M\u00f3wi\u0105 nam: \u201eUcz si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie!\u201d. Z ka\u017cdej strony atakuj\u0105 nas s\u0142owa powtarzane jak mantra \u201elifelong learning albo gi\u0144\u201d. Jest te\u017c \u0142agodniejsza wersja, czyli \u201ekto si\u0119 nie rozwija, ten si\u0119 cofa\u201d. Tylko \u017ce wiecie co? Jest pewien problem. Kiedy co\u015b musimy, to zwykle nam si\u0119 nie chce. Zamiast ciekawo\u015bci pojawia si\u0119 zniech\u0119cenie, zamiast energii budzi si\u0119 prokrastynacja i temat obrzydzamy sobie, zanim jeszcze spr\u00f3bujemy go zrozumie\u0107. Dorzu\u0107my do tego baga\u017c niezbyt pozytywnych do\u015bwiadcze\u0144 ze szko\u0142y, kt\u00f3re w doros\u0142ym \u017cyciu wcale nie pomagaj\u0105 nam polubi\u0107 procesu uczenia si\u0119, i ro\u015bnie w nas \u201epotw\u00f3r edukator\u201d. Ale czy tak musi by\u0107? Czy nie ma ju\u017c ratunku dla nas, od lat marnuj\u0105cych czas na nieskuteczne i nieefektywne uczenie si\u0119?<\/p>
A co, je\u015bli AI mog\u0142oby sta\u0107 si\u0119 naszym \u201ezaciekawiaczem\u201d, naszym \u201eupraszczaczem\u201d, partnerem i sprzymierze\u0144cem na tej \u015bcie\u017cce? <\/p>
I tu w\u0142a\u015bnie zaczyna si\u0119 moja ulubiona scenka z \u017cycia dydaktyka o tym, jak odczarowali\u015bmy prawie niemo\u017cliwe.<\/p>
Nie my\u015blcie, \u017ce mi si\u0119 nudzi\u0142o, dlatego do\u0142o\u017cy\u0142am sobie roboty. Ale\u2026 faktem jest, \u017ce nie mog\u0142am ju\u017c patrze\u0107 na student\u00f3w, kt\u00f3rzy walczyli z nauk\u0105 jak Don Kichot z wiatrakami. Terminy egzamin\u00f3w goni\u0105, materia\u0142 niezrozumia\u0142y, frustracja ro\u015bnie, a skutecznego uczenia si\u0119 jak nie by\u0142o, tak nie ma. Wi\u0119c zamiast za\u0142amywa\u0107 r\u0119ce, wymy\u015bli\u0142am i zaproponowa\u0142am na jednej z uczelni przedmiot \u201eStrategie efektywnego uczenia si\u0119\u201d. Moja wewn\u0119trzna \u201ebabka od produktywno\u015bci\u201d nie mog\u0142a inaczej. Kiedy widz\u0119, \u017ce co\u015b si\u0119 marnuje, to musz\u0119 dzia\u0142a\u0107. A uwierzcie mi, studenci marnuj\u0105 ca\u0142e pok\u0142ady czasu i energii w tej materii. <\/p>
Na jednym z \u0107wicze\u0144 przysz\u0142a kolej na opracowywanie informacji. I nie mam tu na my\u015bli nudnego przepisywania notatek. Chodzi\u0142o raczej o prawdziw\u0105 prac\u0119 z materia\u0142em, o odnoszenie si\u0119 do kontekst\u00f3w, szukanie s\u0142\u00f3w kluczy, zadawanie pyta\u0144, budowanie map my\u015bli, sketchnoting, zabaw\u0119 z notatkami Cornella itd. Jednym s\u0142owem, zamian\u0119 tekstu w co\u015b \u017cywego.<\/p>
Poprosi\u0142am wi\u0119c student\u00f3w: \u201ePrzynie\u015bcie materia\u0142, kt\u00f3ry jest dla Was absolutnie niestrawny. Nie rozumiecie go, a i tak musicie opanowa\u0107 na egzamin.\u201d I wiecie, co wybrali? Norm\u0119 ISO 9001.<\/p>
