Czy zdarzy\u0142o Ci si\u0119 zazdro\u015bci\u0107 tym geniuszom, kt\u00f3rzy odkrywali prawa natury przy codziennych czynno\u015bciach? Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce Archimedes wymy\u015bli\u0142 prawo si\u0142y wyporu wyskakuj\u0105c z wanny, a Newton odkry\u0142 grawitacj\u0119, gdy drzemi\u0105c pod jab\u0142onk\u0105 dosta\u0142 spadaj\u0105cym jab\u0142kiem w g\u0142ow\u0119. By\u0142oby cudownie, gdyby ka\u017cdy z nas, siedz\u0105c przy kawie albo w jacuzzi, m\u00f3g\u0142 wymy\u015ble\u0107 rozwi\u0105zanie jakiego\u015b problemu ludzko\u015bci, dzi\u0119ki kt\u00f3remu sta\u0142by si\u0119 milionerem, albo i miliarderem!<\/p>
Niestety, to nie jest takie proste. Ksi\u0105\u017cka Matta Ridley\u2019a Sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 innowacje i dlaczego rozkwitaj\u0105 w wolno\u015bci<\/em> rozwiewa wiele mit\u00f3w dotycz\u0105cych innowacji. My\u015bl\u0119, \u017ce b\u0119dzie bardzo przydatn\u0105 lektur\u0105 dla mened\u017cer\u00f3w wielkich korporacji, w\u0142a\u015bcicieli startup\u00f3w, naukowc\u00f3w, kreatywnych wynalazc\u00f3w, a nawet polityk\u00f3w i prawodawc\u00f3w. Tak, tak! Okazuje si\u0119, wbrew pozorom, \u017ce polityka pa\u0144stw i mi\u0119dzynarodowych organizacji, oraz stanowione prawo mog\u0105 znacz\u0105co wp\u0142ywa\u0107 na rozw\u00f3j lub zahamowanie innowacji w danym regionie.<\/p> Mog\u0142abym w tej recenzji szybko wymieni\u0107 g\u0142\u00f3wne tezy Matta Ridley\u2019a dotycz\u0105ce innowacji i oszcz\u0119dzi\u0107 Ci czytania prawie 400-stronicowej ksi\u0105\u017cki. Niestety, trudno by\u0142oby Ci zrozumie\u0107 pogl\u0105dy autora, bez konkretnych przyk\u0142ad\u00f3w. I to jest g\u0142\u00f3wna zaleta tej pasjonuj\u0105cej lektury.<\/p> Ridley analizuje historie r\u00f3\u017cnych odkrywczych sposob\u00f3w rozwi\u0105zywania wyzwa\u0144 ludzko\u015bci od prehistorii, poprzez \u015bredniowiecze, rewolucj\u0119 przemys\u0142ow\u0105, a\u017c do XXI wieku. Analiza obejmuje r\u00f3\u017cne dziedziny \u017cycia, mi\u0119dzy innymi: transport, \u017cywno\u015b\u0107, pozyskiwanie energii, medycyn\u0119, komunikacj\u0119 i informatyk\u0119. Dok\u0142adne om\u00f3wienie historii poszczeg\u00f3lnych innowacji, oraz ulepsze\u0144 i rozwoju r\u00f3\u017cnorodnych wynalazk\u00f3w, pozwala zrozumie\u0107, \u017ce to d\u0142ugi proces pe\u0142en ci\u0119\u017ckiej pracy, eksperyment\u00f3w, pora\u017cek, wielu przeszk\u00f3d i walki, a nie nag\u0142y przeb\u0142ysk geniuszu.<\/p> Autor wielokrotnie podkre\u015bla, \u017ce wynalazczo\u015b\u0107 nie zawsze jest to\u017csama z wdro\u017ceniem innowacji. Czasami zdarza si\u0119, \u017ce ten kto odkry\u0142 jakie\u015b zjawisko, nie zawsze zauwa\u017cy jego praktyczne zastosowanie. Nawet je\u015bli odkrycie naukowe zostanie dokonane dzi\u0119ki szcz\u0119\u015bliwemu zbiegowi okoliczno\u015bci, potrzeba wiele praktycznej pracy, aby przekszta\u0142ci\u0107 je w u\u017cyteczn\u0105 innowacj\u0119. Cz\u0119sto determinacja przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy prowadzili dalsze eksperymenty, szukali ulepsze\u0144 oraz sposob\u00f3w by obni\u017cy\u0107 koszty, sprawia\u0142y, \u017ce dana innowacja trafia\u0142a pod strzechy. Tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o w przypadku naukowca Habera i przedsi\u0119biorcy Bosha.