{"id":11580,"date":"2025-06-26T14:19:27","date_gmt":"2025-06-26T12:19:27","guid":{"rendered":"https:\/\/haimagazine.com\/?p=11580"},"modified":"2025-06-27T13:39:03","modified_gmt":"2025-06-27T11:39:03","slug":"trylemat-symulacyjny-niebieski-ekran","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/ai_lifestyle\/trylemat-symulacyjny-niebieski-ekran\/","title":{"rendered":"CTRL + ALT + Delete: niebieski ekran rzeczywisto\u015bci"},"content":{"rendered":"

Nick Bostrom z Uniwersytetu Oksfordzkiego w 2003 roku zaproponowa\u0142 argument, kt\u00f3ry sp\u0119dza sen z powiek filozofom i fizykom. Jego \u201etrylemat symulacyjny<\/mark><\/a>\u201d brzmi prosto: albo cywilizacje wymieraj\u0105 przed osi\u0105gni\u0119ciem zdolno\u015bci do tworzenia realistycznych symulacji Wszech\u015bwiata, albo z jakiego\u015b powodu nie chc\u0105 ich tworzy\u0107, albo\u2026 prawdopodobnie w jednej z nich \u017cyjemy. <\/p>

Sami pomy\u015blcie: w samej Drodze Mlecznej jest par\u0119set miliard\u00f3w gwiazd. Galaktyk w obserwowalnym Wszech\u015bwiecie, wed\u0142ug obecnych szacunk\u00f3w \u2013 nawet dwa biliony (tysi\u0105ce miliard\u00f3w). Je\u015bli bardzo zaawansowana cywilizacja pojawia\u0142a si\u0119 dotychczas niezwykle rzadko, zaledwie przy jednej gwie\u017adzie na miliard, powsta\u0142o ju\u017c ich par\u0119set bilion\u00f3w.<\/p>

Z kolei je\u015bli zaawansowane cywilizacje mog\u0105 tworzy\u0107 realistyczne symulacje rzeczywisto\u015bci, to prawdopodobnie ka\u017cda, kt\u00f3ra t\u0119 technologi\u0119 opracuje, stworzy ich, konserwatywnie licz\u0105c, tysi\u0105ce \u2013 tak jak my tworzymy cho\u0107by symulacje pogodowe. \u0141atwo policzy\u0107 zatem, \u017ce do 1 lipca 2025 przed po\u0142udniem we Wszech\u015bwiecie mog\u0142o powsta\u0107, bagatela, setki tysi\u0119cy bilion\u00f3w symulacji. Setki tysi\u0119cy bilion\u00f3w kontra jeden prawdziwy \u015bwiat \u2013 sami pomy\u015blcie: jaka jest szansa, \u017ce \u017cyjecie akurat w tym prawdziwym?<\/p>

Co ciekawe, fizycy znajduj\u0105 dowody wspieraj\u0105ce t\u0119 tez\u0119. Silas Beane z Uniwersytetu Waszyngto\u0144skiego zauwa\u017cy\u0142, \u017ce gdyby\u015bmy \u017cyli w symulacji, przestrze\u0144 mog\u0142aby by\u0107 dyskretna \u2013 jak piksele na ekranie. I zgadnijcie co? Mechanika kwantowa sugeruje, \u017ce przestrze\u0144 mo\u017ce mie\u0107 najmniejsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 jednostk\u0119 \u2013 d\u0142ugo\u015b\u0107 Plancka (10^-35 metra). To jak rozdzielczo\u015b\u0107 monitora, tylko \u017ce bardzo, bardzo wysoka.<\/p>

James Gates Jr. z Uniwersytetu Maryland odkry\u0142 co\u015b jeszcze bardziej zastanawiaj\u0105cego. Badaj\u0105c r\u00f3wnania opisuj\u0105ce supersymetri\u0119 \u2013 teori\u0119, kt\u00f3ra pr\u00f3buje po\u0142\u0105czy\u0107 wszystkie si\u0142y w przyrodzie \u2013 natkn\u0105\u0142 si\u0119 na struktury matematyczne zwane \u201eadinkrami\u201d<\/strong>. W ich wn\u0119trzu znalaz\u0142 co\u015b, co dla niekt\u00f3rych przypomina kody Hamminga \u2013 s\u0142u\u017c\u0105ce do korekcji b\u0142\u0119d\u00f3w, identyczne z tymi u\u017cywanymi w komputerach. Gates sam przyzna\u0142, \u017ce to odkrycie sprawi\u0142o, \u017ce zacz\u0105\u0142 bra\u0107 hipotez\u0119 symulacji powa\u017cniej.<\/p>