Pierwsze reakcje? Natychmiastowe i bezlitosne: \u201eTo g\u0142upie!\u201d, \u201eBez sensu!\u201d, \u201eNiepotrzebne!\u201d. Znacie to uczucie? Patrzysz na tekst i masz wra\u017cenie, \u017ce ka\u017cde zdanie jest jak betonowa \u015bciana. A im bardziej pr\u00f3bujesz, tym wi\u0119ksz\u0105 masz ochot\u0119 rzuci\u0107 to w k\u0105t i zapomnie\u0107, \u017ce istnieje. Pojawia si\u0119 niespodziewanie prokrastynacja. Choroba student\u00f3w. Cho\u0107 z tym niespodziewanie, to bym nie przesadza\u0142a. <\/p>
Tu pozwol\u0119 sobie na ma\u0142\u0105 dygresj\u0119. Jakie\u015b dwadzie\u015bcia lat temu sama zajmowa\u0142am si\u0119 wdra\u017caniem normy ISO 9001 w organizacjach. Tak, by\u0142am t\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra m\u00f3wi\u0142a ludziom, jak t\u0119 \u201eg\u0142upi\u0105 i bezsensown\u0105\u201d norm\u0119 przeku\u0107 na praktyk\u0119 w firmie. Ale nie, nie zacz\u0119\u0142am im teraz opowiada\u0107 historii z tamtych czas\u00f3w, bo nie mia\u0142o to \u017cadnego znaczenia. Wa\u017cne by\u0142o, \u017ce studenci widzieli w tej normie najnudniejszy tekst \u015bwiata i byli gotowi zakopa\u0107 go g\u0142\u0119boko w szufladzie. A mo\u017ce i w innym miejscu, nie wnikam. <\/p>
Zacz\u0119li\u015bmy wi\u0119c rozmow\u0119 od pytania: \u201eDlaczego ta norma jest g\u0142upia i niepotrzebna?\u201d. I wiecie co si\u0119 okaza\u0142o? Oni jej po prostu nie rozumieli. Pono\u0107, jak powiedzia\u0142a Maria Sk\u0142odowska-Curie, \u201eNiczego w \u017cyciu nie trzeba si\u0119 ba\u0107, wystarczy to tylko zrozumie\u0107.\u201d Oni si\u0119 bali, bo nie rozumieli. Obrzydzali sobie temat do granic mo\u017cliwo\u015bci, a wyk\u0142adowca, kt\u00f3ry wcze\u015bniej prowadzi\u0142 ten przedmiot, zamiast im pom\u00f3c, dorzuci\u0142 do tego swoj\u0105 cegie\u0142k\u0119.<\/p>
Poszli\u015bmy wi\u0119c dalej: \u201ePo co mi to? Po jak\u0105 [cenzura] mam si\u0119 tego uczy\u0107 na zarz\u0105dzaniu?\u201d. I w\u0142a\u015bnie tu dotkn\u0119li\u015bmy sedna. Bo kluczem do motywacji w edukacji nie jest egzamin, zaliczenie czy gro\u017aba poprawki. Nie powinien by\u0107 to te\u017c kolejny certyfikat czy za\u015bwiadczenie. Kluczem jest intencja i sens.<\/p>
I w tym momencie do akcji wkroczy\u0142 nasz partner, z kt\u00f3rym studenci zaprzyja\u017anili si\u0119 podczas zaj\u0119\u0107, czyli AI.<\/p>
Poprosili\u015bmy o wygenerowanie opowiadania o przys\u0142owiowym Janie Kowalskim (pozdrawiam wszystkich Jan\u00f3w Kowalskich, a w szczeg\u00f3lno\u015bci mojego tat\u0119 Jana z Kowali \ud83d\ude09). \u00d3w Jan postanowi\u0142 zmieni\u0107 co\u015b w swoim \u017cyciu, udoskonali\u0107 je, a proces doskonalenia oprze\u0107 na wymaganiach normy ISO 9001. Zaznaczyli\u015bmy, \u017ce opowiadanie ma przechodzi\u0107 przez wszystkie wymagania normy po kolei, pokazywa\u0107 logiczne powi\u0105zania i konsekwencje, a do tego zawiera\u0107 troch\u0119 humoru i ciekawostek wdro\u017ceniowych. Przecie\u017c entuzjazm jest o wiele bli\u017cej spokrewniony z nauk\u0105 ni\u017c nuda, jak kto\u015b kiedy\u015b powiedzia\u0142. Nie znalaz\u0142am \u017ar\u00f3d\u0142a, ale zgadzam si\u0119 z tym w stu procentach.<\/p>
