AI staje si\u0119 nowym j\u0119zykiem wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Jedni ucz\u0105 si\u0119 go jak drugiego alfabetu, inni wci\u0105\u017c literuj\u0105 pierwsze s\u0142owa. M\u0142odzi adaptuj\u0105 go b\u0142yskawicznie \u2013 97% zetek zna sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, a ponad po\u0142owa ju\u017c u\u017cywa jej w pracy. Starsi podchodz\u0105 ostro\u017cniej: 63% os\u00f3b w wieku 45\u201360 lat w og\u00f3le nie korzysta z AI, a w\u015br\u00f3d senior\u00f3w to a\u017c trzy czwarte.<\/p>
M\u0142odzi widz\u0105 w AI zar\u00f3wno potencja\u0142 (np. w edukacji i rozwoju), jak i pewne zagro\u017cenia (cho\u0107by dla praw autorskich). Obawy trzydziesto- i czterdziestolatk\u00f3w dotycz\u0105 automatyzacji miejsc pracy oraz kwestii etycznych czy bezpiecze\u0144stwa danych. Starsi co najwy\u017cej szukaj\u0105 w AI sposobu na u\u0142atwienie sobie codzienno\u015bci \u2013 tylko 7% \u201eboomers\u00f3w\u201d deklaruje wysoki poziom wiedzy o AI.<\/p>
Mimo to, jak pokazuje raport agencji K+ Research i Politechniki Wroc\u0142awskiej, zainteresowanie now\u0105 technologi\u0105 jest ca\u0142kiem spore. Statystycznie (bior\u0105c pod uwag\u0119 wszystkich, od dzieci po starc\u00f3w) 43% Polak\u00f3w deklaruje ch\u0119\u0107 poszerzania wiedzy o AI. A wi\u0119c \u2013 niema\u0142o. Problemem jest jednak punkt startu i zaplecze kompetencyjne. Dla wielu os\u00f3b po 40. roku \u017cycia barier\u0105 jest brak wiedzy i instrukcji, jak u\u017cywa\u0107 nowych narz\u0119dzi. Z kolei najm\u0142odsi wchodz\u0105 na rynek pracy ju\u017c otoczeni AI \u2013 co nie znaczy wcale, \u017ce s\u0105 do pracy z ni\u0105 w pe\u0142ni przygotowani.<\/p>
Pokolenie Z i millenialsi cz\u0119sto ucz\u0105 si\u0119 nowych technologii samodzielnie \u2013 metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w, poprzez media spo\u0142eczno\u015bciowe, tutoriale online czy po prostu eksperymentuj\u0105c. Przyk\u0142adowo, badanie Talent Days i Microsoft pokaza\u0142o, \u017ce 97% m\u0142odych Polak\u00f3w (18\u201335 lat) korzysta z narz\u0119dzi AI, z czego ponad 40% si\u0119ga po nie codziennie lub niemal codziennie, jednak tylko 12% czuje si\u0119 w pe\u0142ni przygotowanych do wykorzystywania AI w \u015brodowisku zawodowym. M\u0142odzi adaptuj\u0105 si\u0119 szybko, ale g\u0142\u00f3wnie intuicyjnie \u2013 brakuje im jeszcze usystematyzowanej wiedzy i formalnego szkolenia.<\/p>
Osoby w wieku \u015brednim i starsze ucz\u0105 si\u0119 inaczej. Andragodzy (specjali\u015bci od edukacji doros\u0142ych) podkre\u015blaj\u0105, \u017ce doro\u015bli maj\u0105 odmienne od m\u0142odzie\u017cy potrzeby i nawyki edukacyjne. Przede wszystkim, przedstawiciele tej grupy chc\u0105 wiedzie\u0107 po co si\u0119 ucz\u0105 \u2013 potrzebuj\u0105 wyra\u017anego uzasadnienia i praktycznego sensu nowych kompetencji. Zwykle sami decyduj\u0105, czego i kiedy si\u0119 uczy\u0107, i skupiaj\u0105 si\u0119 na umiej\u0119tno\u015bciach, kt\u00f3re naprawd\u0119 im si\u0119 przydadz\u0105. Doro\u015bli dysponuj\u0105 bogatym baga\u017cem do\u015bwiadcze\u0144 zawodowych i \u017cyciowych, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 w procesie nauki jako punkt odniesienia. Ucz\u0105 si\u0119 przez rozwi\u0105zywanie konkretnych problem\u00f3w i oczekuj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywu na przebieg szkolenia, czyli chc\u0105 wsp\u00f3\u0142decydowa\u0107 o tym, jak si\u0119 ucz\u0105. Motywuje ich zar\u00f3wno ciekawo\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 samorozwoju, jak i czynniki zewn\u0119trzne \u2013 np. wymagania rynku pracy.<\/p>