Z kolei opublikowana w maju tego roku praca naukowa Melvina M. Vopsona proponuje, \u017ce grawitacja mo\u017ce by\u0107 dowodem na to, \u017ce \u017cyjemy w symulacji komputerowej, wykazuj\u0105c \u017ce si\u0142a grawitacji wynika z drugiej zasady infodynamiki (kt\u00f3ra wymaga zmniejszania entropii informacyjnej), co sugeruje \u017ce przyci\u0105ganie grawitacyjne to w istocie mechanizm optymalizacji obliczeniowej maj\u0105cy na celu kompresj\u0119 danych<\/strong> i redukcj\u0119 mocy obliczeniowej potrzebnej do symulowania Wszech\u015bwiata. Vopson wyprowadza prawo grawitacji Newtona z zasad teorii informacji, argumentuj\u0105c \u017ce materia skupia si\u0119 grawitacyjnie, poniewa\u017c \u0142atwiej jest obliczeniowo \u015bledzi\u0107 jeden du\u017cy obiekt ni\u017c wiele ma\u0142ych cz\u0105stek.<\/p>

Jak si\u0119 zastanowicie nad tym g\u0142\u0119biej, wszystko zaczyna wygl\u0105da\u0107 podejrzanie. Pr\u0119dko\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a \u2013 brzmi jak ograniczenie sprz\u0119towe. Zasada nieoznaczono\u015bci Heisenberga? Optymalizacja zasob\u00f3w \u2013 po co renderowa\u0107 cz\u0105stki, kt\u00f3rych nikt nie obserwuje? A czarne dziury to pewnie miejsca, gdzie kto\u015b podzieli\u0142 przez zero.<\/p>

Elon Musk, kt\u00f3ry najwyra\u017aniej ma za du\u017co wolnego czasu mi\u0119dzy wysy\u0142aniem rakiet i projektowaniem samochod\u00f3w, twierdzi, \u017ce szanse na to, \u017ce \u017cyjemy w \u201ebazowej rzeczywisto\u015bci\u201d, to jeden do miliard\u00f3w. Neil deGrasse Tyson daje p\u00f3\u0142 na p\u00f3\u0142. <\/p>

Je\u015bli to prawda, mam tylko jedn\u0105 sugesti\u0119 do Wielkiego Programisty: nast\u0119pnym razem prosz\u0119 o tryb kreatywny, a nie survival. I jeszcze par\u0119 cheat codes<\/em>.<\/p>

Felieton powsta\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z Now\u0105 Fantastyk\u0105 i jest dost\u0119pny tak\u017ce pod tym adresem<\/mark><\/a>.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Je\u015bli kiedykolwiek zastanawiali\u015bcie si\u0119, dlaczego w waszym \u017cyciu powtarzaj\u0105 si\u0119 te same schematy \u2013 witajcie w klubie. By\u0107 mo\u017ce to nie d\u00e9j\u00e0 vu, tylko kolejna iteracja p\u0119tli w gigantycznej symulacji komputerowej.<\/p>\n","protected":false},"author":247,"featured_media":11583,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[764],"tags":[],"popular":[],"difficulty-level":[36],"ppma_author":[614],"class_list":["post-11580","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai_lifestyle","difficulty-level-easy"],"acf":[],"authors":[{"term_id":614,"user_id":247,"is_guest":0,"slug":"prof-dr-hab-dariusz-jemielniak","display_name":"prof. dr hab. Dariusz Jemielniak","avatar_url":{"url":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg","url2x":"https:\/\/haimagazine.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/maxresdefault-1-e1742292469999.jpg"},"first_name":"Dariusz","last_name":"Jemielniak","user_url":"","job_title":"","description":"Profesor zarz\u0105dzania Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego, gdzie kieruje katedr\u0105 MINDS (Management in Networked and Digital Societies). Pracuje te\u017c jako faculty associate w Berkman-Klein Center for Internet and Society na Harvardzie. Wiceprezes Polskiej Akademii Nauk. Cz\u0142onek Rady Programowej CampusAI."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/247"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11580"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11732,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11580\/revisions\/11732"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11583"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11580"},{"taxonomy":"popular","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/popular?post=11580"},{"taxonomy":"difficulty-level","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/difficulty-level?post=11580"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/haimagazine.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=11580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}