Efekt? Zaskoczenie totalne. Studentki i studenci stwierdzili: \u201eO [cenzura], ta norma jest sensowna i w og\u00f3le ca\u0142kiem warto\u015bciowa. W sumie, to jest ok.\u201d<\/p>
Ale na tym si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142o. Mam w tej grupie jednego studenta, kt\u00f3rego uwielbiam, bo notorycznie si\u0119 ze mn\u0105 nie zgadza. Czasem mam wra\u017cenie, \u017ce specjalnie mnie podpuszcza, ale dzia\u0142a to fantastycznie. Zazwyczaj po naszych dyskusjach zmienia zdanie, ale ile dodaje to zaj\u0119ciom ikry i dynamiki. Tym razem powiedzia\u0142 wprost: \u201eJan Kowalski do mnie nie przemawia.\u201d<\/p>
Po kr\u00f3tkiej wymianie zda\u0144 wysz\u0142o, \u017ce jest fanem Gwiezdnych Wojen. No to co zrobili\u015bmy? Poprosili\u015bmy AI o kolejne opowiadanie, tyle \u017ce tym razem o tym, jak poradzi\u0142 sobie Darth Vader z wdro\u017ceniem normy ISO 9001 na Gwie\u017adzie \u015amierci. Tak, w\u0142a\u015bnie tam. Nie przes\u0142yszeli\u015bcie si\u0119.<\/p>
\u015amiechu by\u0142o mn\u00f3stwo a opowie\u015b\u0107 spe\u0142ni\u0142a swoje zadanie. Student, kt\u00f3ry jeszcze chwil\u0119 temu przewraca\u0142 oczami, nagle zobaczy\u0142 sens i logik\u0119 normy. ISO 9001 z potwora zmieni\u0142o si\u0119 w sympatycznego misiaczka, a bardziej fachowo m\u00f3wi\u0105c, w ca\u0142kiem sensowne narz\u0119dzie do doskonalenia organizacji, nawet takiej jak Imperium.<\/p>
A potem dzia\u0142ali\u015bmy dalej. Posz\u0142y w ruch mapy my\u015bli, generowanie pyta\u0144 (AI te\u017c si\u0119 spisa\u0142o, a te pytania okaza\u0142y si\u0119 gotowym narz\u0119dziem do powt\u00f3rek), wizualizacj\u0119 informacji i szukanie powi\u0105za\u0144. W\u0142\u0105czyli\u015bmy my\u015blenie holistyczne, uk\u0142adali\u015bmy logiczn\u0105 struktur\u0119 wiedzy, bawili\u015bmy si\u0119 w storytelling, a na koniec stworzyli\u015bmy histori\u0119, kt\u00f3ra pomog\u0142a im zapami\u0119ta\u0107 kolejno\u015b\u0107 rozdzia\u0142\u00f3w normy.<\/p>
Finalnie? Studenci nie musieli \u201ewkuwa\u0107\u201d normy na egzamin, bo zrozumieli, zaciekawili si\u0119 i potrafili odnie\u015b\u0107 konkretne wymagania do r\u00f3\u017cnych sytuacji.<\/p>
To tylko tyle i a\u017c tyle. AI sta\u0142o si\u0119 naszym partnerem w procesie uczenia si\u0119. Nie nauczycielem, nie magikiem, nie drog\u0105 na skr\u00f3ty czy protez\u0105 naszego my\u015blenia, ale partnerem. Wirtualnym cz\u0142onkiem naszego zespo\u0142u, kt\u00f3ry potrafi rozbroi\u0107 trudny tekst, zamieni\u0107 go w opowie\u015b\u0107, u\u0142atwi\u0107 skojarzenia, zach\u0119ci\u0107 do zadawania pyta\u0144 i podsun\u0105\u0107 narz\u0119dzia do utrwalania wiedzy.<\/p>
I to jest w\u0142a\u015bnie dla mnie Autoedukacja 2.0. Odczarowywanie tego, co na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 \u201eg\u0142upie i niepotrzebne\u201d, i zamienianie w przygod\u0119 poznawcz\u0105. AI nie by\u0142o cudownym nauczycielem ani magiczn\u0105 drog\u0105 na skr\u00f3ty. By\u0142o partnerem takim, kt\u00f3ry potrafi rozbroi\u0107 trudny tekst, zamieni\u0107 go w opowie\u015b\u0107, u\u0142atwi\u0107 skojarzenia, odeprze\u0107 nasze argumenty i da\u0107 narz\u0119dzia do utrwalenia wiedzy.<\/p>