<\/p> Bywa te\u017c, \u017ce nie nawet nie trzeba wynalazku ani prze\u0142omowego odkrycia. Innowacj\u0105 mo\u017ce by\u0107 przej\u0119cie i wdro\u017cenie czego\u015b co gdzie\u015b indziej od dawna jest stosowane. Tak by\u0142o z przej\u0119ciem w Europie liczby 0 od Arab\u00f3w, kt\u00f3rzy przej\u0119li j\u0105 od Hindus\u00f3w. Podobnie pomys\u0142 na szczepienie przeciw ospie by\u0142 podpatrzony u kobiet w ottoma\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie. <\/p> Mened\u017cerowie korporacji, kt\u00f3rym zale\u017cy na innowacjach w firmie, maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 spojrzenia na ten temat inaczej. Po pierwsze mog\u0105 rozwa\u017cy\u0107 czy pozwoli\u0107 pracownikom na wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 eksperyment\u00f3w, gdy\u017c bez znacz\u0105cej ilo\u015bci pora\u017cek i b\u0142\u0119d\u00f3w nie da si\u0119 znale\u017a\u0107 optymalnego rozwi\u0105zania problemu. Inn\u0105 opcj\u0105, zmniejszaj\u0105c\u0105 ryzyko firmy, jak\u0105 podaje autor jest wyodr\u0119bnienie odr\u0119bnej sp\u00f3\u0142ki skupionej tylko na innowacjach \u2013 z czego korzysta\u0142y korporacje w tym i zesz\u0142ym stuleciu. Po drugie warto rozwa\u017cy\u0107 przeanalizowanie polityk i procedur. Je\u015bli oszacowanie warto\u015bci nowej technologii, zajmuje od 7-9 miesi\u0119cy, tak jak kiedy\u015b w Nokii, to by\u0107 mo\u017ce firma sama sobie blokuje rozw\u00f3j i mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 jak ten niegdysiejszy gigant na rynku telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Kodak, kt\u00f3ry upad\u0142 ze wzgl\u0119du na rozw\u00f3j fotografii cyfrowej, zignorowa\u0142 pomys\u0142 w\u0142asnego pracownika, kt\u00f3ry jako pierwszy zaproponowa\u0142 model kamery cyfrowej, z kt\u00f3rej obraz mo\u017cna by\u0142o nagra\u0107 na magnetofonie i wy\u015bwietli\u0107 w telewizorze. Niestety decydenci firmy stwierdzili, \u017ce to s\u0142aba jako\u015bciowo i niepotrzebna nikomu technologia.<\/p> W\u0142a\u015bciciel startupu z genialnym pomys\u0142em, dowie si\u0119 czytaj\u0105c t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, \u017ce od pomys\u0142u do wynalazku jest d\u0142uga droga wymagaj\u0105ca ci\u0119\u017ckiej pracy. A od wynalazku do u\u017cytecznej innowacji prowadzi jeszcze d\u0142u\u017cszy proces, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 pe\u0142en przeszk\u00f3d w postaci spor\u00f3w s\u0105dowych o w\u0142asno\u015b\u0107 intelektualn\u0105, lobbying tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 by nie zmienia\u0107 obecnego stanu, oraz regulacje prawne w regionie, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduje.<\/p> Politycy i prawnicy mog\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, jak bardzo legislacja powoduj\u0105ca wi\u0119ksze koszty wdro\u017ce\u0144 oraz potrzeb\u0119 obci\u0105\u017caj\u0105cych finansowo dzia\u0142\u00f3w zgodno\u015bci, wp\u0142ywa na hamowanie innowacyjno\u015bci i powstrzymanie przed tym wiele przedsi\u0119biorstw z potencja\u0142em. Autor cz\u0119sto punktuje Uni\u0119 Europejsk\u0105, za zachowawczo\u015b\u0107 i wspieranie istniej\u0105cych gigant\u00f3w lobbuj\u0105cych za utrzymaniem status quo. Skutkuje to tym, \u017ce kraje Ameryk i Azji wyprzedzaj\u0105 nas bez trudu. Z kolei naukowcy mog\u0105 u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce nie zawsze odkrycie naukowe poprzedzaj\u0105 innowacje. Czasami nauka s\u0142u\u017cy temu by wyja\u015bni\u0107 i ulepszy\u0107 istniej\u0105c\u0105 innowacj\u0119 techniczn\u0105.