{"id":14202,"date":"2025-09-26T08:00:00","date_gmt":"2025-09-26T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=14202"},"modified":"2025-10-28T09:05:55","modified_gmt":"2025-10-28T08:05:55","slug":"mars-to-raj-ale-tylko-dla-robotow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/ai_lifestyle\/mars-to-raj-ale-tylko-dla-robotow\/","title":{"rendered":"Mars to raj, ale tylko dla robot\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p><em>material powsta\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z Now\u0105 Fantastyk\u0105.<\/em><\/p><p>Ale nie przejmujmy si\u0119 detalami \u2013 w ko\u0144cu Mars jest tylko 225 milion\u00f3w kilometr\u00f3w dalej.<\/p><p>Zacznijmy od przyjemno\u015bci. \u015arednia temperatura na Marsie to minus 63 stopnie Celsjusza. W Gale Crater, gdzie \u0142azik Curiosity rejestruje dane od 2012 roku, temperatura waha si\u0119 od minus 90\u00b0C noc\u0105 do ca\u0142ych 16\u00b0C w po\u0142udnie \u2013 przy powierzchni, bo metr wy\u017cej jest ju\u017c tylko zero. To jak mieszkanie w zamra\u017carce z chwilowymi przerwami na wytchnienie w lod\u00f3wce. Wed\u0142ug bada\u0144 NASA z 2021 roku, samo utrzymanie&nbsp;&nbsp;habitatu dla czterech os\u00f3b wymaga reaktora nuklearnego o mocy 40 kilowat\u00f3w. Dla por\u00f3wnania \u2013 przeci\u0119tne gospodarstwo domowe w Polsce zu\u017cywa oko\u0142o 2,5 kilowata.<\/p><p>Atmosfera? Jest, ale g\u0142\u00f3wnie dla ozdoby. Ci\u015bnienie wynosi 0,6% ziemskiego, ale co gorsza Mars traci 100 gram\u00f3w atmosfery na sekund\u0119. Przy takim ci\u015bnieniu woda wrze w temperaturze niewiele powy\u017cej zera stopni Celsiusza, wi\u0119c krew dos\u0142ownie zagotowa\u0142aby si\u0119 w \u017cy\u0142ach (precyzyjniej, dosz\u0142oby do ebullizmu, nie chcecie wiedzie\u0107). A nawet, gdyby\u015bmy wytworzyli jakim\u015b cudem atmosfer\u0119, ucieka\u0142aby przecie\u017c w takim samym tempie nadal, jak z przek\u0142utego balona.<\/p><p>Skafander? Oczywi\u015bcie, ale ka\u017cde wyj\u015bcie to ryzyko, cho\u0107by krytycznej awarii skafandra. Promieniowanie to osobna przyjemno\u015b\u0107. Bez pola magnetycznego i z atmosfer\u0105 cienk\u0105 jak marzenia o tanim mieszkaniu, na powierzchnia Marsa dosta\u0142by\u015b dziennie dawk\u0119 promieniowania 100 razy wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c na Ziemi. Po roku na Marsie poch\u0142oniesz dawk\u0119, kt\u00f3ra wed\u0142ug NASA zwi\u0119ksza ryzyko raka o 5%. Oczywi\u015bcie mo\u017cesz siedzie\u0107 na dnie kopalni, by je minimalizowa\u0107 \u2013 ale pod tym wzgl\u0119dem to pro\u015bciej poczeka\u0107, a\u017c przestaniemy dop\u0142aca\u0107 do nierentownego w\u0119gla i przerobimy kopalnie na escape roomy.<\/p><p>A gleba! Zawiera nadchlorany w st\u0119\u017ceniu 0,5-1% \u2013 zwi\u0105zki tak toksyczne, \u017ce wed\u0142ug eksperyment\u00f3w uniwersytetu w Edynburgu z 2022 roku, zabijaj\u0105 bakterie w 60 sekund. Chcesz uprawia\u0107 ziemniaki jak g\u0142\u00f3wny bohater w \u201eMarsjaninie\u201d? Najpierw musisz przynajmniej wyp\u0142uka\u0107 ca\u0142\u0105 gleb\u0119. O ile sko\u0142ujesz do\u015b\u0107 wody, kt\u00f3rej tam praktycznie nie ma w p\u0142ynnej formie.