Problem \u015bmierci nurtuje nas, jako gatunek, od kiedy istniejemy i nic dziwnego, \u017ce r\u00f3\u017cne firmy pr\u00f3buj\u0105 go jako\u015b zaadresowa\u0107. Na przyk\u0142ad Alcor Life Extension Foundation oferuje od\u0142o\u017cenie problemu na przysz\u0142o\u015b\u0107 i zamro\u017cenie zaraz po zgonie, z nadziej\u0105, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci nie tylko o\u017cywienie zw\u0142ok b\u0119dzie mo\u017cliwe, ale \u017ce tak\u017ce komu\u015b b\u0119dzie si\u0119 chcia\u0142o i op\u0142aca\u0142o je przeprowadzi\u0107. Zamra\u017canie ca\u0142ego cia\u0142a kosztuje 200 tys. dolar\u00f3w, a samej g\u0142owy, okazyjnie, zaledwie 80 tys. dolar\u00f3w, wi\u0119c mo\u017cna si\u0119 skusi\u0107 \u2013 cho\u0107 trzeba przyzna\u0107, \u017ce po\u017cegnania na \u0142o\u017cu \u015bmierci, kiedy krewni na zapleczu uruchamiaj\u0105 pi\u0142\u0119 \u0142a\u0144cuchow\u0105, b\u0119d\u0105 mia\u0142y specyficzny urok. <\/p>
Sama nauka te\u017c nie pr\u00f3\u017cnuje. W laboratoriach na ca\u0142ym \u015bwiecie trwa wy\u015bcig z czasem. Naukowcy z Harvard Medical School wyd\u0142u\u017cyli \u017cycie myszy o 10% dzi\u0119ki odkryciom zwi\u0105zanym z rapamycyn\u0105. Firma Altos Labs, finansowana mi\u0119dzy innymi przez Jeffa Bezosa, zatrudnia noblist\u00f3w do bada\u0144 nad reprogramowaniem kom\u00f3rkowym. Google’owy Calico analizuje DNA d\u0142ugowiecznych gatunk\u00f3w, szukaj\u0105c sekret\u00f3w stulatek z Okinawy i rekin\u00f3w grenlandzkich. Brzmi imponuj\u0105co? Owszem. Ale przyjrzyjmy si\u0119 bli\u017cej. Najd\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105cy ssak, wieloryb grenlandzki, do\u017cywa 200 lat. Jego kom\u00f3rki dziel\u0105 si\u0119 wolniej, mechanizmy naprawy DNA dzia\u0142aj\u0105 sprawniej, ale fundamentalna biologia pozostaje ta sama. Telomery si\u0119 skracaj\u0105. Bia\u0142ka ulegaj\u0105 degradacji. Entropia, jak kasyno, zawsze wygrywa.<\/p>
Jasne, senolytics \u2013 leki usuwaj\u0105ce stare kom\u00f3rki \u2013 pokazuj\u0105 obiecuj\u0105ce rezultaty. Metformina, lek na cukrzyc\u0119, by\u0107 mo\u017ce doda kilka lat \u017cycia. Boostery NAD+, rapamycyna, transfuzje krwi od m\u0142odych \u2013 wszystko to realnie istnieje, wszystko jest testowane, ale nic nie robi radykalnej r\u00f3\u017cnicy. Cho\u0107 niekt\u00f3rzy licz\u0105 na to, \u017ce pr\u00f3bowa\u0107 warto. Miliarder Bryan Johnson zatrudnia ponad 30 lekarzy, przyjmuje ponad 100 suplement\u00f3w dziennie, stosuje rygorystyczn\u0105 diet\u0119 i r\u00f3\u017cnorodne terapie, wydaj\u0105c na swoje dzia\u0142ania oko\u0142o 2 milion\u00f3w dolar\u00f3w rocznie \u2013 wszystko po to, aby pokona\u0107 \u015bmier\u0107. Wierzy Davidowi Sinclairowi z Harvardu twierdzi, \u017ce starzenie to proces pogarszania si\u0119 epigenicznych zasob\u00f3w informacyjnych w kom\u00f3rkach. Bardziej ludzkim j\u0119zykiem \u2013 \u017ce to choroba, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna leczy\u0107. Mo\u017ce i ma racj\u0119, tyle \u017ce to choroba terminalna.<\/p>
Niestety, nawet te optymistyczne prognozy m\u00f3wi\u0105 o wyd\u0142u\u017ceniu \u017cycia o 20-30 lat w ci\u0105gu najbli\u017cszych dekad. Pesymistyczne \u2013 \u017ce do\u017cyjesz mo\u017ce setki. Nasze neurony, nawet wspierane najlepsz\u0105 medycyn\u0105, nie s\u0105 zaprojektowane na wieczno\u015b\u0107. M\u00f3zg to nie dysk twardy, kt\u00f3ry mo\u017cna defragmentowa\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie, nie wszyscy si\u0119 zgadzaj\u0105. Cho\u0107by wybitny futurolog, Ray Kurzweil, jest zdania \u017ce zbli\u017camy si\u0119 do momentu, gdy post\u0119p medycyny wyprzedzi starzenie: b\u0119dziemy w stanie wyd\u0142u\u017ca\u0107 \u017cycie szybciej, ni\u017c zbli\u017ca\u0107 si\u0119 b\u0119dzie \u015bmier\u0107. Twierdzi, \u017ce cz\u0142owiek, kt\u00f3ry prze\u017cyje tysi\u0105c lat, ju\u017c si\u0119 narodzi\u0142. Stawia tu na nanoboty, czyli nieustanne naprawianie kom\u00f3rek przez mikro maszyny, kt\u00f3re faktycznie mog\u0142yby za 30-40 lat dokona\u0107 rewolucji. Wszystko pi\u0119knie, ale to nadal jest perspektywa znacznego wyd\u0142u\u017cenia \u017cycia biologicznego, ale nie nie\u015bmiertelno\u015bci \u2013 przy d\u0142ugiej skali czasu prawdopodobie\u0144stwo krytycznej zapa\u015bci organizmu niestety zbli\u017ca si\u0119 do jedno\u015bci. <\/p>