Ju\u017c badania Edwarda Thorndike z pocz\u0105tku XX wieku dowodz\u0105, \u017ce cz\u0142owiek osi\u0105ga szczyt mo\u017cliwo\u015bci przyswajania wiedzy ok. 25. roku \u017cycia, a potem zdolno\u015bci poznawcze obni\u017caj\u0105 si\u0119, ale bardzo powoli \u2013 o mniej ni\u017c 1% rocznie. Oznacza to, \u017ce nawet osoby 50- czy 60-letnie wci\u0105\u017c mog\u0105 efektywnie uczy\u0107 si\u0119 nowych rzeczy, w tym AI. Je\u015bli tylko maj\u0105 odpowiednie warunki, oczywi\u015bcie.<\/p>
Doro\u015bli najlepiej przyswajaj\u0105 wiedz\u0119 we w\u0142asnym rytmie, bez presji czasu. Dlatego preferuj\u0105 warsztaty, na kt\u00f3rych mog\u0105 zadawa\u0107 pytania i odnie\u015b\u0107 materia\u0142 do w\u0142asnego do\u015bwiadczenia. M\u0142odsi tymczasem ch\u0119tniej eksploruj\u0105 sami, korzystaj\u0105c np. z elastycznych form e-learningu. W praktyce oba podej\u015bcia mog\u0105 si\u0119 uzupe\u0142nia\u0107. Dlatego najlepiej, gdy r\u00f3\u017cne pokolenia ucz\u0105 si\u0119 razem (np. w miejscu pracy). Wtedy dochodzi do wymiany wiedzy: m\u0142odsi pomagaj\u0105 oswoi\u0107 narz\u0119dzia, starsi dziel\u0105 si\u0119 kontekstem i do\u015bwiadczeniem.<\/p>
Zatem, skoro ka\u017cdy mo\u017ce uczy\u0107 si\u0119 AI, co stoi na przeszkodzie by\u015bmy wszyscy byli sprawni w korzystaniu z tej technologii?<\/p>
Bariery s\u0105 r\u00f3\u017cne i \u2013 co nietrudno zgadn\u0105\u0107 \u2013 inne dla ka\u017cdej grupy wiekowej.<\/p>
M\u0142odzi, cho\u0107 biegle korzystaj\u0105 z technologii – paradoksalnie \u2013 te\u017c mierz\u0105 si\u0119 z szybkim tempem zmian. Wspomniany raport Microsoft wskazuje, \u017ce dla os\u00f3b 18\u201335 kluczowe trudno\u015bci to brak czasu, wysokie koszty kurs\u00f3w oraz zawrotne tempo rozwoju technologii. Wielu z nich uczy si\u0119 \u201ena w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119\u201d, podczas gdy oczekiwaliby wi\u0119kszego wsparcia \u2013 czy to ze strony uczelni, czy pracodawc\u00f3w. Ponad 60% m\u0142odych Polak\u00f3w liczy na to, \u017ce to pracodawca w\u0142a\u015bnie zapewni im dost\u0119p do narz\u0119dzi AI i szkole\u0144 z tego zakresu. Praktyka jest jednak inna, a brak zorganizowanego wsparcia mo\u017ce skutkowa\u0107 u m\u0142odych frustracj\u0105 lub jedynie powierzchownym wykorzystywaniem AI.<\/p>
W przypadku starszych doros\u0142ych na pierwszy plan wysuwaj\u0105 si\u0119 bariery natury psychologicznej i spo\u0142ecznej. Z bada\u0144 Fundacji Digital Poland wynika, \u017ce a\u017c 37% polskich senior\u00f3w postrzega korzystanie z nowych technologii i internetu jako zbyt skomplikowane. Ponad jedna trzecia starszych os\u00f3b czuje si\u0119 po prostu zagubiona wobec g\u0105szczu aplikacji, ustawie\u0144 i angloj\u0119zycznych termin\u00f3w. T\u0119 niepewno\u015b\u0107 pot\u0119guje czasem brak wiary we w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci (\u201eto ju\u017c nie dla mnie\u201d) oraz brak cierpliwo\u015bci otoczenia \u2013 m\u0142odszych, kt\u00f3rzy