<\/p><p>Transport? Wed\u0142ug SpaceX lot w jedn\u0105 stron\u0119 to b\u0119dzie kilkaset tysi\u0119cy dolar\u00f3w. Ca\u0142kiem optymistycznie, w ko\u0144cu to cena zbli\u017cona do warto\u015bci kawalerki w Warszawie. Realnie, wed\u0142ug analizy NASA z 2023 roku, koszt wys\u0142ania jednego cz\u0142owieka na dzi\u015b to kilka rz\u0119d\u00f3w wielko\u015bci wi\u0119cej, cho\u0107 oczywi\u015bcie b\u0119dzie spada\u0142 wraz ze skal\u0105. Tym niemniej, za cen\u0119 osiedla dla tysi\u0105ca os\u00f3b na Marsie mo\u017cemy uratowa\u0107 ca\u0142\u0105 Amazoni\u0119 dziesi\u0119\u0107 razy, a koszty samej pierwszej misji na Marsa szacuje si\u0119 na p\u00f3\u0142 BILIONA (ang. trillion).&nbsp;<\/p><p>Terraformowanie? Wed\u0142ug oblicze\u0144 Nature Astronomy z 2018 roku, nawet gdyby\u015bmy uwolnili ca\u0142y CO2 z biegun\u00f3w Marsa, ci\u015bnienie wzros\u0142oby do&#8230; 1,2% ziemskiego. Niekt\u00f3rzy marz\u0105 o roztopieniu biegun\u00f3w bombami atomowymi, ale potrzebowaliby\u015bmy ich 3500 dziennie przez dobrych par\u0119 tygodni.<\/p><p>Mars fascynuje i powinni\u015bmy go bada\u0107. Bazy naukowe? Jak najbardziej. Kopalnie helu-3? Mo\u017ce kiedy\u015b. Ale &#8222;zapasowa Ziemia&#8221;? Szybciej nauczymy si\u0119 \u017cy\u0107 na dnie oceanu lub Antarktydzie \u2013 przynajmniej tam jest tlen, normalna grawitacja i brak zab\u00f3jczego promieniowania. Zamiast wydawa\u0107 biliony na ucieczk\u0119 garstki milioner\u00f3w na martw\u0105 planet\u0119, mo\u017ce lepiej zadbajmy o t\u0119 jedyn\u0105, kt\u00f3ra faktycznie nas utrzymuje przy \u017cyciu? Bo jak mawiaj\u0105 ekolodzy: &#8222;Nie ma planety B&#8221;. A Mars to co najwy\u017cej planeta F z minusem.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elon Musk obiecuje milion ludzi na Marsie do 2050 roku. Tymczasem NASA ma problem z utrzymaniem siedmiu os\u00f3b na Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej, kt\u00f3ra jest zaledwie 400 kilometr\u00f3w nad naszymi g\u0142owami.<\/p>\n","protected":false},"author":247,"featured_media":14207,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[764],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[614],"class_list":["post-14202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai_lifestyle","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":614,"user_id":247,"is_guest":0,"slug":"prof-dr-hab-dariusz-jemielniak","display_name":"prof. dr hab. Dariusz Jemielniak","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg"},"first_name":"Dariusz","last_name":"Jemielniak","user_url":"","job_title":"","description":"Profesor zarz\u0105dzania Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego, gdzie kieruje katedr\u0105 MINDS (Management in Networked and Digital Societies). Pracuje te\u017c jako faculty associate w Berkman-Klein Center for Internet and Society na Harvardzie. Wiceprezes Polskiej Akademii Nauk. Cz\u0142onek Rady Programowej CampusAI."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/247"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14202"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15778,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14202\/revisions\/15778"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14202"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=14202"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=14202"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=14202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}