„To przeniesiemy \u015bwiadomo\u015b\u0107 do komputera!” \u2013 krzycz\u0105 transhumani\u015bci. Pe\u0142en Matrix, ca\u0142e ja w krzemowej formie, co pi\u0119knie opisa\u0142 Dukaj, cho\u0107by w \u201eSamotno\u015bci Aksolotla\u201d. Pomi\u0144my filozoficzny problem, czy kopia to nadal ty \u2013 zostawi\u0119 go na osobny felieton. Skupmy si\u0119 na fizyce. Nawet najbardziej wydajny komputer potrzebuje energii. S\u0142o\u0144ce za drobne 5 miliard\u00f3w lat stanie si\u0119 czerwonym olbrzymem. Galaktyki si\u0119 rozpraszaj\u0105. Gwiazdy gasn\u0105.<\/p>
Koniec ko\u0144c\u00f3w, druga zasada termodynamiki nie zna wyj\u0105tk\u00f3w. Wszech\u015bwiat zmierza ku maksymalnej entropii, ku ciep\u0142ej \u015bmierci, gdzie ostatnie czarne dziury wyparuj\u0105 w promieniowaniu Hawkinga za 10^100 lat. Twoja cyfrowa kopia, cho\u0107by najdoskonalsza, potrzebuje hardware’u. A hardware potrzebuje Wszech\u015bwiata \u2013 ten z kolei nie jest wieczny. Nawet gdyby uda\u0142o nam si\u0119 przenie\u015b\u0107 na interfejs krzemowy, nawet je\u015bli rozsialiby\u015bmy kopie zapasowe po r\u00f3\u017cnych planetach (bo synchronizacja danych pomi\u0119dzy gwiazdami wedle obecnego stanu wiedzy zajmowa\u0142aby zbyt d\u0142ugo), to i tak czeka nas smutny koniec. Cho\u0107 fajnie by\u0142oby popatrze\u0107 na to, jak gwiezdne czarne kar\u0142y zderzaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 jak kr\u0119gle, szanse na to s\u0105 bardzo mizerne. <\/p>
Paradoksalnie, ta pewno\u015b\u0107 \u015bmierci mo\u017ce by\u0107 wyzwalaj\u0105ca. Skoro nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 to mrzonka, mo\u017ce warto skupi\u0107 si\u0119 na jako\u015bci, nie ilo\u015bci? Medycyna da nam dodatkowe zdrowe dekady \u2013 wykorzystajmy je m\u0105drze.<\/p>
Bo umrzesz. Ale zanim to nast\u0105pi, masz jeszcze troch\u0119 czasu.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nawet je\u015bli w\u0142a\u015bnie pijesz zielon\u0105 herbat\u0119, biegasz maratony i medytujesz codziennie o \u015bwicie. Nawet je\u015bli tw\u00f3j genom jest wzorcowy, a portfel \u2013 bez dna.<\/p>\n","protected":false},"author":247,"featured_media":12500,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[764],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[614],"class_list":["post-12499","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai_lifestyle","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":614,"user_id":247,"is_guest":0,"slug":"prof-dr-hab-dariusz-jemielniak","display_name":"prof. dr hab. Dariusz Jemielniak","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg"},"first_name":"Dariusz","last_name":"Jemielniak","user_url":"","job_title":"","description":"Profesor zarz\u0105dzania Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego, gdzie kieruje katedr\u0105 MINDS (Management in Networked and Digital Societies). Pracuje te\u017c jako faculty associate w Berkman-Klein Center for Internet and Society na Harvardzie. Wiceprezes Polskiej Akademii Nauk. Cz\u0142onek Rady Programowej CampusAI."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/247"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12499"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12503,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12499\/revisions\/12503"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12499"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=12499"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=12499"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=12499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}