dziwi\u0105 si\u0119, \u017ce \u201edziadek nie umie obs\u0142u\u017cy\u0107 smartfona\u201d. Seniorzy cz\u0119\u015bciej obawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c o bezpiecze\u0144stwo \u2013 zar\u00f3wno swoich danych, jak i finans\u00f3w \u2013 co czyni ich bardziej ostro\u017cnymi w eksperymentowaniu z nowymi narz\u0119dziami. W efekcie wiele os\u00f3b w wieku przed- i emerytalnym przyznaje, \u017ce brak im zaufania do cyfrowych rozwi\u0105za\u0144 oraz nie otrzymuj\u0105 wystarczaj\u0105cego wsparcia, by spokojnie je opanowa\u0107.<\/p>
Dla os\u00f3b w wieku \u015brednim dodatkow\u0105 barier\u0105 bywa tempo \u017cycia i obowi\u0105zki. Czterdziesto- i pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolatkowie zwykle \u0142\u0105cz\u0105 \u017cycie zawodowe z rodzinnym, maj\u0105 mniej wolnego czasu na dokszta\u0142canie. Je\u015bli firmy nie oferuj\u0105 im szkole\u0144 z nowych technologii w godzinach pracy, trudno oczekiwa\u0107, by po pracy samodzielnie przebijali si\u0119 np. przez kursy online. Brak czasu wskazywany jest zreszt\u0105 jako przeszkoda w uczeniu zar\u00f3wno przez m\u0142odych, jak i starszych doros\u0142ych.<\/p>
Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce wielu senior\u00f3w dostrzega konkretne korzy\u015bci z technologii i jest na nie otwartych, o ile s\u0142u\u017c\u0105 one realnym potrzebom. Przyk\u0142adowo, badania pokazuj\u0105, \u017ce osoby starsze pozytywnie patrz\u0105 na technologie medyczne oparte na AI (jak opaski monitoruj\u0105ce zdrowie, asystenci do przypominania o lekach czy nawet roboty chirurgiczne). S\u0105 jednak sceptyczne wobec niekt\u00f3rych \u201egad\u017cet\u00f3w\u201d preferowanych przez m\u0142odych (np. zakup\u00f3w w aplikacjach wspieranych AI).<\/p>
R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzypokoleniowe w podej\u015bciu do AI wynikaj\u0105 te\u017c z odmiennych motywacji i stylu \u017cycia. M\u0142odzi doro\u015bli, wkraczaj\u0105cy na rynek pracy, postrzegaj\u0105 AI przede wszystkim jako szans\u0119 zawodow\u0105 i intelektualn\u0105 przygod\u0119. Ponad po\u0142owa os\u00f3b w wieku 18\u201335 widzi pozytywny wp\u0142yw AI na swoj\u0105 karier\u0119 \u2013 licz\u0105 na to, \u017ce narz\u0119dzia oparte na sztucznej inteligencji u\u0142atwi\u0105 im rozw\u00f3j i zwi\u0119ksz\u0105 konkurencyjno\u015b\u0107 na rynku. 85% m\u0142odych wskazuje oszcz\u0119dno\u015b\u0107 czasu jako g\u0142\u00f3wn\u0105 zalet\u0119 AI, a ponad po\u0142owa docenia automatyzacj\u0119 rutynowych obowi\u0105zk\u00f3w. M\u0142odzi chc\u0105 mie\u0107 wi\u0119cej przestrzeni na tw\u00f3rcze zadania, podczas gdy \u201enudn\u0105 reszt\u0105\u201d mo\u017ce zaj\u0105\u0107 si\u0119 inteligentny algorytm. Motywuje ich te\u017c element pewnej nowinki \u2013 AI jest gor\u0105cym tematem, wi\u0119c nie chc\u0105 zosta\u0107 w tyle ani przegapi\u0107 trendu.<\/p>
Osoby w \u015brednim wieku i starsze podchodz\u0105 do sprawy z nieco innej perspektywy. Dla czterdziesto- i pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolatk\u00f3w motywacj\u0105 do nauki AI bywa cz\u0119sto troska o utrzymanie swojej pozycji na rynku pracy. W obliczu automatyzacji wielu zawod\u00f3w, pracownicy z do\u015bwiadczeniem dostrzegaj\u0105, \u017ce musz\u0105 \u201eaktualizowa\u0107\u201d swoje kompetencje, by pozosta\u0107 atrakcyjnymi dla pracodawc\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich obawia si\u0119 scenariusza, w kt\u00f3rym m\u0142odsi koledzy prze\u015bcign\u0105 ich dzi\u0119ki lepszej znajomo\u015bci narz\u0119dzi cyfrowych.<\/p>