Bo uczenie si\u0119 to nie jest bezmy\u015blne powtarzanie informacji. To intencja, sens, eksperymentowanie, flow i dzia\u0142anie. A AI, je\u015bli korzystamy z niego \u015bwiadomie, mo\u017ce by\u0107 krytykiem, pomys\u0142odawc\u0105, sparingpartnerem albo ekspertem. Zawsze jednak pozostaje te\u017c lustrem, w kt\u00f3rym odbija si\u0119 nasze w\u0142asne podej\u015bcie do autoedukacji.<\/p>
Ale jak to wygl\u0105da w praktyce? Zdradz\u0119 Wam kilka patent\u00f3w, kt\u00f3re sprawdzaj\u0105 si\u0119 nie tylko na uczelni, ale i w codziennych zmaganiach z \u201epotworem edukatorem\u201d.<\/p>
Zacznij od intencji. Zanim otworzysz podr\u0119cznik albo klikniesz w kurs online, zapytaj siebie (albo AI): \u201ePo co mi to?\u201d. Niech AI podsunie Ci trzy przyk\u0142ady, jak ta wiedza mo\u017ce przyda\u0107 si\u0119 w pracy czy w \u017cyciu. Od razu inaczej si\u0119 wchodzi w temat, kiedy wiadomo, \u017ce ta \u201eg\u0142upia teoria\u201d mo\u017ce na przyk\u0142ad pom\u00f3c ogarn\u0105\u0107 ba\u0142agan w projekcie albo w kuchni.<\/p>
Dbaj o cia\u0142o i m\u00f3zg. Nauka na pusty \u017co\u0142\u0105dek albo po czterech godzinach scrollowania TikToka? Odpada. Planuj te\u017c przerwy. I nawet si\u0119 wa\u017c si\u0119 podczas przerw si\u0119ga\u0107 po kom\u00f3rk\u0119. Zamiast pouk\u0142ada\u0107 sobie w g\u0142owie to, co chcesz zapami\u0119ta\u0107, narobisz bigosu. <\/p>
U\u017cywaj wielu modalno\u015bci. Masz suchy tekst? Popro\u015b AI, \u017ceby zrobi\u0142o z niego map\u0119 my\u015bli, infografik\u0119 albo quiz. To nie magia, to podw\u00f3jne kodowanie w praktyce. Raz czytasz, raz widzisz, raz testujesz, a m\u00f3zg zaciera swoje ma\u0142e neuronki z rado\u015bci.<\/p>
\u0106wicz przywo\u0142ywanie. Najwi\u0119ksze k\u0142amstwo edukacji brzmi: \u201eWystarczy jeszcze raz przeczyta\u0107\u201d. Nie, nie wystarczy. W sumie nawet nie ma sensu. Lepiej popro\u015b AI, \u017ceby ci\u0119 przepyta\u0142o, albo \u017ceby wymy\u015bli\u0142o pytania-pu\u0142apki, kt\u00f3re sprawdz\u0105, czy naprawd\u0119 rozumiesz temat. To metoda testu zderzeniowego w eleganckiej wersji.<\/p>
Stawiaj na wysi\u0142ek i trudno\u015bci. Je\u015bli wszystko idzie za \u0142atwo, to znaczy, \u017ce si\u0119 nie uczysz, tylko \u015blizgasz. A na egzaminie, albo wtedy, kiedy w \u017cyciu b\u0119dziesz musia\u0142 tego u\u017cy\u0107, zaliczysz gleb\u0119. W\u0142a\u015bnie dlatego AI warto prosi\u0107 nie tylko o wyja\u015bnienia, ale te\u017c o kontrprzyk\u0142ady, trudne pytania czy analogie z kompletnie innych dziedzin. Bo kiedy musisz si\u0119 troch\u0119 nagimnastykowa\u0107, m\u00f3zg buduje solidniejsze \u015bcie\u017cki.<\/p>
Ucz innych. To m\u00f3j ulubiony trik. Dlatego wyk\u0142adam na uczelniach. \ud83d\ude09 Zamiast notowa\u0107 kolejne definicje, popro\u015b AI, \u017ceby wcieli\u0142o si\u0119 w Twojego ucznia i spr\u00f3buj mu to wyja\u015bni\u0107. Zobaczysz, jak szybko wyjd\u0105 wszystkie luki w rozumieniu.<\/p>
