przez ich wsp\u00f3\u0142czesne zastosowania, po praktyczne wskaz\u00f3wki dla firm i mened\u017cer\u00f3w. Znajdziemy tu te\u017c trzy przes\u0142ania:<\/p><ul class=\"wp-block-list\"><li>B\u0105d\u017a mistrzem Minionk\u00f3w \u2013 czyli ucz si\u0119 zarz\u0105dza\u0107 technologi\u0105, zanim technologia zacznie ci\u0119 przygniata\u0107.<\/li>\n\n<li>Ucz si\u0119 szybko \u2013 bo zrozumienie \u015bwiata algorytm\u00f3w wymaga ci\u0105g\u0142ej nauki i eksperymentu.<\/li>\n\n<li>B\u0105d\u017a odwa\u017cny &#8211; bo przysz\u0142o\u015b\u0107 wci\u0105\u017c zale\u017cy od wizjoner\u00f3w, nie od kodu.<\/li><\/ul><p>Brzmi jak poradnik? Troch\u0119 tak jest (i dobrze!), ale Kowalkiewicz broni si\u0119 przed dydaktyzmem. Zamiast suchych modeli zarz\u0105dzania serwuje historie \u2013 o programi\u015bcie, kt\u00f3ry przez sze\u015b\u0107 lat mia\u0142 zautomatyzowan\u0105 w\u0142asn\u0105 prac\u0119 (o czym jego manager nie mia\u0142 poj\u0119cia), o kierowcach Ubera, kt\u00f3rzy nauczyli si\u0119 oszukiwa\u0107 system, by wywo\u0142a\u0107 sztuczne skoki cen.<\/p><p><strong>Czego uczy ta ksi\u0105\u017cka?<\/strong><\/p><p>Najciekawsze w \u201eSterowanych algorytmami?\u201d nie s\u0105 opisy przypadk\u00f3w, lecz spos\u00f3b, w jaki autor \u0142\u0105czy naukow\u0105 precyzj\u0119 z codziennym do\u015bwiadczeniem. Pokazuje, \u017ce nie jeste\u015bmy ofiarami algorytm\u00f3w, tylko wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcami \u015bwiata, w kt\u00f3rym one dzia\u0142aj\u0105. To nie maszyny decyduj\u0105, lecz my (tak\u017ce wtedy, gdy oddajemy im pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad jakim\u015b wycinkiem rzeczywisto\u015bci). I cz\u0119sto ponosimy bolesne konsekwencje \u2013 przez brak refleksji, automatyzmy my\u015blenia i wygod\u0119.<\/p><p>\u201eSterowani algorytmami?\u201d to ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna czyta\u0107 na dwa sposoby. Jako inspiruj\u0105cy przewodnik po \u015bwiecie, w kt\u00f3rym technologia nie jest ju\u017c dodatkiem, lecz t\u0142em naszej egzystencji. Albo jako ostrze\u017cenie, \u017ce je\u015bli przestaniemy patrze\u0107 jej na r\u0119ce, obudzimy si\u0119 w rzeczywisto\u015bci zaprogramowanej przez kogo\u015b innego. Tym bardziej \u017ce \u2013 o czym Kowalkiewicz wspomina na samym pocz\u0105tku \u2013 na \u015bwiecie jest tylko garstka ludzi, kt\u00f3ra wie, jak dzia\u0142aj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne algorytmy.<\/p><p>Jedno jest pewne \u2013 po tej lekturze inaczej spojrzysz na otaczaj\u0105cy Ci\u0119 \u015bwiat. Nie tylko ten cyfrowy.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Algorytmy ju\u017c kieruj\u0105 nasz\u0105 codzienno\u015bci\u0105 \u2013 od scrollowania po decyzje zawodowe. Jak odzyska\u0107 wp\u0142yw w \u015bwiecie, kt\u00f3ry coraz cz\u0119\u015bciej &#8222;my\u015bli&#8221; za nas?<\/p>\n","protected":false},"author":465,"featured_media":15686,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[756,758],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[],"ppma_author":[892],"class_list":["post-15680","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai_branza","category-biznes"],"acf":[],"authors":[{"term_id":892,"user_id":465,"is_guest":0,"slug":"kmironczuk","display_name":"Krzysztof Miro\u0144czuk","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/awatar-2.png","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/awatar-2.png"},"first_name":"Krzysztof","last_name":"Miro\u0144czuk","user_url":"","job_title":"","description":"Od lat zajmuj\u0119 si\u0119 nowymi technologiami w biznesie, edukacji i codziennym \u017cyciu. W centrum mojej uwagi pozostaje cz\u0142owiek \u2013 i to, by technologia wyr\u00f3wnywa\u0142a szanse, zamiast tworzy\u0107 bariery."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15680","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/465"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15680"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15680\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15731,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15680\/revisions\/15731"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15680"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=15680"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=15680"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=15680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}