Jest te\u017c grupa do\u015bwiadczonych specjalist\u00f3w, kt\u00f3ra chce wykorzysta\u0107 AI, by u\u0142atwi\u0107 sobie prac\u0119 i przed\u0142u\u017cy\u0107 aktywno\u015b\u0107 zawodow\u0105. Nie my\u015bl\u0105 wi\u0119c o AI jako zagro\u017ceniu, widz\u0105 w niej szans\u0119 na odci\u0105\u017cenie zm\u0119czonych oczu (np. automatyczne generowanie raport\u00f3w) czy wsparcie w podejmowaniu decyzji (analityka danych).<\/p>
W przypadku obecnych sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciolatk\u00f3w i starszych, cz\u0119sto ju\u017c nieaktywnych zawodowo lub b\u0119d\u0105cych u schy\u0142ku kariery, motywacje mog\u0105 dotyczy\u0107 \u017cycia osobistego i niezale\u017cno\u015bci. Wielu z nich widzi konkretne korzy\u015bci: dzi\u0119ki aplikacjom i AI mog\u0105 np. komunikowa\u0107 si\u0119 z rodzin\u0105 na odleg\u0142o\u015b\u0107, monitorowa\u0107 stan zdrowia, t\u0142umaczy\u0107 j\u0119zyki w podr\u00f3\u017cy czy uczy\u0107 si\u0119 nowych rzeczy bez wychodzenia z domu. Starsze pokolenie jest zmotywowane, by nauczy\u0107 si\u0119 tyle, ile im potrzeba do wygodnego \u017cycia \u2013 ale chce to robi\u0107 w poczuciu bezpiecze\u0144stwa i sensu.<\/p>
Wszystkie powy\u017cej przytoczone dane i wyniki bada\u0144 pokazuj\u0105, \u017ce kluczem do zaadaptowania do codziennego \u017cycia AI dla wszystkich pokole\u0144 jest inkluzywna edukacja. W tym duchu powsta\u0142a platforma CampusAI, pomy\u015blana jako nowoczesna odpowied\u017a na mi\u0119dzypokoleniowe wyzwania w nauce AI.<\/p>
CampusAI wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 unikalnym modelem edukacyjnym, kt\u00f3ry czyni nauk\u0119 sztucznej inteligencji atrakcyjn\u0105 i przyst\u0119pn\u0105 dla ka\u017cdej grupy wiekowej. Nie jest to zbi\u00f3r kurs\u00f3w na r\u00f3\u017cne tematy, lecz kompleksowa platforma, kt\u00f3ra zapewnia dost\u0119p do wiedzy, narz\u0119dzi i wspieraj\u0105cej spo\u0142eczno\u015bci dla wszystkich \u2013 niezale\u017cnie od poziomu zaawansowania u\u017cytkownika. W efekcie realnie \u0142\u0105czy pokolenia we wsp\u00f3lnej edukacji AI, niweluj\u0105c bariery technologiczne.<\/p>
Oferta CampusAI to nie tylko nauka obs\u0142ugi narz\u0119dzi, ale przede wszystkim zrozumienie kultury technologicznej i rozwijanie kompetencji przysz\u0142o\u015bci. Tw\u00f3rcy k\u0142ad\u0105 nacisk na partnerstwo cz\u0142owieka i sztucznej inteligencji \u2013 traktuj\u0105c technologi\u0119 nie jako cel sam w sobie, lecz \u015brodek wzmacniaj\u0105cy ludzki potencja\u0142. Program nie jest zwyk\u0142ym kursem oprogramowania, jest fundamentaln\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 rozwoju, kt\u00f3ra ma uczyni\u0107 z uczestnika \u015bwiadomego partnera dla AI. Uczestnicy zdobywaj\u0105 praktyczne umiej\u0119tno\u015bci (np. prompt engineering, praca z modelami generatywnymi), ale te\u017c ucz\u0105 si\u0119 krytycznie ocenia\u0107 dzia\u0142ania algorytm\u00f3w \u2013 weryfikowa\u0107 informacje, rozpoznawa\u0107 b\u0142\u0119dy i halucynacje AI, identyfikowa\u0107 stronniczo\u015b\u0107 danych \u2013 oraz stosowa\u0107 AI etycznie i bezpiecznie, w zgodzie z obowi\u0105zuj\u0105cymi normami prawnymi. Takie holistyczne podej\u015bcie sprawia, \u017ce CampusAI jest kompleksow\u0105 odpowiedzi\u0105 na potrzeby efektywnej edukacji sztucznej inteligencji, niezale\u017cnie od wieku.<\/p>