<\/p> Bardzo ciekaw\u0105 obserwacj\u0105 dla mnie by\u0142a warto\u015b\u0107 z dzielenia si\u0119 wiedz\u0105, po to by wiele os\u00f3b r\u00f3wnolegle mog\u0142o ulepsza\u0107 dane rozwi\u0105zanie i by dzi\u0119ki wsp\u00f3lnej lub konkurencyjnej pracy doj\u015b\u0107 do czego\u015b jeszcze lepszego. Dawniej wiele innowacji rozwija\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki wymianie handlowej oraz r\u00f3\u017cnorodno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw. Matt Ridley zwraca uwag\u0119, \u017ce gdy mamy do czynienia z du\u017c\u0105 korporacj\u0105 lub zamkni\u0119tym pa\u0144stwem, zmniejsza si\u0119 innowacyjno\u015b\u0107. Dlatego kilkaset lat temu Europa mog\u0142a wyprzedzi\u0107 w rozwoju zamkni\u0119te na \u015bwiat Chiny, a teraz dzieje si\u0119 odwrotnie.<\/p> Ch\u0119\u0107 trzymania wszystkiego w tajemnicy i walka o patenty sprawia, \u017ce innowacje s\u0105 wolniejsze, gdy\u017c cz\u0119sto dopiero po wyga\u015bni\u0119ciu patentu, mo\u017cna bez nadmiernych koszt\u00f3w ulepsza\u0107 poszczeg\u00f3lne wynalazki. Jednak wynalazcy i odkrywcy powinni pami\u0119ta\u0107, \u017ce ludzka kreatywno\u015b\u0107 jest niesko\u0144czona i w tym samym czasie kilka lub kilkana\u015bcie os\u00f3b mo\u017ce pracowa\u0107 nad tym rozwi\u0105zaniem tego samego problemu. \u017bar\u00f3wk\u0119 wymy\u015bli\u0142o co najmniej 21 os\u00f3b w tym samym czasie. Alexander Graham Bell przyby\u0142 do biura patentowego, aby z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o patent na wynalazek telefonu, tylko dwie godziny przed Elisha Grey.<\/p> Chcia\u0142abym zacytowa\u0107 jedn\u0105 z wielu z\u0142otych my\u015bli, na kt\u00f3re natrafi\u0142am podczas lektury:<\/p> \u201eInnowacja jest jedn\u0105 z tych rzeczy, kt\u00f3re wszyscy og\u00f3lnie popieraj\u0105, a jednocze\u015bnie znajduj\u0105 powody, by w konkretnych przypadkach opowiada\u0107 si\u0119 przeciwko niej. Innowatorzy nie s\u0105 mile widziani i zach\u0119cani, ale musz\u0105 zmaga\u0107 si\u0119 z partykularnymi interesami zasiedzia\u0142ych graczy, ostro\u017cnym konserwatyzmem ludzkiej psychologii, op\u0142acalno\u015bci\u0105 protest\u00f3w i barierami wej\u015bcia na rynek wzniesionymi przez patenty, regulacje, standardy i licencje.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote> Autor, kt\u00f3ry wierzy, \u017ce dobrobyt pochodzi z innowacji, a innowacje z wolno\u015bci eksperymentowania opartej na rozs\u0105dnych regulacjach, zach\u0119ca do przyjrzenia si\u0119 rzeczywisto\u015bci wok\u00f3\u0142 nas. By\u0107 mo\u017ce decyzyjne osoby w firmach prywatnych i organizacjach rz\u0105dowych, po przeczytaniu tej ksi\u0105\u017cki, znajd\u0105 obszar, w kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 mog\u0142y wp\u0142yn\u0105\u0107 na wzrost innowacyjno\u015bci w Polsce.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Autor najnowszej ksi\u0105\u017cki \u201eSk\u0105d bior\u0105 si\u0119 innowacje i dlaczego rozkwitaj\u0105 w wolno\u015bci” stara si\u0119 odpowiedzie\u0107 nie tylko na tytu\u0142owe pytanie, ale tak\u017ce o tym, jak ludzie boj\u0105 si\u0119 nowoczesnych technologii.