Organizuj i powtarzaj. Ka\u017cdy system pami\u0119ciowy, od fiszek po pa\u0142ac pami\u0119ci, dzia\u0142a lepiej, gdy po\u0142\u0105czy si\u0119 go z AI. Ono mo\u017ce ustawi\u0107 harmonogram powt\u00f3rek, doda\u0107 mini-testy i przypomina\u0107 Ci o przegl\u0105dzie notatek. <\/p>
Mo\u017ce wi\u0119c zamiast walczy\u0107 z \u201epotworem edukatorem\u201d, warto zaprzyja\u017ani\u0107 si\u0119 z w\u0142asn\u0105 ciekawo\u015bci\u0105 i zaprosi\u0107 do sto\u0142u AI, nie jako nauczyciela z czerwonym d\u0142ugopisem, ale jako partnera do rozmowy, krytyka i kreatora skojarze\u0144. Autoedukacja 2.0 to nie nakaz \u201elifelong learning albo gi\u0144\u201d, lecz wyb\u00f3r. Zastan\u00f3w si\u0119 jak sprawi\u0107, by uczenie si\u0119 by\u0142o podr\u00f3\u017c\u0105, a nie katorg\u0105. I cho\u0107 AI nie zrobi nic za nas, to potrafi rozpali\u0107 w nas to, co w nauce najwa\u017cniejsze: iskr\u0119.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201eLifelong learning albo gi\u0144\u201d powtarzaj\u0105 eksperci. Tylko \u017ce jak co\u015b musimy, to nam si\u0119 nie chce, a temat szybko obrasta w nud\u0119 i prokrastynacj\u0119. Sprawd\u017acie, jak AI pomog\u0142o mi zamieni\u0107 betonowe strony normy ISO 9001 w przygod\u0119, przy kt\u00f3rej nawet Vader mia\u0142 co\u015b do powiedzenia.<\/p>\n","protected":false},"author":471,"featured_media":13806,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[759,756],"tags":[83,120,121],"popular":[],"difficulty-level":[38],"ppma_author":[920],"class_list":["post-13859","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja","category-ai_branza","tag-ai","tag-edukacja","tag-skuteczne-uczenie-sie","difficulty-level-medium"],"acf":[],"authors":[{"term_id":920,"user_id":471,"is_guest":0,"slug":"dr-iwona-burka","display_name":"dr Iwona Burka","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Iwona-Burka.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Iwona-Burka.jpg"},"first_name":"Iwona","last_name":"Burka","user_url":"","job_title":"","description":"Projektantka my\u015blenia w erze AI. Autorka Trigger Mind i AI-Ready Mind. \u0141\u0105cz\u0119 nauk\u0119, biznes i AI. Tworz\u0119 programy trenuj\u0105ce elastyczno\u015b\u0107 poznawcz\u0105 i adaptacj\u0119, z AI jako partnerem, nie protez\u0105 my\u015blenia."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/471"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13859"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13859\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13860,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13859\/revisions\/13860"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13859"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=13859"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=13859"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=13859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}