Mimo wszystkich r\u00f3\u017cnic w podej\u015bciu do sztucznej inteligencji, jeden fakt jest bezsprzeczny: AI b\u0119dzie kszta\u0142towa\u0107 nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, a kompetencje z ni\u0105 zwi\u0105zane ju\u017c staj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie podstawowe jak obs\u0142uga komputera czy smartfona. Dlatego instytucje edukacyjne, pracodawcy oraz organizacje spo\u0142eczne zaczynaj\u0105 traktowa\u0107 rozw\u00f3j umiej\u0119tno\u015bci cyfrowych jako priorytet dla wszystkich grup wiekowych.<\/p>
Inwestowanie w umiej\u0119tno\u015bci zwi\u0105zane z AI to inwestowanie w kapita\u0142 ludzki, kt\u00f3ry nap\u0119dzi gospodark\u0119 przysz\u0142o\u015bci. Analiza bada\u0144 pokazuje co prawda niewielk\u0105 wiedz\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa o AI, ale z drugiej strony \u2013 ka\u017cde pokolenie dostrzega potencja\u0142 tej technologii i deklaruje otwarto\u015b\u0107 na zdobywanie wiedzy na jej temat. To buduj\u0105ce, \u017ce mimo l\u0119k\u00f3w czy niepewno\u015bci, zar\u00f3wno 20-latkowie, jak i 60-latkowie chc\u0105 si\u0119 uczy\u0107. Wymaga to jednak stworzenia przyjaznych warunk\u00f3w.<\/p>
To, \u017ce ju\u017c nie wystarczy raz zdoby\u0107 dyplom, a \u015bwiat b\u0119dzie wymaga\u0142 ci\u0105g\u0142ej aktualizacji kompetencji, nie jest niczym nowym. Dzieje si\u0119 tak od lat. Pojawienie si\u0119 AI sprawi\u0142o jednak, \u017ce tempo tych aktualizacji jeszcze wzros\u0142o.<\/p>
Sztuczna inteligencja nie pyta o metryk\u0119 \u2013 wp\u0142ywa na wszystkich. Dlatego zamiast tworzy\u0107 podzia\u0142y na \u201ecyfrowych tubylc\u00f3w\u201d i \u201eanalogowych imigrant\u00f3w\u201d, warto budowa\u0107 mosty: programy mentoringu mi\u0119dzypokoleniowego, dost\u0119pne kursy na r\u00f3\u017cnych poziomach zaawansowania, materia\u0142y edukacyjne t\u0142umacz\u0105ce AI prostym j\u0119zykiem. Do\u015bwiadczenie uczy, \u017ce technologia jest najbardziej warto\u015bciowa wtedy, gdy s\u0142u\u017cy ludziom, a ludzie j\u0105 rozumiej\u0105. Przysz\u0142o\u015b\u0107, w kt\u00f3rej AI odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119, b\u0119dzie wsp\u00f3lna dla m\u0142odych i starszych. Ci pierwsi wnios\u0105 energi\u0119, \u015bwie\u017ce spojrzenie i odwag\u0119 eksperymentowania, drudzy m\u0105dro\u015b\u0107, rozwag\u0119 i umiej\u0119tno\u015b\u0107 stawiania w\u0142a\u015bciwych pyta\u0144. \u0141\u0105cz\u0105c te si\u0142y z pomoc\u0105 odpowiedniej edukacji, mo\u017cemy sprawi\u0107, \u017ce rewolucja AI stanie si\u0119 szans\u0105 dla wszystkich \u2013 bez wzgl\u0119du na dat\u0119 urodzenia.<\/p>
\u0179r\u00f3d\u0142a danych<\/p>
K+ Research dla PWr \u2013 Raport \u201eMi\u0119dzy ciekawo\u015bci\u0105 a niepewno\u015bci\u0105. Pokolenia Polak\u00f3w wobec AI\u201d <\/mark><\/a><\/p> Talent Days & Microsoft \u2013 Raport \u201eGeneracja AI: m\u0142odzi Polacy na cyfrowym rynku pracy\u201d<\/mark><\/a><\/p>