<\/p>\n","protected":false},"author":486,"featured_media":14014,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[764],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[928],"class_list":["post-14010","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai_lifestyle","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":928,"user_id":486,"is_guest":0,"slug":"anna-gregorczyk","display_name":"Anna Gregorczyk","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/1669759218260.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/1669759218260.jpg"},"first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":"Przez ponad 20 lat zajmowa\u0142a si\u0119 informatyk\u0105 i komunikacj\u0105 w najwi\u0119kszych globalnych korporacjach oraz hobbystycznie copywritingiem i CV writingiem. Autorka poradnika p.t. \"Praca dla Absolwenta\", 22 opowiada\u0144 dla dzieci w magazynie \"Promyczek Dobra\", bajki s\u0142uchowiska w Audiotece p.t. \"Zagubiona w Lesie\" oraz setek artyku\u0142\u00f3w. Obecnie prowadzi JDG i pracuje nad kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14010","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/486"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14010"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14010\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14013,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14010\/revisions\/14013"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14014"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14010"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=14010"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=14010"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=14010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Wynalazek lub odkrycie to nie innowacja<\/strong><\/h4>
Warto\u015b\u0107 dodana dla w\u0142a\u015bcicieli firm i mened\u017cer\u00f3w<\/strong><\/h4>
Pretekst do refleksji dla polityk\u00f3w i prawnik\u00f3w<\/strong><\/h4>
Niekt\u00f3re firmy ameryka\u0144skie ko\u0144cz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Europie lub ograniczaj\u0105 konsumpcje tre\u015bci dla Europejczyk\u00f3w, nie chc\u0105c wdra\u017ca\u0107 u siebie zgodno\u015bci z RODO. Mocne obwarowanie legislacyjne i wysokie koszty nie pozwalaj\u0105 na eksperymenty i rozw\u00f3j technologii j\u0105drowej, przez co utrzymywano przestarza\u0142e rozwi\u0105zania takie jak elektrownia j\u0105drowa w Fukushimie.<\/p>Kilka my\u015bli dla naukowc\u00f3w<\/strong><\/h4>
Patrz\u0105c na niekt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesne osi\u0105gni\u0119cia nie mo\u017cemy poda\u0107 daty ich zaistnienia. Nie mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce komputery zosta\u0142y stworzone konkretnego dnia, a dzie\u0144 wcze\u015bniej ich nie by\u0142o, gdy\u017c maszyny cyfrowe ewoluowa\u0142y w czasie. Trudno by\u0142oby te\u017c stwierdzi\u0107 \u201ekto\u201d stworzy\u0142 samoch\u00f3d, gdy\u017c Ford uczyni\u0142 go tanim, Benz sprawi\u0142, \u017ce dzia\u0142a\u0142 na benzyn\u0119, Daimler sprawi\u0142, \u017ce dzia\u0142a\u0142 poprawnie, itd. itd.<\/p>Otwarto\u015b\u0107 sprzyja innowacjom<\/strong><\/h4>
Z\u0142ota my\u015bl Ridleya<\/strong><\/h4>